Кіріспе

Ғылыми қоғамдар федерациясы. Американың білімді қоғамдар кеңесі (ACLS) – 1919 жылы құрылған, гуманитарлық және оған қатысты әлеуметтік ғылымдар саласындағы 75 ғылыми ұйымдардың жеке, коммерциялық емес федерациясы. Ол ең көп танымал стипендиялар конкурстарымен, олар гуманитарлық және оған қатысты әлеуметтік ғылымдар саласындағы ғалымдарға барлық карьералық сатыларда – аспиранттардан бастап, еңбегімен көзге түскен профессорларға және тәуелсіз ғалымдарға АҚШ-та және шетелде түрлі пәндер мен әдістемелерді қолдануға мүмкіндік береді.

Тарих

Федерация 1919 жылы АҚШ-ты Академиялардың халықаралық одағында (International Union of Academies) өкілдік ету үшін құрылған. ACLS-тің негізін қалаушылар, 13 ғылыми қоғамның өкілдері, ғылыми ұйымдардың федерациясы (зерттеу саласындағы сапаға бағытталған және көпшілігі ашық мүшелікке мүмкіндік берген) АҚШ демократиясы мен интеллектуалдық еңбектердің ең тиімді үйлесімі деп санды. Кеңестің конституциясына сәйкес, оның мақсаты – гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдарды дамыту, сондай-ақ осы салаға арналған ұлттық қоғамдарды сақтап, күшейту болды.

Гуманитарлық ғылымдардағы білімді дамыту

ACLS құрылғаннан бері гуманитарлық және оған қатысты әлеуметтік ғылымдарға көшбасшылықты, жаңару мүмкіндіктерін, сондай-ақ ұлттық және халықаралық деңгейде өкілдік етуді қамтамасыз етіп келеді. Кеңестің көптеген қызметтерінің түйіні – ғылыми тәртіптің өзін-өзі басқаруы. ACLS тарихының басынан бері стипендиялар мен гранттар арқылы зерттеулерге көмек көрсету орталық мәселе болып табылады. ACLS 1926 жылы алғашқы гранттарын 4500 доллар көлемінде берді; ал 2012 жылы АҚШ және шетелдегі 320-дан астам ғалымға 15 миллион доллардан астам стипендиялар мен басқа да сыйлықтар таратты. ACLS-тің барлық сыйлықтары АҚШ-тың түкпір-түкпірінен және кейбір бағдарламалар бойынша шетелден тағайындалған ғалымдардан құралған арнайы комитеттердің қатаң сараптамасынан өтеді. 1950 жылдардың соңында кеңес Ханс Верге оның "Қазіргі заманғы араб жазба тілінің сөздігі" (1962) атты еңбегінің алғашқы ағылшын тіліндегі басылымын жазуға қолдау көрсетті.

Ғылыми қоғамдар арасындағы қарым-қатынастар

ACLS мүше қоғамдарының атқарушы директорлары Әкімшілік лауазымдар конференциясында (CAO) жиналады; 1988 жылға дейін бұл Хатшылар конференциясы болған. 1925 жылы өткен алғашқы жиында конференцияға 11 мүше қатысты, олардың ішінде Америка саяси ғылымдар қауымдастығынан Фредерик Огг және Америка социологиялық қоғамынан (қазіргі Америка социологиялық қауымдастығы) Эрнест Берджесс болды. Алғашқы жиынның және одан кейінгі барлық жиындардың мақсаты – "гуманитарлық ғылымдар қауымдастықтары арасындағы жақын қарым-қатынасты нығайту, осы қауымдастықтар құрамына кіретін қоғамдардың хатшылары немесе бас атқарушы лауазымдағы қызметкерлері бір-бірімен танысып, ұйымдарының мінез-қалпы, мақсаттары мен қызметтерін түсіндіріп, түрлі тәжірибелеріне сүйене отырып, қоғамдарының көптеген ортақ мәселелерін талқылау үшін конференция өткізу" болды.

