Саяси философия және басқару өнері

Кіріспе

Басқару және саясат философиясы

Саяси философия немесе саяси теория – мемлекеттік органдардың мәні, ауқымы және заңдылығы туралы сұрақтарды, сондай-ақ олардың арасындағы қарым-қатынастарды зерттейтін үкіметтің философиялық талдауы. Оның тақырыптары: саясат, әділеттілік, бостандық, меншік, құқықтар, заң және билік арқылы заңдарды күшіне енгізу – олардың мәні, қажеттілігі, үкіметтің заңды болу шарттары, қорғауы тиіс құқықтар мен бостандықтар, оның формасы, заңның мәні, азаматтардың заңды үкімет алдындағы міндеттері (бар болса) және оны құлатудың заңды жағдайлары (бар болса). Саяси теория сонымен қатар, жеке тұлға, мәдениет, жыныстық қатынас, нәсіл, байлық, адам мен адам емес тіршілік арасындағы қарым-қатынас, этика, дін сияқты құбылыстар мен санаттардың саяси сипатын қарастыратын кең ауқымды мәселелермен айналысады. Саяси ғылым – саясатты ғылыми тұрғыдан зерттеу, көбінесе жекеше түрде қолданылады, бірақ француз және испан тілдерінде көпше түрде (sciences politiques және ciencias políticas) қолданылады, бұл, мүмкін, осы ғылымның көпқырлылығын көрсетеді. Саяси философия – философияның бір саласы, бірақ ол саяси ғылымда да маңызды рөл атқарады, оның ішінде саяси ойдың тарихы мен қазіргі саяси теория (нормативтік саяси теориядан бастап түрлі сындық көзқарастарға дейін) тарихи тұрғыдан бері қарастырылып келеді. Оксфордтың саяси теория жөніндегі анықтамалығында (2009) бұл сала былай сипатталған: “[ ] гуманитарлық ғылымдарға жақын салмақ орталығына ие, әлі де тәртіпсіз саяси ғылымның пәнаралық ізденісі. Саяси теорияның өзіндігін анықтаудағы ұзақ мерзімді міндет – өзін үш жағдайда тиімді орналастыру: саяси ғылым, тарих және философия академиялық пәндеріне қатысты; саясат әлемі мен теорияның абстрактілі, ойға дастарқандай болатын деңгейі арасында; канондық саяси теория мен жаңа ресурстар (феминистік және сындық теория, дискурс талдауы, кино және кино теориясы, танымал және саяси мәдениет, бұқаралық ақпарат құралдары, нейроғылым, экологиялық зерттеулер, мінез-құлық ғылымдары және экономика) арасында, саяси теоретиктер үнемі жүйке алады”.

Political philosophy or political theory is the philosophical study of government, addressing questions about the nature, scope, and legitimacy of public agents and institutions and the relationships between them. Its topics include politics, justice, liberty, property, rights, law, and the enforcement of laws by authority: what they are, if they are needed, what makes a government legitimate, what rights and freedoms it should protect, what form it should take, what the law is, and what duties citizens owe to a legitimate government, if any, and when it may be legitimately overthrown, if ever. Political theory also engages questions of a broader scope, tackling the political nature of phenomena and categories such as identity, culture, sexuality, race, wealth, human nonhuman relations, ethics, religion, and more. Political science, the scientific study of politics, is generally used in the singular, but in French and Spanish the plural (sciences politiques and ciencias políticas, respectively) is used, perhaps a reflection of the discipline's eclectic nature. Political philosophy is a branch of philosophy, but it has also played a major part in political science, within which a strong focus has historically been placed on both the history of political thought and contemporary political theory (from normative political theory to various critical approaches). In the Oxford Handbook of Political Theory (2009), the field is described as: "[ ] an interdisciplinary endeavor whose center of gravity lies at the humanities end of the happily still undisciplined discipline of political science For a long time, the challenge for the identity of political theory has been how to position itself productively in three sorts of location: in relation to the academic disciplines of political science, history, and philosophy; between the world of politics and the more abstract, ruminative register of theory; between canonical political theory and the newer resources (such as feminist and critical theory, discourse analysis, film and film theory, popular and political culture, mass media studies, neuroscience, environmental studies, behavioral science, and economics) on which political theorists increasingly draw."

Ежелгі Үндістан

Ежелгі Үндістанның саяси философиясы (1) ұлт пен мемлекет, (2) дін мен мемлекет арасындағы нақты шекараны белгіледі. Индуистік мемлекеттердің конституциялары уақыт өте дамып, саяси және құқықтық еңбектерге, сондай-ақ қалыптасқан әлеуметтік институттарға негізделген. Мемлекеттік институттар негізінен басқару, дипломатия, әкімшілік, қорғаныс, заң және тәртіпке бөлінді. Бұл мемлекеттердің негізгі басқару органы – мантранга – патшадан, премьер-министрден, әскердің бас қолбасшысынан және патшаның бас діни қызметкерінен тұрды. Премьер-министр министрлер комитетіне төрағалық етті және атқарушы биліктің басшысы (Маха Аматья)мен бірге жұмыс істеді. Чанакья б.з.д. IV ғасырдағы үнді саяси философы болды. Арташастрада дана билеушіге арналған саясат ғылымы, сыртқы саясат және соғыс стратегиялары, тыңшылық жүйесі, қадағалау және мемлекеттің экономикалық тұрақтылығы туралы мәліметтер келтіріледі. Чанакья Брухаспати, Ушанас, Прачетаса Ману, Парасара және Амби сияқты бірнеше авторитеттерге сілтеме жасайды және өзін саяси философтар әулетінің ұрпағы деп есептеді, ал оның әкесі Чанака тікелей алдыңғысы болды. Саяси философия саласындағы тағы бір маңызды үнді еңбегі – Сукра Нити. Көне Үндістандағы заң кодексінің мысалы – Манусмрити немесе Ману заңдары.

