Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трепасси – Ньюфаундленд және Лабрадордың Авалон түбегінің оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан шағын балықшылар ауылы. Амелия Эрхарт, Атлант мұхитын алғашқы болып кесіп өткен әйел, осы Трепасси портынан "Достық" ұшағымен ұшып кеткен.
Trepassey is a small fishing community located in Trepassey Bay on the south eastern corner of the Avalon Peninsula of Newfoundland and Labrador. It was in Trepassey Harbour where the flight of the Friendship took off, with Amelia Earhart on board, the first woman to fly across the Atlantic Ocean.
Тарих
Трепассе француз тіліндегі «trépassés» (өлгендер) сөзінен шыққан, Францияның Бретань жағалауындағы Baie des Trépassés шығанағының атымен аталған. Осы атаудың себебі, оның жағалауында көптеген кемелердің қаза тауып, апатқа ұшырауы болған деп саналады. Трепассе – бұл портың, шығанақтың және қауымның атауы. Кейіннен, жағалаудағы трагедиялық кеме апаттарына байланысты «Өлі адамдар шығанағы» деген аударма қолданылды. Сонымен қатар, атаудың «tre» бөлігі Уэльс тіліндегі «қала» деген сөзден шыққан болуы мүмкін, бұл Ваухан әулетінің Уэльс халқына тигізген әсерімен түсіндіріледі. Француз саяхатшысы Жак Картье 1536 жылы өзінің екінші саяхаты барысында Трепассе шығанағынан өтті. Кейіннен, француздар, испандықтар және португалдықтар осы аймақта тұрып, балық аулады. Англиялықтардың алғашқы қоныстану әрекеттері сәтсіз аяқталды, және француздар бұл аймақты тек 17 ғасырдың соңында ғана қоныстандырды. 1702 жылы, Испания мұрагерлік соғысы кезінде, Корольдік теңіз күштерінің коммодоры Джон Лик, көптеген француздық елді мекендерге шабуыл жасау мақсатындағы ірі теңіз экспедициясының құрамында портқа кірді. Лик көптеген француз балық аулау кемелерін жаулап алып, француз балық аулау бекеттеріне шабуыл жасап, оларды қиратты және француздарды Трепасседен қуды. Утрехт шартына қол қойылғанға дейін Трепассе Ньюфаундлендтегі ағылшын және француз шекараларының кездесетін жалғыз елді мекені болды. Кейіннен Англияның батыс аймақтарынан балықшылар келді, одан кейін көптеген ирландтар келді, ал 1770 жылдары ирландтар халықтың басым бөлігін құрады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі онжылдықтарда Трепасседе балық аулау өнеркәсібі дамыды, қала қарқынды өсіп, гүлденді. Алайда, 1991 жылы жергілікті балық зауыты жабылғаннан кейін оның өркендеуі төмендеді, нәтижесінде жүздеген адам жұмыссыз қалды.
Trepassey originates from the French word trépassés (dead men), named after Baie des Trépassés on the Brittany coast of France. It is believed that it acquired this name due to the many shipwrecks that have occurred off its coast. Trepassey is the name of the harbour, the bay and the community. Later the translation was used as 'Dead Man's Bay' due to the tragic shipwrecks along the coast. Alternatively, the 'tre' element of the name could come from the Welsh word for 'town', explained by the Welsh influence of the Vaughan family. French explorer Jacques Cartier passed through Trepassey Bay during his second voyage of exploration in 1536. Later, French, Spanish and Portuguese lived and fished near the area. Early English settlement attempts failed, and it was not until the latter part of the 17th century that the French settled the area. In 1702, during The War of The Spanish Succession, Commodore John Leake of the Royal Navy entered the harbour as part of a large naval expedition aimed at raiding numerous French settlements. Leake captured many French fishing ships and attacked French fishing stations, destroying them and driving the French from Trepassey. Until the Treaty of Utretch was signed, Trepassey was the sole settlement where English and French borders in Newfoundland met. Later fishermen from the West Country of England arrived, to be followed by large numbers of Irish and by the 1770s the Irish formed the majority of the population. In the decades following the Second World War, the fishing industry boomed in Trepassey, and the town became increasingly affluent. However, its prosperity declined in 1991 with the closing of the local fish plant, which put hundreds out of work.