Жаңа зерттеу әдістері мен тақырыптары

Қауымдастықпен салыстырудан басқа, ACLS перспективалы зерттеу салаларын зерттеу үшін комитеттер ұйымдастырды. Мәдени аймақ бойынша сараптаманы ұйымдастыру тұжырымдамасы кеңестің Қиыр Шығыс және славян зерттеулеріндегі алғашқы жұмысынан пайда болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, мұндай құзыреттің практикалық қажеттілігі айқын болған кезде, ACLS және Әлеуметтік ғылымдар зерттеу кеңесі Африка, Азия, Латын Америкасы, Таяу және Орта Шығыс, славян, Шығыс және Батыс Еуропа зерттеулерін дамытты. 1927 жылы Франц Боас және Эдвард Сапирдің басшылығымен ACLS Native American Languages зерттеу комитеті 1927 жылы "үнді тілдері мен диалектілерінің толық тізімін жасау" жұмысын бастады. 1924 жылы құрылған Орта ғасырлар зерттеу журналы комитеті Speculum журналын құрды. Ричард МакКеон мен Артур Онкен Лавджой қатысқан Идеялар тарихы комитеті "Идеялар тарихы журналын" жариялады. Лавджой журналдың алғашқы санында: "Тарихта көрініс беретін жеке немесе топтық адам ақылының процестері университет факультеттерінің ресми бөлімдеріне сәйкес келетін жабық арналарда емес, басқаша жүреді" деп жазды. 1940 жылы Негр зерттеулері комитетінің құрылтай конференциясында Ральф Банч: "Біз өз қызығушылығымыздың ауқымын, талқылауларымыз бен ресурстарымыздың кең әлеуметтік салдары тұрғысынан түсіндірудің маңыздылығын елемеуге болмайды" деді. Жаңа зерттеу технологиялары енгізілгеннен бері ACLS ғалымдарға жаңа технологиялардың олардың салаларына тигізетін әсерін зерттеуге көмектесті. 1964 жылы кеңес гуманитарлық зерттеулерде компьютерді қолдануды ынталандыру үшін гранттар мен стипендиялар бағдарламасын жасады, ол Цифрлық инновациялар стипендиясы ретінде жалғасуда. ACLS гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар үшін кибер инфрақұрылым жөніндегі комиссияның 2006 жылғы "Біздің мәдени ортақтастығымыз" есебі зерттеудің, оқудың және жазудың жаңа формаларын қолданатын цифрлық гуманитарлық ғылымдарды ұсынды. ACLS ғылыми жарияланымдар мәселелеріне қызығушылық танытады, жарияланым қажеттіліктерін зерттеді, зерттеулерді тарату бойынша ғалымдарға кеңес беру үшін жарияланым қызметін құрды және ғалымдарға субсидиялар мен жарияланымдармен көмектесті. ACLS демеушілігімен жүргізілген ғылыми білімді өндіру және тарату жөніндегі ұлттық сауалнама 1974 жылдан 1979 жылға дейін гуманитарлық білімді таратудың барлық аспектілерін зерттеді. 1979 жылы ол Джонс Хопкинс университетінің баспасында жарияланған "Ғылыми қарым-қатынас: Ұлттық сауалнаманың есебі" атты баяндамасын ұсынды және 1984 жылға дейін Вашингтондағы Ғылыми қарым-қатынас және технология кеңсесін басқарды. Бүгінде ACLS Humanities E Book жинағы цифрлық инновациялардың ғылыми қарым-қатынасты қалай жақсарта алатынына баса назар аударады.

Гуманитарлық ғылымдар стипендиясы

ACLS ғалымдарды мамандар ретінде емес, ғалымдар ретінде біріктіре отырып, қоғамдық форумдарда және саяси ареналарда гуманитарлық ғылымдарды қолдайды. Кеңестің 1964 жылы Гуманитарлық ғылымдар жөніндегі ұлттық қорды құруда және 1985 жылы оны қайта бекітудегі рөлі осының мысалы. ACLS Халықаралық академиялық одақтың (Union Académique Internationale) құрамында АҚШ-ты ұсынуды жалғастырғанда, халықаралық ғылыми алмасуға қатысты. 1961 жылдан 1992 жылға дейін оның Америка зерттеулері бағдарламасы АҚШ-ты зерттеу саласындағы шетел ғалымдарына көмек көрсетті. Кеңес және Қауымдасқан зерттеу кеңестерінің басқа мүшелері Халықаралық зерттеулер алмасу кеңесін құрды, ол бітіруші студенттерге арналған Фулбрайт бағдарламасын басқарады. 1992 жылы АҚШ Ақпарат агенттігі ACLS-тен Вьетнамда Фулбрайт бағдарламасын қайта іске қосуды сұрады, оны Ханойдағы АҚШ елшілігі жүзеге асырады. ACLS Вьетнаммен білім алмасу орталығы вьетнамдық ғалымдарға стипендиялар мен оқу мүмкіндіктерін ұсынады. 1966 жылы ACLS, Әлеуметтік ғылымдар ғылыми-зерттеу кеңесі және Ұлттық ғылым академиясы Қытаймен ғылыми байланыс жөніндегі комитетті құрды, ол Пекиндегі кеңсесі арқылы американдық оқу орындарына сол елдегі бағдарламаларға көмектеседі. ACLS зерттеулерге қолдау көрсетуді бұрынғы КСРО ғалымдары үшін ACLS гуманитарлық бағдарламасы арқылы Беларусь, Ресей және Украинада, ал Африкада Африка гуманитарлық бағдарламасы арқылы кеңейтті.