Ежелгі Қытай

Қытай саяси философиясы Көктем мен күз кезеңіне, атап айтқанда б.з.д. VI ғасырда Конфуцийден бастау алады. Қытай саяси философиясы елдегі әлеуметтік және саяси құлдырауға жауап ретінде Көктем мен күз кезеңінде және Соғыс жасайтын мемлекеттер кезеңінде дамыды. Осы кезеңдегі басты философиялар – конфуциандық, легалистік, мохизм, аграризм және даосизм – олардың әрқайсысының философиялық мектептерінде саяси мәселелер қарастырылған. Конфуций, Менций және Мози сияқты философтар саяси бірлік пен саяси тұрақтылықты өз саяси философияларының негізі деп есептеді. Конфуциандық – эмпатияға, адалдыққа және адамдар арасындағы қарым-қатынастарға негізделген иерархиялық, білімділер билігін жақтады. Легалистік – жоғары авторитарлық үкіметті жақтады. Мохизм – тиянақтылық пен қанағатшылдыққа негізделген, орталықсыздандырылған, қоғамдық үкіметті қолдады. Аграриандар – шаруалардың утопиялық қоғамдық құрылысын және теңдікті жақтады. Даосизм – протоанархизмді жақтады. Легалистік – Цинь династиясының басым саяси философиясы болды, бірақ Хан династиясында мемлекеттік конфуциандықпен алмастырылды. Олардың әрқайсысында діни немесе мифологиялық элементтер де болды, ол басқарудағы әділдік туралы олардың көзқарасына әсер етті. Қытай коммунизмді қабылдағанға дейін мемлекеттік конфуциандық 20 ғасырға дейін Қытайдың басым саяси философиясы болып келді.

Ежелгі Грекия

Батыс саяси философиясы ежелгі Грекия философиясынан бастау алады, онда саяси философия кем дегенде Платон заманына дейін жетеді. Ежелгі Грекияда саяси құрылымның әртүрлі формаларын тәжірибеден өткізген қала-мемлекеттер басым болды. Платон үкімет нысандарын төмендейтін тұрақтылық және мораль деңгейі бойынша бес санатқа жіктеді: республика, тимократия, олигархия, демократия және тирания. Саяси философияның ең алғашқы, маңызды классикалық еңбектерінің бірі – Платонның «Мемлекеті». Рим саяси философиясына стоиктер мен римдік мемлекет қайраткері Цицерон әсер етті.

Қасиетті Августин

Алғашқы христиан философиясы Августин Гиппоның Платонның күшті ықпалында болды. Христиандық ой әкелген маңызды өзгеріс – римдік әлемдегі стоицизм мен әділдік туралы теорияны жұмсарту, сондай-ақ мемлекеттің мейірімділікті моральдық үлгі ретінде қолданудағы рөліне назар аудару болды. Августин сонымен қатар, адам өз қаласының мүшесі емес, Құдай қаласының (Civitas Dei) немесе Жер қаласының (Civitas Terrena) азаматы екенін уағыздады. Августиннің "Құдай қаласы" – бұл осы кезеңдегі ықпалды еңбек, ол көптеген христиан римдіктері ұстанған, христиандық көзқарас Жерде іске асырылуы мүмкін деген тезиске қарсы шықты.

Мутазилиттер мен ашхариттер

Исламның өрлеуі, Құран мен Мұхаммедке негізделгендіктен, Жерорта теңізі аймағындағы билік тепе-теңдігін және биліктің бастауын қабылдауды күрт өзгертті. Ертедегі ислам философиясы ғылым мен дін арасындағы тығыз байланысты, сондай-ақ шындықты табуға бағытталған ижтихад процесін баса көрсетті – нәтижесінде, барлық философия «саяси» сипатқа ие болды, себебі оның басқаруға тікелей әсері болды. Бұл көзқарас «рационалист» Мутазилит философтары тарапынан сынға алынды, олар грек көзқарасына жақын тұрды, аяннан жоғары ақыл-ойы бар екенін жақтады, сондықтан қазіргі ғалымдар оларды Исламның алғашқы спекулятивтік теологтары деп таниды; олар халифаттан тәуелсіз әрекет ету еркіндігін іздеген секулярлық аристократия тарапынан қолдау алды. Алайда, соңғы антикалық кезеңде исламның «дәстүршіл» Ашарит көзқарасы басымдық танытты. Ашариттердің пікірінше, ақыл Құран мен Сүннетке бағынуы керек. Исламның саяси философиясы, шын мәнінде, Исламның өзінің бастауларына – яғни, Құран мен Сүннетке, Мұхаммедтің сөздері мен амалдарына – тікелей байланысты болды, бұл оны негізінен теократиялық етеді. Дегенмен, батыс ойлау жүйесінде бұл исламның ұлы философтарына ғана тән ерекше сала деп есептеледі: әл-Кинди (Алькиндус), әл-Фараби (Абунасер), Ибн Сина (Авиценна), Ибн Баджа (Авемпас) және Ибн Рушд (Аверроэс). Исламның саяси ұғымдары, мысалы, қудра (күш), сұлтан, үммет, жамағат (міндет) және тіпті Құранның «негізгі» терминдері – яғни, ибадат (ғибадат), дин (дін), Рабб (Жаратушы) және Иләһ (Құдай) – талдаудың негізі ретінде қарастырылады. Сондықтан, мұсылман саяси философтарының ғана емес, сонымен қатар көптеген факихтер мен ғалымдардың да саяси идеялары мен теориялары қалыптасты. Мысалы, ислам тарихының ерте кезеңдеріндегі харижиттердің халифат және үммет туралы идеялары, немесе шиит исламның имамат концепциясы саяси ойдың дәлелі саналады. 7 және 8 ғасырлардағы Әһл әс-Сүнна мен шииттер арасындағы қақтығыстар нағыз саяси сипатқа ие болды. Алайда, саяси ой тек теизмге ғана негізделген жоқ. Аристотелизм исламның алтын ғасырында Аристотельдің идеяларын ислам әлемінде іске асырған перипатетик философтардың өркендеуіне әкелді. Абунасер, Авиценна және Ибн Рушд осы философиялық мектептің өкілдері болды, олар адам ақылы жай ғана кездейсоқтықтан және аяндан асып түседі деп мәлімдеді. Олар, мысалы, табиғи құбылыстар белгілі бір ережелерге (Құдай жасаған) сәйкес пайда болады, ал Құдай тікелей араласпайды (әл-Газали мен оның ізбасарларынан өзгеше) деп сенді. Сол кездегі басқа да көрнекті саяси философтардың қатарында Низам әл-Мүлк бар, ол Сәлжұқ империясының парсы ғалымы және везирі болды және «Сиясатнама» немесе ағылшын тілінде «Үкімет кітабы» атты еңбекті жазды. Онда ол мемлекеттің саяси істердегі рөлін (яғни, үкіметтің беделін жоймай, саяси қарсыластармен қалай күресу керектігін), сондай-ақ кедейлерді қорғау және лайықтыларын марапаттау міндетін егжей-тегжейлі түсіндірді. Басқа еңбегінде ол мемлекеттің солтүстіктен келген (қазіргі Ресейдің оңтүстігі, Қазақстан, Түркіменстан және Өзбекстан) түрікмендер сияқты иммигранттарға жұмыс орындарын ұсыну сияқты басқа да мәселелерді қалай шешуі керектігін түсіндірді.