Уақыт шкаласы
1505 жылы Трепасси еуропалық карталарда алғаш рет жабдықтау бекеті ретінде көрсетілді. Алғашқы португалдық теңізшілерге ол «Рио дас Розас» немесе «Гүлдер өзені» деп белгілі болды. 16 ғасырдан бастап Трепасси, Атлант мұхиты арқылы қайта оралатын ағылшын, француз және ибериялық балық аулау флотылары үшін Гранд Банктердегі тоқтау орнына айналды. 1600 жылдары Трепасси Ньюфаундлендте француз және уэльс әсер аймақтарының шектесетін жері болды. 1610-20 жылдары, сэр Уильям Вонның ықтимал қатысуымен, Трепассиде тұрақты қоныс салуға және плантация құруға алғашқы әрекеттер жасалды. 1620-50 жылдары француздықтар да осы аймаққа қоныстанды, оны «La Baie des Trépassés» немесе «Арулар шығанағы» деп атады. Уақыт өте келе «Trépassés» атауы ағылшын тілінде «Trepassey» деп өзгерді. Самуэль де Шамплен осы елді мекеннің балық аулау мен кептіруге қаншалықты ыңғайлы екенін жазды. 1652 жылы ағылшыздар, бұл аймаққа белгілі бір уақытта қоныстанғаннан кейін, француздықтармен қатар өмір сүрді. 1675 жылы француздықтар Трепасси портының бір бөлігін, ал ағылшыздар екінші бөлігін басып алды. 1670 жылдары Солтүстік Девоннан келген Перриман ағайындары Трепассиге келіп, табысты балық шаруашылығын құрды. 1681 жылы француздықтар басктарға Трепассиде немесе оның жанында балық аулауға тыйым салды. 1690 жылдары, қарым-қатынастың шиеленісуінен кейін, француздықтар ағылшыздарды Трепассиден қуды. 1702 жылы коммодор Джон Лик Ньюфаундленд жағалауындағы ағылшын шабуылдарының бір бөлігі ретінде Трепассиге бет алды. Лик, Бай Буллз портындағы ағылшын отаршыларынан Трепассиде бірнеше француз балық аулау кемелері бар екенін білді. Лик француз кемелерін ғана емес, сонымен қатар бірнеше француз балық аулау бекеттерін де жойды, осылайша француздықтарды Трепассиден толығымен қуды. 1713 жылы Утрехт шарты бойынша Ньюфаундленд толығымен Ұлыбританияның бақылауына өтті. 1720 жылы 21 маусымда қарақшы Бартоломей Робертс Трепассиге жетіп, 172 сауда және балық аулау кемелерін кездестірді. Кемелердің барлығында әртүрлі калибрлі 40-қа жуық зеңбірек болғанына қарамастан, Робертс портты қарсылықсыз бағындырды. Ол 22 кемені өртеп, Бристольден келген бригті тасып алды, содан кейін кете берді. 1767 жылы Трепасси шығанағын британдық картограф және зерттеуші Джеймс Кук зерттеп, картаға түсірді. 1779 жылы Америка революциясы кезінде континенттік қарақшыларды тойтарыс беру үшін алты зеңбіректік жағалау артиллериялық бекінісі салынды. Оңтүстік жағалауда шамамен сол уақытта салынған басқа жағалау бекіністеріне Сент-Мэри, Реньюс, Порт-Кирван, Ферриленд және Бей-Буллз кірді. 1797 жылы Трепассидің негізгі саудагерлері жағалау бекінісін қайта құру туралы петицияға қол қойды, оны Сент-Джонс губернаторына жіберді. 1813 жылы Трепасси бекінісі екі 9 фунттық зеңбірекпен қайта жабдықталды. 1815 жылы Наполеон соғыстары аяқталғаннан кейін Трепасси бекінісі қолданыстан шықты. 1821 жылы Ньюфаундлендтің ең оңтүстік нүктесі Пайн мысының үстінде алғашқы маяк салынды. 1836 жылы халық саны 247 адамды құрады. 1863 жылы пошта бастығы Джон Деверекс (Д'Эврекс нұсқасы) болды. 1884 жылы халық саны 668 адамға жетті. 1886 жылы «Way or Post» кеңсесі жабылды. 1898 жылы Трепассиде туған Уильям Фьюер, USS Maine кемесіндегі боцман, Гавана портында кеме жарылғанда қаза тапты, осы оқиға испан-американ соғысын басталды. 1914 жылы Ньюфаундленд темір жолының тармақ желісі аяқталды, Трепассиді Сент-Джонспен байланыстырды. 1919 жылы 16 мамырда АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Curtiss ұшақтары (NC 1, NC 3 және NC 4) Трепасси портынан ұшып кетті; NC 4 Азор аралдары арқылы Португалияға ұшып, алғашқы сәтті (бірақ тоқтамайтын) трансатлантикалық ұшуды аяқтады. 1928 жылы (28 маусым) Амелия Эрхарт «Дуслық» ұшағындағы жолаушы ретінде Атлант мұхитын ұшып кесіп өткен алғашқы әйел болды. 1969 жылы қауымдастық өзінің алғашқы қалалық кеңесін сайлады. 1991 жылы жергілікті балық зауыты жабылып, 600-дан астам адам жұмыссыз қалды.