Гуманитарлық ғылымдар электронды кітабы (HEB)

1999 жылдың маусым айында президенті Джон Д'Армс басқарған ACLS Эндрю В. Меллон қорынан 3 миллион доллар көлемінде 5 жылдық грант алып, "Тарих электрондық кітабы" жобасын бастады. 1999 жылдың қазан айында Eileen Gardiner және Ronald G. Musto Italica Press компаниясы Мичиган университетінің кітапханасының ғылыми баспа кеңсесімен және Нью-Йорк университетінің баспасымен бірлесіп жұмыс істейтін жобаның директорлары болды. Үш жылдан кейін және жоспардан екі жыл бұрын, 2002 жылдың 1 қыркүйегінде History E Book Project веб-сайты 500-ден астам кітап атауымен онлайн-режимде іске қосылды. Бұл кітаптар тарихшылар мен ғылыми қоғамдар тарапынан сараланып, ұсынылған, сондай-ақ түрлі салалардағы марапаттарға ие болған еңбектер еді. "HEB өсіп, дамыды, 2005 жылы өзін-өзі қамтамасыз ете бастады, ғалымдар, баспаханалар, кітапханалар мен білімді қоғамдардың назарын тартып, қолдауын алды". HEB миссиясы барлық гуманитарлық ғылымдарды қамтуға кеңейтілді және ACLS Humanities E Book деп қайта аталды. 2009 жылдың қыркүйегінде Лондонның Тарихи зерттеулер институты HEB-ді "гуманитарлық ғылымдардағы ең жақсы, тіпті ең жақсы электрондық қолжетімді сайттардың бірі" деп атады. 2019 жылдың соңында ACLS Humanities E Book-тің басқаруын және әкімшілігін Мичиган университетіне тапсырды, онда гуманитарлық және оған қатысты әлеуметтік ғылымдардағы 5400-ден астам жоғары сапалы кітаптан тұратын онлайн-жинақ институционалдық жазылым арқылы қолжетімді.

Құрылым мен басқару

ACLS ұйымдық құрылымы кеңес құрылғаннан бері көп айтарлық өзгерістерге ұшырамады. Ең елеулісі – мүше қоғамдардың санының 13-тен 71-ге дейін өсуі. Қоғамдардың саны артқан сайын, әр мүшеден екі өкілден тұратын кеңес тиімді басқаруға қабілетсіз болды. 1947 жылы кеңес сайланған директорлар кеңесін құрды және әр қоғамнан бір делегат қалдырылды. Тағы бір өзгеріс 1957 жылы болды; кеңес штаб-пәтерін Вашингтондан Нью-Йоркке көшірді және Фредерик Беркхардтты алғашқы президенті етіп тағайындады, бұл ғылымды қоғамдық мәдениеттің ортасына қоюға деген жаңа ниетті білдірді. ACLS 1924 жылы Колумбия округінде тіркелді, ал 1982 жылы конгресс жарғысын алды. 2017 жылдың 30 маусымында аяқталған қаржы жылында ACLS 120 миллион АҚШ доллары көлеміндегі қаржылық қорға ие екенін хабарлады. Осы кезеңде мекеме гранттар мен стипендиялар түрінде шамамен 15,9 миллион АҚШ долларын таратты.

Гуманитарлық саладағы Грейвс сыйлығы

Гуманитарлық ғылымдар саласындағы Грейвс сыйлығы немесе Арнольд Л. Грейвс және Лоис С. Грейвс атындағы Гуманитарлық ғылымдар сыйлығы – мансабының алғашқы он жылындағы жас ғалымдарға "гуманитарлық ғылымдарды оқытудағы ең үлкен жетістіктерін ынталандыру және марапаттау" мақсатымен екі жылда бір рет табыс етілетін сыйлық. Сыйлықты Американың білімді қоғамдар кеңесінің қолдауымен Помона колледжі тағайындайды.

Марапаттар

2010 жылы Американың білімді қоғамдар кеңесі өнер және ғылым колледждерінің кеңесінен (CCAS) өнер мен ғылымды қолдау сыйлығымен марапатталды. CCAS бұл сыйлықты өнер мен ғылымды үлгілі түрде қорғауды көрсеткен жеке тұлғаға немесе ұйымға табыс етеді, бұл либералды білімнің ішкі құндылығына деген терең берілгендіктен туындайды.