The rise of Islam, based on both the Qur'an and Muhammad strongly altered the power balances and perceptions of origin of power in the Mediterranean region. Early Islamic philosophy emphasized an inexorable link between science and religion, and the process of ijtihad to find truth—in effect all philosophy was "political" as it had real implications for governance. This view was challenged by the "rationalist" Mutazilite philosophers, who held a more Hellenic view, reason above revelation, and as such are known to modern scholars as the first speculative theologians of Islam; they were supported by a secular aristocracy who sought freedom of action independent of the Caliphate. By the late ancient period, however, the "traditionalist" Asharite view of Islam had in general triumphed. According to the Asharites, reason must be subordinate to the Quran and the Sunna. Islamic political philosophy, was, indeed, rooted in the very sources of Islam—i. e., the Qur'an and the Sunnah, the words and practices of Muhammad—thus making it essentially theocratic. However, in Western thought, it is generally supposed that it was a specific area peculiar merely to the great philosophers of Islam: al Kindi (Alkindus), al Farabi (Abunaser), İbn Sina (Avicenna), Ibn Bajjah (Avempace) and Ibn Rushd (Averroes). The political conceptions of Islam such as kudrah (power), sultan, ummah, cemaa (obligation) and even the "core" terms of the Qur'an—i. e., ibadah (worship), din (religion), rab (master) and ilah (deity)—is taken as the basis of an analysis. Hence, not only the ideas of the Muslim political philosophers but also many other jurists and ulama posed political ideas and theories. For example, the ideas of the Khawarij in the very early years of Islamic history on Khilafa and Ummah, or that of Shia Islam on the concept of Imamah are considered proofs of political thought. The clashes between the Ehl i Sunna and Shia in the 7th and 8th centuries had a genuine political character. Political thought was not purely rooted in theism, however. Aristotleanism flourished as the Islamic Golden Age saw rise to a continuation of the peripatetic philosophers who implemented the ideas of Aristotle in the context of the Islamic world. Abunaser, Avicenna and Ibn Rushd where part of this philosophical school who claimed that human reason surpassed mere coincidence and revelation. They believed, for example, that natural phenomena occur because of certain rules (made by god), not because god interfered directly (unlike Al Ghazali and his followers). Other notable political philosophers of the time include Nizam al Mulk, a Persian scholar and vizier of the Seljuq Empire who composed the Siyasatnama, or the "Book of Government" in English. In it, he details the role of the state in terms of political affairs (i. e. how to deal with political opponents without ruining the government's image), as well as its duty to protect the poor and reward the worthy. In his other work, he explains how the state should deal with other issues such as supplying jobs to immigrants like the Turkmens who were coming from the north (present day southern Russia, Kazakhstan, Turkmenistan and Uzbekistan).

Ибн Халдун

XIV ғасырдағы араб ғалымы Ибн Халдун ең ұлы саяси теоретиктердің бірі саналады. Британдық философ-антрополог Эрнест Геллнер Ибн Халдунның үкімет туралы берген анықтамасын – "өзі жасағандарынан басқа әділетсіздіктің алдын тоқтатушы институт" – саяси теория тарихындағы ең жақсысы деп есептеді. Ибн Халдун үшін үкімет мүмкіндігінше шектеулі болуы керек, себебі ол қажетті жамандық ретінде адамдарды басқа адамдармен ұстап тұруды білдіреді.

Орта ғасырлардағы Еуропа

Ортағасырлық Еуропадағы саяси философия христиандық ой-ғасырдың күшті ықпалында болды. Ол мұтазилиттік ислами ой-пікірлерімен көптеген ортақ белгілерге ие еді, себебі римдік католиктер философияны теологияға бағындырудың ақыл-ойыны аянға бағындырмайтынын, бірақ қайшылықтар туған жағдайда, исламдағы ашариттер сияқты, ақылды сенімге бағындыратынын есептеді. Схоластиктер Аристотельдің философиясын Сент-Августиннің христиандығымен біріктіре отырып, ақыл мен аянға тән мүмкін үйлесімділікті көрсетті. Ортағасырлық Еуропаның ең ықпалды саяси философы – Аристотельдің еңбектерін қайта енгізуге көмектескен Сент-Томас Аквинский болды. Бұл еңбектер мұсылмандық Испания арқылы ғана католик Еуропасына жеткен, сонымен қатар Аверроэстің түсіндірмелерімен бірге келді. Аквинскийдің оларды пайдалануы схоластикалық саяси философияның күн тәртібін белгіледі, ол ғасырлар бойы Еуропалық ой-сананы Ренессансқа дейін бағыттап тұрды. Орта ғасырлық саяси философтардың кейбіреуі, мысалы, Аквинский өзінің "Теологиялық жиынтығында" төрешіл патшаның патша емес екенін және оны құлатуға болатынын дамытты. Ал Николь Оресме сияқты басқалары өздерінің "Livre de Politiques" кітабында әділетсіз билеушіні құлату құқығын жоққа шығарды. Көптеген адамдар Англия мен Американың саяси бостандығының таянышы деп санайтын Магна Хартия әділдік үшін билеушіге қарсы көтерілу құқығын ашық түрде жариялайды. Магна Хартаға ұқсас құжаттар Испания және Венгрия сияқты Еуропаның басқа елдерінде де кездеседі.

