Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джин Чоу (1857 – 1933) – Калифорнияда ауа райын және басқа да табиғи құбылыстарды болжау қабілетімен танымал болған қытай иммигранты, сонымен қатар болашақты айтушы ретінде де белгілі болды. Чоу 1925 жылғы Санта-Барбара жер сілкінісін сәтті болжағандығымен есімдері шежіреге жазылған. Чоу сондай-ақ Калифорния Жоғарғы Сотындағы Gin Chow v. City of Santa Barbara ісінің басты талапкері болды, бұл іс штаттағы ең маңызды су құқығы істерінің бірі саналады.
Gin Chow (1857 – 1933) was a Chinese immigrant who gained fame in California as a prophet and fortune teller able to predict the weather and other natural events. Chow is credited with successfully predicting the 1925 Santa Barbara earthquake. Chow was also the main plaintiff in the California Supreme Court case Gin Chow v. City of Santa Barbara which still ranks as one of the most important water rights cases in the state.
Өмірбаян
Гуанчжоуда мұғалімдердің ұлы болып туған Чоу 16 жасында 1873 жылы Калифорнияға көшіп келді. Сан-Францискоға келген соң француз мейрамханасында ыдыс жуушы болып жұмыс істеді, алты жыл бойы Уильям Уэллс Холлистердің үй шаруашылығында қызмет етті, кейін бағбан болды. Солтүстік Калифорнияда тұрғанда ол әйелімен танысты, олар үш бала өсірді. 1890 жылға қарай Чоу отбасымен Ломпок аңғарына көшіп, онда шағын ферма сатып алып, клубника мен касаба қарбыз өсірді, оларды Санта-Барбара көшелерінде сатты. 1925 жылы Санта-Барбара аймағын қампқан жер сілкінісін болжағаны туралы әңгімелер арқасында Чоу аймақтық деңгейде танымал болды, бұл туралы Los Angeles Times газетінің тілшісі Гарри Карр мақалаларында және Санта-Барбара News Press баспасының директоры Томас Мор Сторке кітаптарында жазылған. Чоу 1932 жылы Гарри Каррдың қолдауымен «Джин Чоудың бірінші жылдық альманахи» атты кітабын шығарғаннан кейін одан да танымал болды. Кітапта оның бұрынғы болжамдары мен жаңа болжамдарына қатысты толық мәліметтер келтірілген. Чоудың танымалдылығы, ішінара, Гарри Каррдың газет бағандарында жарияланған және KHJ радиостанциясы арқылы оқылатын Чоудың күнделікті ауа райы болжамдарының арқасында сақталды. Кітаптан түскен табыс Чоудың фермасын банкроттықтан сақтап қалды. 1928 жылы Чоу фермасын сақтап қалу үшін Санта-Барбара және Монтесито қалаларына қарсы сотқа жүгінді. Апелляциялық сот 1930 жылы Калифорния Жоғарғы Сотына жетті, соның нәтижесінде шешім қалалардың пайдасына шығарылды. Джин Чоу 1933 жылы 76 жасында жолмен келе жатқанда жүк көлігінің соқтығысынан қаза тапты.
Born in Guangzhou as the son of teachers, Chow immigrated to California at the age of 16 in 1873 arriving in San Francisco he worked as a dish washer in a French restaurant, went into domestic service for six years for William Welles Hollister and later became a gardener. It was while living in Northern California that he met his wife with whom he had three children. By 1890 Chow and family had moved south to the Lompoc Valley where he owned a small farm and grew strawberries and casaba melons which he then sold on the streets of Santa Barbara. Chow gain regional reputation with accounts of his prediction of the 1925 earthquake which hit the Santa Barbara area retold in articles by Los Angeles Times columnist Harry Carr and in books by Santa Barbara News Press publisher Thomas More Storke. Greater recognition came when Chow himself produced Gin Chow's First Annual Almanac in 1932 with the encouragement of Carr. The book included details on some of his past predictions as well as prognostications. Chow's popularity remained thanks in part to daily weather forecasts from Chow featured in Carr's Times columns and read by Chow over the radio on station KHJ. The income provided by his book enabled Chow to save his farm from bankruptcy. It was to save his farm that Chow also filed suit against the Cities of Santa Barbara and Montecito in 1928. The case reached the California Supreme Court in 1930 and was decided in favor of the cities. Gin Chow died in 1933 at the age of 76 after being struck by a truck while walking.
Санта-Барбара жер сілкінісін болжау
Чоудың ең белгілі айрығы, Санта-Барбара жер сілкінісінің болжамы, 1932 жылы жарық көрген Джин Чоудың бірінші жылдық альманахинде ең жақсы сипатталған. Кітабында Чоу 1920 жылдың 23 желтоқсанында Санта-Барбара поштасына 1925 жылдың 29 маусымында жер сілкінісі болып, қаланың қиратылатыны туралы хабарлама ілгенін айтады. Жер сілкінісі көрсетілген күні болды және қаланың саудалық ауданындағы 70 ғимаратты жермен теңестірді.
