Кіріспе

Трепасси – Ньюфаундленд және Лабрадордың Авалон түбегінің оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан шағын балықшылар ауылы. Амелия Эрхарт, Атлант мұхитын алғашқы болып кесіп өткен әйел, осы Трепасси портынан "Достық" ұшағымен ұшып кеткен.

Тарих

Трепассе француз тіліндегі «trépassés» (өлгендер) сөзінен шыққан, Францияның Бретань жағалауындағы Baie des Trépassés шығанағының атымен аталған. Осы атаудың себебі, оның жағалауында көптеген кемелердің қаза тауып, апатқа ұшырауы болған деп саналады. Трепассе – бұл портың, шығанақтың және қауымның атауы. Кейіннен, жағалаудағы трагедиялық кеме апаттарына байланысты «Өлі адамдар шығанағы» деген аударма қолданылды. Сонымен қатар, атаудың «tre» бөлігі Уэльс тіліндегі «қала» деген сөзден шыққан болуы мүмкін, бұл Ваухан әулетінің Уэльс халқына тигізген әсерімен түсіндіріледі. Француз саяхатшысы Жак Картье 1536 жылы өзінің екінші саяхаты барысында Трепассе шығанағынан өтті. Кейіннен, француздар, испандықтар және португалдықтар осы аймақта тұрып, балық аулады. Англиялықтардың алғашқы қоныстану әрекеттері сәтсіз аяқталды, және француздар бұл аймақты тек 17 ғасырдың соңында ғана қоныстандырды. 1702 жылы, Испания мұрагерлік соғысы кезінде, Корольдік теңіз күштерінің коммодоры Джон Лик, көптеген француздық елді мекендерге шабуыл жасау мақсатындағы ірі теңіз экспедициясының құрамында портқа кірді. Лик көптеген француз балық аулау кемелерін жаулап алып, француз балық аулау бекеттеріне шабуыл жасап, оларды қиратты және француздарды Трепасседен қуды. Утрехт шартына қол қойылғанға дейін Трепассе Ньюфаундлендтегі ағылшын және француз шекараларының кездесетін жалғыз елді мекені болды. Кейіннен Англияның батыс аймақтарынан балықшылар келді, одан кейін көптеген ирландтар келді, ал 1770 жылдары ирландтар халықтың басым бөлігін құрады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі онжылдықтарда Трепасседе балық аулау өнеркәсібі дамыды, қала қарқынды өсіп, гүлденді. Алайда, 1991 жылы жергілікті балық зауыты жабылғаннан кейін оның өркендеуі төмендеді, нәтижесінде жүздеген адам жұмыссыз қалды.