Еуропалық қайта өрлеу

Қайта өрлеу дәуірінде Еуропада діни-саяси ой-пікір шамамен бір ғасыр басынан кейін әлемдік саяси философия қалыптаса бастады. Орта ғасырларда Киелі Рим империясының билігі тұсында саясаттың зайырлы түрлері іс жүзінде болғанымен, ғылыми сала толығымен схоластикалық болды және осы себепті христиандық сипатта болды.

Николо Макиавелли

Бұл кезеңдегі ең ықпалды еңбектердің бірі – Николо Макиавеллидің 1511–12 жылдары жазылған және Макиавелли қайтыс болғаннан кейін 1532 жылы жарық көрген «Принц» еңбегі. Бұл еңбек, сондай-ақ классикалық антикалық дәуірді қатаң талдаған «Дискурстар» шығармасы, Батыстағы қазіргі саяси ой-пікірге зор ықпал етті. Азшылық (оның ішінде Жан-Жак Руссо) «Принцті» Медичилер Флоренцияны қайта басып алғаннан кейін және Макиавеллиді Флоренциядан қуғаннан кейін оларға сыйлық ретінде берілген сатира деп түсіндірді. Макиавелли бұл еңбекті Медичи әулеті үшін, мүмкін, оларды оны жер аударылудан босатуға ықпал ету мақсатымен жазса да, Медичи әулетінің олигархиясы емес, Флоренция Республикасын қолдады. Қалай болғанда да, Макиавелли саясатқа прагматикалық және белгілі бір нәтижеге бағытталған көзқарас ұсынады, онда жақсылық пен жамандық – абсолютті билікті иемдену және сақтау сияқты мақсатқа жету үшін қолданылатын құрал ғана. Томас Гоббс, әлеуметтік келісімшарт теориясымен танымал, 17 ғасырдың басында Англия Ренессансы кезінде бұл көзқарасты одан әрі дамытты. Макиавелли де, Гоббс та патшалардың құдайдан берген құқығына сенбесе де, екеуі де адамның табиғатында өзімшілдік барын мойындады. Осы сенім оларды әлеуметтік тәртіптің бұзылуына жол бермеудің жалғыз жолы ретінде күшті орталық билікті қабылдауға итермеледі.

Еуропаның ағартушылық дәуірі

Ағартушылық дәуірінде адамның қандай болғаны және қазір қандай екендігі, сондай-ақ шындықтың анықтамасы және оның қабылдалу жолдары туралы жаңа теориялар пайда болды. Бұған Америкадағы басқа қоғамдардың ашылуы және саяси қоғамдардың өзгеру қажеттіліктері (әсіресе Англия азаматтық соғысы, Американ революциясы, Француз революциясы және Гаити революциясы) себеп болды. Бұл жаңа теориялар Томас Гоббс, Джон Локк, Бенжамин Констант және Жан Жак Руссо сияқты ойшылдардың жаңа сұрақтар мен түсініктеріне әкелді. Бұл теоретиктерді екі негізгі сұрақ мазалады: біріншіден, адамдар мемлекеттерді құруға қандай құқықпен немесе қажеттілікпен келеді; екіншіден, мемлекет үшін ең жақсы форма қандай болуы мүмкін. Бұл маңызды сұрақтар «мемлекет» және «үкімет» ұғымдары арасындағы тұжырымдық айырмашылықты қамтиды. «Мемлекет» билікті бөлу және оны пайдалануды негіздеуге мүмкіндік беретін тұрақты институттар жиынтығын білдіреді деп шешілді. Ал «үкімет» мемлекет институттарын иеленетін және халықты, оның ішінде өзі де, байланыстыратын заңдар мен ережелерді құрайтын нақты адамдар тобын білдіреді. Бұл тұжырымдық айырмашылық саясаттануда қолданылады, бірақ кейбір саясаттанушылар, философтар, тарихшылар және мәдени антропологтар кез келген қоғамдағы саяси әрекеттердің көп бөлігі мемлекеттен тыс жерде жүзеге асады және мемлекеттік құрылымы жоқ қоғамдар да саяси тұрғыдан қарастырылуы керек деп санайды. Табиғи тәртіп ұғымы енгізілмегенше, әлеуметтік ғылымдар теистік ойлаудан тәуелсіз дами алмады. Англияда 17 ғасырда болған және Франция мен Еуропаның қалған бөліктеріне тараған мәдени революциядан бастап қоғам физикалық әлемге ұқсас табиғи заңдарға бағынады деп есептелді. Осы теориялар саяси және экономикалық қатынастарға күшті әсер етті, гильдия институты еркін сауда теориясына бағынды, ал Рим-католик теологиясының үстемдігі әр ұлттық мемлекетке бағынған протестанттық шіркеулер тарапынан күшейе түсті. Бұл шіркеулер де (Рим-католик шіркеуі жиі ашуланып айыптағандай) әр аймақтың қарапайым немесе туған тілінде уағыз айтты. Еркін сауда, осы діни теорияларға қарама-қарсы, импортты немесе экспортты шектемейтін сауда саясаты болып табылады. Оны халықаралық саудаға қолданылатын еркін нарық идеясы ретінде де қарастыруға болады. Үкіметте еркін сауданы көбінесе либералды экономикалық ұстанымдарды ұстанатын саяси партиялар жақтайды, ал экономикалық солшыл және ұлтшыл партиялар протекционизмді, яғни еркін сауданың қарама-қарсысын қолдайды. Дегенмен, Ағартушылық дінге, әсіресе христиандыққа тікелей шабуыл жасады. Францияда шіркеудің ең ашық сыншысы Франсуа Мари Аруэ де Вольтер, Ағартушылықтың көрнекті өкілі болды. Тарихшылар Вольтердің христиандық тарихы туралы жазғандарын «пропагандалық» деп сипаттаған. Ол «Credo quia absurdum» сөйлемін шіркеу әкелеріне дұрыс емес жатқызды. 1767 жылғы 5 қаңтарда Пруссия королі Фридрих II-ге жазған хатында ол христиан діні туралы былай деп жазды: «La nôtre [religion] est sans contredit la plus ridicule, la plus absurde, et la plus sanguinaire qui ait jamais infecté le monde» («Біздің дін – ең күлкілі, ең ақымақ, ең қанды, әлемді ешқашан жұқтырған емес»). «Біздің дініміз – әлемді жұқтырған ең күлкілі, ең ақымақ, ең қанды дін. Сіздің Мажарлықтарыңыз адамзатқа мәңгілік қызмет ететін осы қорқынышты надандықты жоюға көмектеседі, мен қарапайым халықтың арасында оны жоюды айтпаймын, олар ағартуға лайық емес және кез келген езгіге бейім, мен адал адамдардың, ойлайтын адамдардың, ойлауға ниеттенгендердің арасында оны жоюды айтамын. Мен өлгендегі жалғыз өкінішім – осы асыл іске сізге көмектесе алмаймын, адам санасы ұсына алатын ең жақсы және ең құрметті іс». Вольтерден кейін Францияда дін бұрынғыдай болмады. Сондай-ақ, бұл ілім Жаңа әлемде және ацтектердің, майялардың, инкалардың, мохикандардың, делавэрлердің, гурондардың және әсіресе ирокездердің дамыған өркениеттерінде тараған жоқ. Ирокез философиясы, әсіресе, сол кездегі христиандық ой-пікірге көптеген нәрселер берді және көп жағдайда АҚШ-та қабылданған кейбір институттарға шабыт берді: мысалы, Бенджамин Франклин ирокез конфедерациясының кейбір әдістеріне жоғары баға берді, ал ертедегі американдық әдебиеттің көп бөлігі жергілікті тұрғындардың саяси философиясына баса назар аударды. Ирокездер (/ˈɪrəkwɔɪ/ немесе /ˈɪrəkwɑː/) немесе Хауденосауни – Солтүстік Америкадағы тарихи түрде күшті солтүстік-шығыс америкалық түпкі халықтар конфедерациясы. Олар отаршылдық жылдары француздықтарға Ирокез лигасы, кейінірек Ирокез конфедерациясы, ал ағылшыздарға Бес Ұлт ретінде белгілі болды, оларға могавктер, онондагалар, онейдалар, каюгалар және сенекалар кірді. 1722 жылдан кейін олар Оңтүстіктен келген тускарора халқын өз конфедерациясына қабылдады, өйткені олар да ирокез тілінде сөйлейтін болды және Алты Ұлт ретінде танылды.

