Кіріспе

Американдық саяси теоретик Уильям Юджин Коннолли – демократия, плюрализм, капитализм және климаттың өзгеруі саласындағы еңбектерімен белгілі американдық саяси теоретик. Ол Джонс Хопкинс университетінің Кригер Эйзенхауэр атындағы саясаттану профессоры. Оның 1974 жылғы "Саяси дискурс шарттары" атты еңбегі 1999 жылы Бенджамин Липпинкотт сыйлығына ие болды.

Өмірбаян

Коннолли Мичиган штатының Флинт қаласында өсті. Оның әкесі Флинттегі «Дженерал Моторс» компаниясында жұмыс істеген 80 мыңнан астам адамның бірі болған. Коннолли Мичиган университетінің Флинт бөлімшесінде бакалавр (B.A.) дәрежесін алды, содан кейін Мичиган университетінің Энн-Арбор қаласындағы бөлімшесінде философия докторы (Ph.D.) ғылымын қорғады. Коннолли 1965-1968 жылдары Огайо университетінде ассистент-профессор, ал 1968-1971 жылдары Массачусетс Амхерст университетінде ассистент-профессор болып жұмыс істеді. Кейін ол 1971-1974 жылдары доцент, ал 1974-1985 жылдары профессор болды. 1985 жылы Коннолли Джонс Хопкинс университетінде профессорлық қызметке кірісті және 1996-2003 жылдары Саяси ғылым кафедрасын басқарды. Ол бүгінгі күнге дейін Крейгер Эйзенхауэр профессоры атағын сақтап тұр. Коннолли көптеген оқу орындарында қонақ лекторы болып сабақ берді, оның ішінде Эксетер университеті, Еуропалық университет институты, Оксфорд университеті және Бостон колледжі бар. Оның «Саяси дискурс шарттары» атты кітабы 1999 жылы Бенджамин Эванс Липпинкотт сыйлығына ие болды: бұл кітап саяси теорияның маңызды еңбегі саналады. 2004 жылы ол Жапониядағы Киото конференциясында негізгі баяндама жасады. 2013 жылы Коннолли Юта университетінде «Түр эволюциясы және мәдени бостандық» тақырыбында саяси теория және қазіргі саясат бойынша Нейл А. Максвелл атындағы алғашқы лекциясын оқыды. Бұл лекция кейіннен «Саяси зерттеу тоқсаны» журналындағы симпозиумның бір бөлігі ретінде жарияланды. Коннолли сонымен қатар The Huffington Post сайтына мақала жазады және Theory & Event журналының негіздеуші мүшесі болып табылады.

Плюрализм теориясы

Соңғы төрт онжылдықта Коннолли плюрализм теориясын қайта құруға көмектесті. Коннолли плюрализмнің бұрынғы теорияларына сын айта отырып, плюрализмді жағдай ретінде емес, мақсат ретінде қарастырады. Конноллидің "фракцияларды көбейту" жөніндегі аргументі, Джеймс Мэдисонның топтарды, сайлау округтерін және сайлаушыларды микро және макро деңгейде тарту логикасын ұстанады. Ол бұл теорияны консервативті тәртіп теориясынан демократиялық күрес пен қатысудың прогрессивті теориясына қарай өзгертті. Ницше мен Фуконы пайдалана отырып, Коннолли демократиялық күрес пен оның плюрализммен байланысын зерттейді. Плюрализм туралы толыққанды мәліметтерді "Плюрализм" еңбегінде табуға болады. Конноллидің еңбектерімен кеңінен танысуға болады – Дэвид Кэмпбелл мен Мортон Школман редакциялаған "Жаңа плюрализм" (Duke University Press, 2008) жинағында. Аталған жинақта Мортон Скулман, Томас Дамм, Джордж Кетеб, Венди Браун, Стивен Уайт, Бонни Хониг, Роланд Блейкер, Майкл Шапиро, Кэти Фергюсон, Джеймс Дер Дерьян және Дэвид Кэмпбелл плюрализм, космополитизм, агонистік құрмет, субъективтілік, саясат және жаһандық капитализм туралы ойларын бөліседі. Кітап редакторылардың Конноллиге бірнеше мәселені түсіндіруді және болашақ жұмысының жоспарларын баяндауды сұраған сұхбатымен аяқталады. Бұл еңбек Конноллинің ой-пікірлерінің авторитетті мәтіні ретінде мойындалды.