1505, Trepassey first appears on European maps as a supply depot. It becomes known to early Portuguese explorers as "Rio das Rosas" or "River of Roses". Trepassey, from the 16th century onward, becomes a port for English, French and Iberian fishing fleets on the Grand Banks to resupply before returning across the Atlantic. 1600s, Trepassey marks the area where the French and Welsh areas of influence in Newfoundland meet. 1610s 20s, first attempt to permanently settle Trepassey and establish a plantation possibly made by Sir William Vaughan. 1620s 50s, The French also eventually settle the area, calling it "La Baie des Trépassés" or "Bay of Souls". Over time, the name "Trépassés" became anglicized into "Trepassey". Samuel de Champlain wrote of how useful the settlement was for catching and drying fish. 1652, The English, after settling the area at an unknown time, live side by side with the French. 1675, the French occupy one part of the Trepassey harbour and the English the other side. 1670s, the Periman or Perriman brothers from North Devon, arrive in Trepassey and operate a successful fishing plantation. 1681, the French prohibit the Basques from fishing in or near Trepassey. 1690s, after mounting tensions, the English are forced out of Trepassey by the French. 1702, Commodore John Leake heads for Trepassey as part a series of English raids along Newfoundland's coast. Leake had learned of several French fishing ships in Trepassey from the English colonists in Bay Bulls. Leake captures not only the French ships but also destroys multiple French fishing stages, effectively driving the French from Trepassey once and for all. 1713, the Treaty of Utrecht gives complete control of Newfoundland to Great Britain. 1720, on 21 June, the pirate Bartholomew Roberts approaches Trepassey, finding 172 merchant and fishing ships at anchor. Despite the ships having about forty cannons of various size between them, Roberts takes command of the harbour without opposition. He then burns 22 of the vessels and commandeers a brigantine from Bristol, before departing. 1767, Trepassey Bay is surveyed and mapped by the British cartographer end explorer, James Cook. 1779, a coastal artillery battery of six guns is constructed in order to repel Continental privateers during the American Revolutionary War. Other coastal batteries constructed at about the same time along the Southern Shore included St Mary's, Renews, Port Kirwan, Ferryland and Bay Bulls. 1797, the principal merchants of Trepassey sign a petition sent to the Governor in St. John's for the rebuilding of the coastal battery. 1813, Trepassey's battery is refitted with two 9 pounder cannons. 1815, Trepassey's battery falls out of use at the end of the Napoleonic Wars. 1821, the first lighthouse is built at Cape Pine, the southernmost point in Newfoundland. 1836, the population is listed as 247. 1863, the postmaster was John Devereaix (variant of D'evreux). 1884, population reaches 668. 1886, the Way or Post, office closed. 1898, Trepassey born William Fewer, a boatswain on board the USS Maine is killed when the vessel explodes at anchor in Havana Harbour, igniting the Spanish–American War. 1914, the Newfoundland Railway Branch Line is completed, linking Trepassey with St. John’s. 1919, United States Navy Curtiss Flying Boats (the NC 1, NC 3 and NC 4) leave Trepassey harbour on May 16; NC 4 flies to Portugal via the Azores, thus completing the first successful (although not non stop) transatlantic flight. 1928 (June 28), after staying in Trepassey for three weeks, Amelia Earhart as a passenger aboard the Friendship, becomes the first woman to fly across the Atlantic Ocean. 1969, the community elects its first town council. 1991, the local fish plant closes putting over 600 people out of work.
Демография
Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы халық санағында Трепассидегі 299 жеке тұрғын үйдің 224-інде 405 адам тұрды, бұл 2016 жылғы 481 адамнан төмендеуді білдірді. Жер ауданы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 2,6 адам/км² құрады.
In the 2021 Census of Population conducted by Statistics Canada, Trepassey had a population of 405 living in 224 of its 299 total private dwellings, a change of from its 2016 population of 481. With a land area of , it had a population density of in 2021.