During the Enlightenment period, new theories emerged about what the human was and is and about the definition of reality and the way it was perceived, along with the discovery of other societies in the Americas, and the changing needs of political societies (especially in the wake of the English Civil War, the American Revolution, the French Revolution, and the Haitian Revolution). These new theories led to new questions and insights by such thinkers as Thomas Hobbes, John Locke, Benjamin Constant and Jean Jacques Rousseau. These theorists were driven by two basic questions: one, by what right or need do people form states; and two, what the best form for a state could be. These fundamental questions involved a conceptual distinction between the concepts of "state" and "government." It was decided that "state" would refer to a set of enduring institutions through which power would be distributed and its use justified. The term "government" would refer to a specific group of people who occupied the institutions of the state, and create the laws and ordinances by which the people, themselves included, would be bound. This conceptual distinction continues to operate in political science, although some political scientists, philosophers, historians and cultural anthropologists have argued that most political action in any given society occurs outside of its state, and that there are societies that are not organized into states that nevertheless must be considered in political terms. As long as the concept of natural order was not introduced, the social sciences could not evolve independently of theistic thinking. Since the cultural revolution of the 17th century in England, which spread to France and the rest of Europe, society has been considered subject to natural laws akin to the physical world. Political and economic relations were drastically influenced by these theories as the concept of the guild was subordinated to the theory of free trade, and Roman Catholic dominance of theology was increasingly challenged by Protestant churches subordinate to each nation state, which also (in a fashion the Roman Catholic Church often decried angrily) preached in the vulgar or native language of each region. Free trade, as opposed to these religious theories, is a trade policy that does not restrict imports or exports. It can also be understood as the free market idea applied to international trade. In government, free trade is predominantly advocated by political parties that hold liberal economic positions while economically left wing and nationalist political parties generally support protectionism, the opposite of free trade. However, the enlightenment was an outright attack on religion, particularly Christianity. The most outspoken critic of the church in France was François Marie Arouet de Voltaire, a representative figure of the enlightenment. Historians have described Voltaire's description of the history of Christianity as "propagandistic". Voltaire is partially responsible for the misattribution of the expression Credo quia absurdum to the Church Fathers. In a letter to Frederick II, King of Prussia, dated 5 January 1767, he wrote about Christianity: La nôtre [religion] est sans contredit la plus ridicule, la plus absurde, et la plus sanguinaire qui ait jamais infecté le monde. "Ours [i. e., the Christian religion] is assuredly the most ridiculous, the most absurd and the most bloody religion which has ever infected this world. Your Majesty will do the human race an eternal service by extirpating this infamous superstition, I do not say among the rabble, who are not worthy of being enlightened and who are apt for every yoke; I say among honest people, among men who think, among those who wish to think. My one regret in dying is that I cannot aid you in this noble enterprise, the finest and most respectable which the human mind can point out." After Voltaire, religion would never be the same again in France. As well, there was no spread of this doctrine within the New World and the advanced civilizations of the Aztec, Maya, Inca, Mohican, Delaware, Huron and especially the Iroquois. The Iroquois philosophy, in particular, gave much to Christian thought of the time and in many cases actually inspired some of the institutions adopted in the United States: for example, Benjamin Franklin was a great admirer of some of the methods of the Iroquois Confederacy, and much of early American literature emphasized the political philosophy of the natives. The Iroquois (/ˈɪrəkwɔɪ/ or /ˈɪrəkwɑː/) or Haudenosaunee are a historically powerful northeast Native American confederacy in North America. They were known during the colonial years to the French as the Iroquois League, and later as the Iroquois Confederacy, and to the English as the Five Nations, comprising the Mohawk, Onondaga, Oneida, Cayuga, and Seneca. After 1722, they accepted the Tuscarora people from the Southeast into their confederacy, as they were also Iroquoian speaking, and became known as the Six Nations.