Агонистік демократия

Коннолли – саяси теориядағы осы ой-сана саласының негізін қалаушылардың бірі. Ол "агонистік демократия" мүмкіндігін жақтайды, онда ол саяси қақтығыстың белгілі бір жақтарына құрметпен қарайтын, жаңаша көзқараспен қараудың оңды жолдарын табады. Коннолли саяси дау-дамайды жүргізуге пайдалы болатын, белсенділік пен қарым-қатынастың жағымды этикасын ұсынады. Агонизм – бұл күреске негізделген, бірақ саяси кеңістіктегі пікір-таластың зорлық-зомбылық емес, құрметке құрылуын қажет етеді. Дегенмен, Коннолли осы ойдың шындыққа айналуы мүмкін бе деген болжамдар жасауға абай болады, себебі ол мұндай болжамның құндылығын жоғары бағалауды дұрыс көрмейді. Сонымен қатар, Джон Роулздың әділеттілік теориясына және Юрген Хабермастың кеңесші демократия теориясына жасаған сындық талдауы осы салада көптеген жаңа зерттеулерге бастап, әдебиеттердің көбеюіне ықпал етті. Оның "Бейне\Ерекшелік" атты еңбегі демократиялық пікірсайыс арқылы оң мүмкіндіктерді жан-жақты қарастырады.

Секуляризм

Коннолли секуляризмнің кейбір мәселелі жақтарын зерттеді. Ол 1970 жылдары секуляристердің болжамының сәтсіз аяқталғанын атап өтеді, олар оны қоғамдық кеңістіктегі басым көзқарас деп есептеген, бірақ екі онжылдық бойы саясатқа үстемдік еткен евангелистік қозғалыс олардың қате екенін көрсетті. Ол былай деп жазады: "Секуляризм – бұл тек мемлекеттік және жеке салалардың арасындағы бөлініс емес, ол соңғысында діни әртүрліліктің дамуына жағдай жасайды. Ол өзі қатал шектеулерді тасымалдауы мүмкін. Сонымен қатар, ол "дін" ұғымының жаңа анықтамасын қалыптастырады, ол оның ең мәселелі тәжірибелерін өзінен жасырады". Коннолли дін мен сенімнің саясаттағы қарым-қатынасы туралы да жазды, сондай-ақ дінге сенбеушілердің сайлаушылардың көп бөлігін құрайтын адалдардың көзқарасын құрметтеуі керек екенін айтты. Оның "Мен неге секулярист емеспін?" атты еңбегінде осы идеялар толығырақ қарастырылған. "Оның құндылықтардың бейтараптығына қатысты бұрынғы сын-пікірін қайталап, Коннолли либералды секуляристерді өздерінің тар көзқарастары мен метафизикалық инвестицияларының, метафизикадан арылған қоғамдық акыл туралы олардың көріне нейтралды мәлімдемелеріне қалай әсер ететінін мойындамағаны үшін айыптайды. Коннолли сенімнің кең таралғанын мойындайтын постсекуляристік саясатты қажет етеді, бұл осы сезімталдықтардың әртүрлілігі арқылы келіссөздер жүргізуге, олардан асып түсуге тырысудың орнына, оларды асырып түсуге ұмтылуға мүмкіндік береді".