Уақыт шкаласы

1505 жылы Трепасси еуропалық карталарда алғаш рет жабдықтау бекеті ретінде көрсетілді. Алғашқы португалдық теңізшілерге ол «Рио дас Розас» немесе «Гүлдер өзені» деп белгілі болды. 16 ғасырдан бастап Трепасси, Атлант мұхиты арқылы қайта оралатын ағылшын, француз және ибериялық балық аулау флотылары үшін Гранд Банктердегі тоқтау орнына айналды. 1600 жылдары Трепасси Ньюфаундлендте француз және уэльс әсер аймақтарының шектесетін жері болды. 1610-20 жылдары, сэр Уильям Вонның ықтимал қатысуымен, Трепассиде тұрақты қоныс салуға және плантация құруға алғашқы әрекеттер жасалды. 1620-50 жылдары француздықтар да осы аймаққа қоныстанды, оны «La Baie des Trépassés» немесе «Арулар шығанағы» деп атады. Уақыт өте келе «Trépassés» атауы ағылшын тілінде «Trepassey» деп өзгерді. Самуэль де Шамплен осы елді мекеннің балық аулау мен кептіруге қаншалықты ыңғайлы екенін жазды. 1652 жылы ағылшыздар, бұл аймаққа белгілі бір уақытта қоныстанғаннан кейін, француздықтармен қатар өмір сүрді. 1675 жылы француздықтар Трепасси портының бір бөлігін, ал ағылшыздар екінші бөлігін басып алды. 1670 жылдары Солтүстік Девоннан келген Перриман ағайындары Трепассиге келіп, табысты балық шаруашылығын құрды. 1681 жылы француздықтар басктарға Трепассиде немесе оның жанында балық аулауға тыйым салды. 1690 жылдары, қарым-қатынастың шиеленісуінен кейін, француздықтар ағылшыздарды Трепассиден қуды. 1702 жылы коммодор Джон Лик Ньюфаундленд жағалауындағы ағылшын шабуылдарының бір бөлігі ретінде Трепассиге бет алды. Лик, Бай Буллз портындағы ағылшын отаршыларынан Трепассиде бірнеше француз балық аулау кемелері бар екенін білді. Лик француз кемелерін ғана емес, сонымен қатар бірнеше француз балық аулау бекеттерін де жойды, осылайша француздықтарды Трепассиден толығымен қуды. 1713 жылы Утрехт шарты бойынша Ньюфаундленд толығымен Ұлыбританияның бақылауына өтті. 1720 жылы 21 маусымда қарақшы Бартоломей Робертс Трепассиге жетіп, 172 сауда және балық аулау кемелерін кездестірді. Кемелердің барлығында әртүрлі калибрлі 40-қа жуық зеңбірек болғанына қарамастан, Робертс портты қарсылықсыз бағындырды. Ол 22 кемені өртеп, Бристольден келген бригті тасып алды, содан кейін кете берді. 1767 жылы Трепасси шығанағын британдық картограф және зерттеуші Джеймс Кук зерттеп, картаға түсірді. 1779 жылы Америка революциясы кезінде континенттік қарақшыларды тойтарыс беру үшін алты зеңбіректік жағалау артиллериялық бекінісі салынды. Оңтүстік жағалауда шамамен сол уақытта салынған басқа жағалау бекіністеріне Сент-Мэри, Реньюс, Порт-Кирван, Ферриленд және Бей-Буллз кірді. 1797 жылы Трепассидің негізгі саудагерлері жағалау бекінісін қайта құру туралы петицияға қол қойды, оны Сент-Джонс губернаторына жіберді. 1813 жылы Трепасси бекінісі екі 9 фунттық зеңбірекпен қайта жабдықталды. 1815 жылы Наполеон соғыстары аяқталғаннан кейін Трепасси бекінісі қолданыстан шықты. 1821 жылы Ньюфаундлендтің ең оңтүстік нүктесі Пайн мысының үстінде алғашқы маяк салынды. 1836 жылы халық саны 247 адамды құрады. 1863 жылы пошта бастығы Джон Деверекс (Д'Эврекс нұсқасы) болды. 1884 жылы халық саны 668 адамға жетті. 1886 жылы «Way or Post» кеңсесі жабылды. 1898 жылы Трепассиде туған Уильям Фьюер, USS Maine кемесіндегі боцман, Гавана портында кеме жарылғанда қаза тапты, осы оқиға испан-американ соғысын басталды. 1914 жылы Ньюфаундленд темір жолының тармақ желісі аяқталды, Трепассиді Сент-Джонспен байланыстырды. 1919 жылы 16 мамырда АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Curtiss ұшақтары (NC 1, NC 3 және NC 4) Трепасси портынан ұшып кетті; NC 4 Азор аралдары арқылы Португалияға ұшып, алғашқы сәтті (бірақ тоқтамайтын) трансатлантикалық ұшуды аяқтады. 1928 жылы (28 маусым) Амелия Эрхарт «Дуслық» ұшағындағы жолаушы ретінде Атлант мұхитын ұшып кесіп өткен алғашқы әйел болды. 1969 жылы қауымдастық өзінің алғашқы қалалық кеңесін сайлады. 1991 жылы жергілікті балық зауыты жабылып, 600-дан астам адам жұмыссыз қалды.

Демография

Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы халық санағында Трепассидегі 299 жеке тұрғын үйдің 224-інде 405 адам тұрды, бұл 2016 жылғы 481 адамнан төмендеуді білдірді. Жер ауданы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 2,6 адам/км² құрады.