Джон Локк

Джон Локк өзінің "Үкімет туралы екі трактаты" атты еңбегімен саяси теорияның жаңа дәуірін көрнекті мысал етіп көрсетті. Онда Локк, саяси дамудың қалай жүзеге асырылатыны және оның шартылық міндеттемелер арқылы қалай құрылатыны туралы түсінігімен тікелей үйлесетін табиғи жағдай туралы теорияны ұсынады. Локк, Сэр Роберт Филмердің әкелік билікке негізделген саяси теориясын нақты берілген жүйедегі табиғатқа құрылған табиғи жүйе пайдасына жоққа шығарды. Патшалардың құдайдан берген құқығы туралы теория, Джон Локк оған күлкімен қарағандай, өткінші құмарлыққа айналды. Макиавелли мен Гоббс сияқты емес, бірақ Аквиналықтай, Локк Аристотельдің адамның әлеуметтік үйлесімділікте әлеуметтік жануар ретінде бақытты болуға ұмтылатындығы туралы қағидасын қабылдады. Аквиналықтардың түпкі күнәден жанды құтқару туралы басым көзқарасынан өзгеше, Локк адам ақылы осы дүниеге таза бет (tabula rasa) ретінде келеді деп санайды. Локк үшін білім туа біткен емес, аянынан келген немесе билікке негізделген емес, ақыл-ойымен, төзімділікпен және шамамен күмәндікпен реттеледі. Локкқа сәйкес, Гоббс ұсынған абсолютті билеуші қажет емес, себебі табиғи заң ақылға негізделген және адамның бейбітшілігі мен өмір сүруін қамтамасыз етуді көздейді.

Бенджамин Констант

"Либералды" деп аталатын алғашқы ойшылдардың бірі Констант үлкен коммерциялық қоғамдағы еркіндіктің практикалық үлгісін ежелгі Римнен гөрі Ұлыбританиядан іздеді. Ол "Ежелгілердің бостандығы" мен "Қазіргілердің бостандығы" арасында ерекшелік жасады. Ежелгілердің бостандығы – азаматтарға қоғамдық жиналыстарда пікір алмасу және дауыс беру арқылы саясатқа тікелей әсер ету құқығын беретін, қатысуға негізделген республикалық бостандық. Осындай деңгейдегі қатысуды қолдау үшін азаматтық – ауыр моральдық міндет болып саналды, ол көп уақыт пен күш жұмсауды қажет етті. Көбінесе, бұл өнімді еңбектің көп бөлігін атқару үшін құлдардың қосалқы қоғамын қажет етті, бұл азаматтарға қоғамдық істерді талқылауға еркіндік берді. Ежелгі бостандық салыстырмалы түрде шағын және біртекті қоғамдармен шектелді, онда адамдар қоғамдық істерді жүргізу үшін бір орында жиналуы ыңғайлы болды. Ал Қазіргілердің бостандығы азаматтық құқықтарға, заң үстемдігіне және мемлекеттің артық араласуынан бостандыққа негізделген. Тікелей қатысу шектеулі болады: бұл қазіргі мемлекеттердің мөлшерінің қажетті салдары, сонымен қатар құлдары жоқ, бірақ барлық адамдар еңбек ету арқылы күнкөріс табуға тиіс коммерциялық қоғам құрудың сөзсіз нәтижесі. Оның орнына сайлаушылар парламентте халық атынан пікір білдіретін өкілдерді сайлайды, олар азаматтарды күнделікті саяси қатысу қажеттілігінен босатады. Сонымен қатар, Констант қазіргі әлемде сауда соғыстан жоғары деп сенді. Ол Наполеонның соғыс құмарлығына қарсы шығып, оны либералдық емес және қазіргі коммерциялық әлеуметтік құрылымға сай емес деп атады. Ежелгі бостандық соғысқа бейім, ал Қазіргі бостандық принциптеріне негізделген мемлекет бейбіт халықтармен тату болады.

Томас Хоббс

Гоббстің саяси теориясының негізгі практикалық қорытындысы – мемлекет немесе қоғам абсолютті билеушінің бағыныштылығында болмаса, қауіпсіздікті қамтамасыз ете алмайды. Осыдан, ешбір жеке тұлға билеушіге қарсы мүлік құқығын иелене алмайды, сондықтан билеуші өзінің қол астындағылардың келісімінсіз олардың мүлкін алуға құқылы. "Левиафан" еңбегінде Гоббс мемлекеттер мен заңды үкіметтердің негізін қалау және моральдың объективті ғылымын құру туралы доктринасын баяндайды. Кітаптың көп бөлігі, келіспеушілік пен азаматтық соғыстың зиянынан сақтану үшін күшті орталық биліктің қажеттілігін дәлелдеуге арналған. Адамдар мен олардың құмарлықтарын механикалық тұрғысынан қарастырып, Гоббс үкіметсіз өмірдің қандай болатынын, ол табиғи жағдай деп атаған жағдайды болжайды. Ондай жағдайда әр адам әлемдегі барлық нәрсеге құқық немесе рұқсат алады. Гоббс пікірінше, бұл "барлығының бәріне қарсы соғысына" алып келеді.