Нейрополитика

Нейробиологиялық зерттеулердің әсер етудің танымдағы рөліне, сондай-ақ Барух Спиноза, Анри Бергсон және Уильям Джеймс сияқты ойшылдардың теорияларына сүйене отырып, Коннолли "виcцеральді тіркелістің" тереңдігін зерттейді. "Демократияның рационалистік және ой-толғау теориялары, саяси ойлауға виcцеральді бағалау тәсілдерінің қалай әсер ететінін, олардың себептер мен дәлелдердің саналы тізімінен төмен қалғанын түсінбейді. Көңіл күйлері, әсерлері және күшті сезімдер субъектівиті мен интерсубъектівитіге күшті мәдени инвестицияларды сіңіреді. Осы тәжірибелік тіркелістің болуы жеке руханилықты қоғамдық ақылдан бөліп қарастыруға мүмкіндік бермейді. Бұрынғы құндылық бейтараптығына жасаған сынасынан жалғасқан Коннолли, либералды секуляристерді өз ойлауларында виcцеральді тіркелістің рөлін мойындамағаны үшін және олардың жеке сезімталдықтары мен метафизикалық инвестицияларының, олардың бейтарап деп есептейтін постметафизикалық қоғамдық ақыл туралы мәлімдемелеріне қалай әсер ететінін мойындамағаны үшін айыптайды." Висконсин университетінің Мэдисон қаласындағы саяси теоретик Роберт Фаулер "Саяси теория" журналындағы мақаласында былай деп жазады: "Коннолли теориямен немесе тәжірибемен айналысқанда, әрқашан белгілі бір көзқарастарды күшейтуге ұмтылады: белгісіздікке дайындық; түсінік беруге мүмкіндік беретін кез келген тәсілге ашықтық; кез келген қатаң жүйені қабылдамау; өмір немесе наразылық саясатының тудыратын қауіптен сақтану. Ең бастысы, Коннолли өмірдегі трагизмді мойындайтын көзқарасты мақтайды (құдайға немесе нарықтың игіліктеріне сенудің қауіптілігін азайтуға көмектеседі), сонымен бірге әлемді жақсы жаққа өзгертуге деген құштарлықты құшақтайды. Соңында, Коннолли өзгеруге деген ыстық тілегі адамның "осы әлемге деген алғысын" жоққа шығармайтынын (144-бет) және "өмірдің сұлулығын" (146-бет) құрғатып тастамайтынын мәлімдейді." "Нәрселердің нәзіктігі" (2013) еңбегінде ол неолиберализмді тек бір өзін-өзі ұйымдастыру жүйесіне – нарықтарға ғана назар аударғаны үшін сынға алады. Мәселе мынада, нарықтар элиталық манипуляцияларға да бейім, сонымен қатар неолибералды мемлекеттер өзін-өзі ұйымдастыруға қабілетті басқа да процестерге тап болады. Осы өзара байланысты жүйелерді бірге қарастырғанда капитализмнің нәзіктігі көрінеді және нарық автономиясы туралы неолибералды идеалдардың абдырауы айқын болады. Жақында жарық көрген "Планетаға бет бұру: өзара байланысты гуманизм және үйірілу саясаты" (2017) кітабында Коннолли жер ғалымдарының 1980 жылдары "планеталық біртіндеп даму" туралы бұрынғы көзқарастарын қалай мойындағанын қарастырады. Климат, мұздықтардың ағыны, түрлердің эволюциясы және мұхит ағындарының тұрақты кезеңдерден кейін күрт өзгерістерге ұшырағанын талқылағаннан кейін, ол "өзара байланысты гуманизм" философиясын және "үйірілу саясатын" қазіргі кездегі дөңгелек, өзін-өзі ұйымдастыратын планеталық күштер мен қазіргі капитализмнің геологиялық күш ретіндегі байланысына жауап беру үшін ұсынады.

Фашизм мен климаттық машиналар

Соңғы жылдары Коннолли жаңа жер ғылымдарын – олардың өздерінің планеталық біртіндеп даму туралы бұрынғы ілімдерін өткір сынға алған – гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдармен тығыз байланысқа қалай әкелуге болатынын зерттеді. Сондай-ақ, ол керісінше процесті де қарастырды. Ол антропоценнің үдеуіне байланысты сайлаушылардың жасырын алаңдаушылықтарынан туындаған жаңа фашистік қысымдардың қалай пайда болатынын да зерттеді. "Аспанға тілеуші фашизм: Трампизм тұсында көпқырлы демократия үшін күрес" (2017) еңбегінде ақ жұмысшы табының байлық, табыс және қауіпсіздік салаларындағы ең жоғары жіктелуге ұмтылған неолибералдық стратегиялар мен басқа да бірнеше топтардың көптікті дамытуға бағытталған күш-жігері арасындағы күрделі жағдайға байланысты реакциясы талданды. Бұл зерттеуде Трамптың риторикалық тактикасы және оның әсерлі эмоционалдық жұқпаны пайдалануы зерттелді. Бұл оқу плюрализм мен теңдікті бүгінгі күні аспанға тілеуші фашизмнің қаупін жеңу үшін қалай жақындату керектігі туралы талқылаумен аяқталады. "Климат машиналарын, фашистік күштерді және шындықты" (2019) атты еңбегінде ол үш бағытты қарастырды: жер ғылымдары, капитализмнің өзгеретін нысаны және қайта жандана бастаған фашистік қысымдар. Ол планеталық бұрынғы жарылыстарды зерттеудің бүгінгі антропоценнің қарқынын түсінуге қалай көмектесетінін, капитализмнің планеталық процестермен тығыз байланысты екенін, сонымен қатар олардың өзіндік автономия деңгейіне ие екенін, және климатты жоққа шығару мен фашистік құлықтың бүгінде қалай біріге жұмыс істейтінін көрсетеді. Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдарда шұғыл түрде реформалар қажет, бұл реформалар сыншыл зиялылар мен студенттерге "қоғамдық орталықтанудан" арылуға, осы күрделі өзара байланыстарды толығырақ түсінуге және азаматтардың көзқарасын өзгертуге көмектеседі.