Chow's main claim to fame, the prediction of the Santa Barbara earthquake was described best in Gin Chow's First Annual Almanac published in 1932. In the book Chow states that on December 23, 1920 he posted a notice in the Santa Barbara post office letting it be known that an earthquake would flatten the city on June 29, 1925. The earthquake struck on the date noted and leveled 70 buildings in the city's commercial district.
Басқа болжаулар
Шоудың Томас Сторк өзінің 1958 жылғы "Калифорния редакторы" кітабында келтірген басқа да болжамдарының ішінде 1923 жылғы Ұлы Канто жер сілкінісі және 1932 жылы АҚШ-тың Жапониямен соғысы туралы болжам бар, ол 1946 жылы аяқталады деп айтылған (Екінші дүниежүзілік соғыс 1945 жылы аяқталды). Чоу KHJ жергілікті радиостанциясында хабарлаған ауа райы болжамдарын жасады, оларды Гарри Карр L.A. Times газетіндегі күнделікті бағанасына енгізді. Оның ауа райы болжамдары АҚШ-тың ауа райы бюросының болжамдарынан да дәл деп есептелді. Чоудың соңғы болжамы 1932 жылы жасалды. Ол бұқа шауып, қаушатыран жарақат алғандықтан, дәрігерлер оның өліміне аз қалғанын айтты. Бірақ Чоу оларға 1933 жылы, бір жылдан кейін өлетінін сендірді.
Other predictions by Chow cited by Thomas Storke in his 1958 book California Editor include a prediction of the 1923 Great Kantō earthquake and a 1932 prediction of a United States war with Japan that would end in 1946 (World War II ended in 1945). Chow made weather predictions he broadcast on KHJ, a local radio station of the time, and which Harry Carr included in his daily column in the L. A. Times. His weather prognostications came to be seen as being more accurate than those of the U. S. Weather Bureau. Chow's last prediction came in 1932. He had been seriously gored by a bull and doctors believed him to be on his deathbed. Yet, Chow assured them that he would die one year later in 1933.
Скептицизм
Шоудың күмәнданушылары оның жер сілкінісі болжамдарының оқиғалар болған соң ғана жасалған әңгімелер екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ екенін айтады. Сыншылар Чоудың ата-бабаларынан жеткен мистикалық кілт арқылы есептеулер жасағаны туралы мәлімдемесін ғылымға жасырылған сиқыр деп бағалады, сондай-ақ ауа райын болжаудағы нашарлап бара жатқан нәтижелерін оның болжамдарының кездейсоққа негізделгендігінің белгісі деп атады.
Skeptics of Chow point to there being no evidence that his earthquake predictions are anything but claims made after the events took place. Critics also called Chows's assertion that he used a mystic key handed down from his ancestors to make his calculations, magic hidden as science and pointed to an increasingly erratic record in predicting the weather as a sign that his predictions were based on random guessing.
Джин Чоу Санта-Барбара қаласы
Санта-Барбара және Монтесито қалалары Санта-Инес өзенінен суды үй тұрмысы үшін заңсыз бұрып алды, оны бұрын бөгеттеп, тағы бір бөгет салуды жоспарлап жатқандықтан, Чоу бұл қалаларға қарсы сотқа шағымданып, бұрылып жатқан суға құқық алу үшін сот шешімі шығаруды талап етті. Чоу Санта-Инес өзені арқылы өтетін жердің иесі ретінде оның су құқығы бұзылып жатыр деп сенді. Бұл мәселе Калифорния Жоғарғы сотына (217 Cal. 673, 22 Pac. 5) дейін жетті. Сот шешімі бойынша, қалалар ұстап алған сулар Чоудың жеріне өтпеуі тиіс, себебі қалалар алған су "өте күшті тасқын суларынан" тұратын, яғни қалалар өзендерден артық су тасқынын алуға құқылы, егер "мұндай сулар өзен жағалауындағы жерлерде пайдаланылмаса және олардың өзен арнасымен өтуінен жағалау жерлеріне ешқандай пайда келмесе, сондай-ақ ұсынылған бұрылыстан жағалау жерлеріне зиян келтірмесе". Бұл іс штаттың көбірек бөгеттер салуына үлгі ретінде қарастырылады.
Alleging that Santa Barbara and Montecito were unlawfully diverting water for domestic use from the Santa Ynez River by having previously dammed it and planning to construct another dam, Chow filed a lawsuit against the Cities of Santa Barbara and Montecito for injunctive relief to obtain entitlement to water being diverted. Chow believed that his water rights, as an owner of land through which the Santa Ynez passed, were being violated. The case reached the California Supreme Court (217 Cal. 673, 22 Pac. 5). The court ruled that no waters captured by the cities could have passed into Chow's holdings because the water taken by the cities constituted " extraordinary storm waters of the river " meaning that cities were entitled to take the excess flood waters from rivers " where no use is made of such waters on the riparian land and no benefit accrues to riparian land from their passage over the bed of the stream, and no damage is caused to the riparian land from the proposed diversion." The case is seen as having set a precedent for the state to build more dams.