Жан-Жак Руссо

Әлеуметтік келісім классикалық республикашылдық аясында заңды саяси тәртіптің негізін қалайды. 1762 жылы жарық көрген бұл еңбек Батыс дәстүріндегі саяси философияның ең ықпалды туындыларының біріне айналды. Ол Дидроның "Энциклопедиясында" жарияланған "Сәяси экономика туралы әңгіме" (Discours sur l'économie politique) атты мақаласында айтылған кейбір ойларды кеңейте түсті. Бұл трактат "Адам бос туады, бірақ қайда болса да тізбекке байланған. Өздерін басқалардың билеушісі санайтындар, шын мәнінде, олардан да зор құлдар" деген драматикалық сөздермен басталады. Руссо табиғи жағдайды заң мен мораль жоқ, ал адамдар ынтымақтастықтың пайдасы мен қажеттілігі үшін тастап кеткен бастапқы жағдай деп сапты. Қоғам дамыған сайын еңбек бөлінісі мен жеке меншік адамзатты заң институттарын қабылдауға мәжбүр етті. Қоғамның жегілген кезеңінде адам өзінің теңдестерімен жиі бәсекелесіп, сонымен бірге оларға үнемі тәуелді бола түседі. Бұл екі жақты қысым оның тіршіліктеріне де, еркіндігіне де қауіп төндіреді.

Индустрияландыру және қазіргі заман

Капитализмге Марксистік сын, Фридрих Энгельспен бірге дамыған, либерализм мен фашизммен қатар, ХХ ғасырдың маңызды идеологиялық қозғалыстарының бірі болды. Өнеркәсіптік революция саяси ойдағы параллель революцияны тудырды. Қалалану мен капитализм қоғамды күрт өзгертті. Осы кезеңде социалистік қозғалыстың қалыптасуы басталды. 19 ғасырдың ортасында марксизм дамыды, ал социализм жалпы алғанда, көбінесе қалалық жұмысшы табынан халық тарапынан қолдау тапты. Өткенмен толық үзіліске бармай, Маркс 20 ғасырдың болашақ революционерлері – Владимир Ленин, Мао Цзэдун, Хо Ши Мин және Фидель Кастро қолданатын қағидаларды қалыптастырды. Гегельдің тарих философиясы Иммануил Канттың философиясына ұқсас болғанымен, Карл Маркстың ортақ игілікке бағытталған революция теориясы ішінара Канттың тарихқа деген көзқарасына негізделген. Маркс Гегельдің диалектикасын, "басына тік тұрған" күйінен, "дұрыс жағына" бұратынын мәлімдеді. Маркс тарихи материализмге сенгеннен айырмашылығы, Гегель рух феноменологиясына сенді. 19 ғасырдың соңында социализм мен кәсіподақтар саяси ландшафттың бекінген құрамдас бөліктеріне айналды. Сонымен қатар, анархизмнің түрлі бағыттары, мысалы, Михаил Бакунин, Пьер Жозеф Прудон немесе Петр Кропоткин сияқты ойшылдар, сондай-ақ синдикализм де белгілі бір деңгейде танымал болды. Англо-американ әлемінде антиимпериализм мен плюрализм 20 ғасырдың басында кеңінен тарала бастады. Бірінші дүниежүзілік соғыс адамзат тарихындағы шешуші оқиға болды, ол үкіметтер мен саясатқа деген көзқарасты өзгертті. 1917 жылғы Ресей революциясы (және көптеген еуропалық елдердегі ұқсас, бірақ аз сәтті революциялар) коммунизмді, әсіресе Ленинизмнің саяси теориясын, сондай-ақ, шағын дәрежеде Люксембургизмді әлемдік аренаға әкелді. Сонымен қатар, әлеуметтік демократиялық партиялар сайлауда жеңіске жетіп, алғаш рет үкімет құрды, көбінесе жалпы сайлау құқығын енгізу нәтижесінде.

The Marxist critique of capitalism—developed with Friedrich Engels—was, alongside liberalism and fascism, one of the defining ideological movements of the twentieth century. The industrial revolution produced a parallel revolution in political thought. Urbanization and capitalism greatly reshaped society. During this same period, the socialist movement began to form. In the mid 19th century, Marxism was developed, and socialism in general gained increasing popular support, mostly from the urban working class. Without breaking entirely from the past, Marx established principles that would be used by future revolutionaries of the 20th century namely Vladimir Lenin, Mao Zedong, Ho Chi Minh, and Fidel Castro. Though Hegel's philosophy of history is similar to Immanuel Kant's, and Karl Marx's theory of revolution towards the common good is partly based on Kant's view of history—Marx declared that he was turning Hegel's dialectic, which was "standing on its head", "the right side up again". Unlike Marx who believed in historical materialism, Hegel believed in the Phenomenology of Spirit. By the late 19th century, socialism and trade unions were established members of the political landscape. In addition, the various branches of anarchism, with thinkers such as Mikhail Bakunin, Pierre Joseph Proudhon or Peter Kropotkin, and syndicalism also gained some prominence. In the Anglo American world, anti imperialism and pluralism began gaining currency at the turn of the 20th century. World War I was a watershed event in human history, changing views of governments and politics. The Russian Revolution of 1917 (and similar, albeit less successful, revolutions in many other European countries) brought communism—and in particular the political theory of Leninism, but also on a smaller level Luxemburgism (gradually)—on the world stage. At the same time, social democratic parties won elections and formed governments for the first time, often as a result of the introduction of universal suffrage.