Сыншылар

2008 жылғы саяси теоретиктердің ұлттық сауалнамасында АҚШ-тағы аккредиттелген төрт жылдық колледждер мен университеттердің профессорларының 1086 жауабына негізделген Уильям Э. Коннолли Джон Роулз, Юрген Хабермас және Мишель Фукодан кейін "Соңғы 20 жылда саяси теорияға ең үлкен әсер еткен ғалымдар" тізімінде 4-ші орынды иеленді. Коннолли сондай-ақ "Келесі 20 жылда әсерлі болатын бүгінгі таңдағы үздік жұмыс істеп жатқан ғалымдар" тізімінде 3-ші орынға ие болды. UCLA саяси теоретигі Джошуа Ф. Диенстаг былай деп жазады: "Тәуелсіз болсын болмасын, мен айтайын: Уильям Коннолли бүгінгі күні ағылшын тілінде жазатын ең ықпалды саяси теоретик". Питер Прайс Конноллидің капитализмді ақтауға тырысады деп санайтын әрекетін сынға алады. Ол былай деп жазады: "Адамдар қалағанша жұмыс істей алатын кез келген жүйе, жүйенің экономикалық компоненттерін инфляциялық спиральдарға және басқа да зиянды салдарларға итермелейді, адамдардың ысырабын, әлеуметтік және мәдени зиянды өкінішті, бірақ қажетті қосалқы өнім ретінде қарастырады, мұндай жүйе оңай ақталуға келмейді". Оған қарамастан, Висконсин университетінің саясаттану ғылымының профессор-эмиритусы Роберт Бут Фаулер Конноллиге "Америкалық капитализм мен христиан діні қоғамның барлық деңгейлерінде [Конноллидің] негізгі мақсаттарына қайшы келетін жолдармен бірлесіп жұмыс істейді: айтарлықтай теңдікке негізделген қоғам, экологиялық жауапкершілікті ұстанатын ел және әлем, сондай-ақ адамзаттың әртүрлілігіне құрмет көрсету" дейді. Гарвард университетінің теоретигі Корнел Вест "Уильям Э. Коннолли – қазіргі саяси теориядағы биік тұлға, оның демократия, дін және трагедия туралы терең ойлары бізді алаңдатады және байытады" деп жазады. Кейлеб Генри The Journal of Church and State журналында Конноллидің көзқарастарына қатысты бірнеше сұрақ қояды. "Имманентті натурализм қорғауға болатын этиканы ұсына ала ма? Оның моралі жауынгерлік моральға қарсы тұра ала ма? Ницшеге тән имманентті натуралист элитаризмге, теңдікке емес, ұмтылуы мүмкін бе? Коннолли ешқандай артықшылықтың жеке тұлғаның мәдени қалыптасуынан асып түспейді деп сенімді түрде айта ала ма?" Брэдли Макдональд жақында Конноллимен "Антропоценге қарсы тұру және неолиберализмді сынау" (Жаңа саяси ғылым, 2015) тақырыбында сұхбаттасқан. Сұхбатта оның 1970-жылдардан бастап бүгінгі күнге дейінгі белсенділік және экологиямен айналысуы, саяси экономиканың басқа теорияларымен байланысы, гуманитарлық ғылымдардағы "әлеуметтік орталықтылықты" сынға салу туралы пікірлері талқыланған, сондай-ақ саясатты зерттейтін студенттердің жер ғылымдарының соңғы жұмыстарына неліктен көбірек назар аударуы керектігі талқыланды.