Қазіргі заманғы

1956 жылы Гарри Экштейннің авторлық құрамында жазылған «Американ саясаттану» журналының баяндамасында саяси философияның екі тұрғыдан пайдалы екені айтылды: саяси философияның пайдалылығы қазіргі саяси ойшылдардың ақыл-ойы мен қиялын дамыту үшін бұрынғы саяси ойдың ең жақсы үлгілерінің ішкі мүмкіндігінде, немесе саяси ғалымға түсініктердің, модельдердің, көзқарастардың, теориялардың және әдістердің бай көзін ұсыну арқылы ойды жеңілдету құралы ретіндегі қабілетінде болуы мүмкін. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бастап 1971 жылға дейін, Джон Роулз «Әділет теориясын» жариялағанға дейін, саяси философия ағылшын-американдық академиялық ортада төмендеді, себебі аналитикалық философтар нормативтік бағалаулардың танымдық мазмұны бар екендігіне күмән келтірді, ал саяси ғылым статистикалық әдістерге және мінез-құлқына бұрылды. Еуропадағы соғыстан кейінгі онжылдықтарда саяси философияның үлкен өркендеуі болды, онда марксизм жетекші орын алды. Бұл Жан-Поль Сартр мен Луи Альтюссердің, Қытайда Мао Цзэдун мен Кубада Фидель Кастроның жеңістері, сондай-ақ 1968 жылдың мамыр айындағы оқиғалар, революциялық идеологияға, әсіресе Жаңа солшылдарға қызығушылықты арттырды. Ұлыбритания мен АҚШ-қа көшіп келген бірқатар еуропалық эмигранттар – Карл Поппер, Фридрих Хайек, Лео Штраус, Ханна Арендт, Исайя Берлин, Эрик Воегелин және Джудит Шклар – ағылшын-американдық ортада саяси философияны оқып-үйренуді жалғастыруға шақырды, бірақ 1950-1960 жылдары олар мен олардың студенттері аналитикалық қауымдастықпен келіспеушілікте болды. Коммунизм, әсіресе 1950-1960 жылдары маңызды бағыт болып қала берді. Отаршылдық және нәсілшілдік туындаған маңызды мәселелер болды. Жалпы алғанда, философиялық емес, саяси мәселелерге прагматикалық көзқараспен қарауға айқын бейімділік байқалды. Көптеген академиялық пікірталастар екі прагматикалық тақырыптың біреуіне немесе екеуіне қатысты: саяси саясаттың проблемаларына утилитаризмді қалай (немесе қолдануға бола ма) қолдану керек, немесе саяси мәселелерге экономикалық модельдерді (мысалы, рационалды таңдау теориясы) қалай (немесе қолдануға бола ма) қолдану керек. Феминизмнің, ЛГБТ-қозғалыстардың өркендеуі және отаршылдық биліктің аяқталуы, сондай-ақ дамыған елдерде африкалық американдықтар мен жыныстық азшылықтар сияқты азшылықтардың саяси шеттетілуі феминистік, постколониалдық және көпмәдени ойдың маңызды болуына әкелді. Бұл философтар Чарльз У. Миллстің «Растық келісімшарт» және Кароль Пэтемэннің «Жыныстық келісімшарт» атты кітаптарында әлеуметтік келісімшартқа қарсы шығып, түсті адамдар мен әйелдерді тиісінше алып тастады. Ағылшын-американдық академиялық саяси философияда Джон Роулздың «Әділет теориясы» атты еңбегінің 1971 жылы жарық көргені маңызды кезең болып саналады. Роулз ой экспериментін, бастапқы позицияны қолданды, онда өкілдік ететін тараптар қоғамның негізгі құрылымы үшін әділеттілік принциптерін білімсіздік пердесінің артында таңдайды. Роулз сондай-ақ саяси әділеттілік мәселелеріне утилитаристік көзқарасты сынға алды. Роберт Нозиктің 1974 жылы жарық көрген «Анархия, мемлекет және утопия» кітабы Ұлттық кітап сыйлығын жеңіп алды, ол Роулзға либертариандық көзқараспен жауап берді және либертариандық көзқарасқа академиялық құрметке ие болды. Ағылшын-американдық ойдағы аналитикалық этиканың өркендеуімен қатар, Еуропада 1950-1980 жылдар аралығында қазіргі қоғамды сынға бағытталған бірнеше жаңа философиялық бағыттар пайда болды. Олардың көпшілігі марксистік экономикалық талдау элементтерін қабылдады, бірақ оларды мәдени немесе идеологиялық басымдықпен біріктірді. Франкфурт мектебінің ішінде Герберт Маркузе, Теодор В. Адорно, Макс Хоркхаймер және Юрген Хабермас секілді ойшылдар марксистік және фрейдистік көзқарастарды біріктірді. Біршама басқа бағыттар бойынша, басқа да көптеген континентальдық ойшылдар – әлі де марксизмнің ықпалында – структурализмге және «Гегельге қайта оралуға» жаңа мән берді. (Пост)структуралистік желіде (бірақ көбінесе бұл белгіні қабылдамаған) Жиль Делез, Мишель Фуко, Клод Лефорт және Жан Бодриллар сияқты ойшылдар бар. Ситуационистерге Гегель көбірек әсер етті; әсіресе Гай Дебор тауар фетишизмін марксистік талдауды тұтыну саласына көшірді және тұтынушылық пен үстем идеологияның қалыптасуы арасындағы байланысты қарастырды. Майкл Уолцер, Майкл Сэндел және Чарльз Тейлор жасаған либералды саяси теорияға жасалған (ерекше) сынға байланысты тағы бір пікірталас дамыды. Либералды-коммунитарлық пікірталас көбінесе жаңа философиялық мәселелерді тудыру үшін құнды деп есептеледі, емес, перспективалардың терең және ашып айтуға болатын қақтығысы үшін. Осы және басқа коммунитарлар (мысалы, Аласдер Макинтайр және Дэниел А. Белл) либерализмге қарсы, қоғамдар жеке тұлғалардан бұрынғы және осылайша саяси назардың ортасында болуы керек деп мәлімдейді. Коммунитарлар жергілікті басқаруды күшейтуді, сондай-ақ әлеуметтік капиталдың өсуіне ықпал ететін экономикалық және әлеуметтік саясатты қолдайды. Заманауи саяси философиядағы маңызды тақырыптардың бірі – кеңесу демократиясының теориясы. Алғашқы жұмыстар Германияда Юрген Хабермас жасады, бірақ ең кең әдебиеттер ағылшын тілінде, Джейн Мэнсбридж, Джошуа Коэн, Эми Гутманн және Деннис Томпсон сияқты теоретиктердің басшылығымен жазылды. 20 ғасырдың соңына қарай пайда болған екі үндесетін саяси перспектива – республиканизм (немесе нео- немесе азаматтық республиканизм) және мүмкіндіктерге бағытталған көзқарас. Жаңадан жанданған республикалық қозғалыс Исайя Берлиннің позитивтік және негативтік еркіндік түрлерінен еркіндіктің басқаша анықтамасын беруді мақсат етеді, атап айтқанда «бүкіл басқа адамның еркіне бағынбау». Американдық либералдық қозғалыстан еркіндікті «араласпау» деп түсінетін республикалықтар үшін «бағынбау» жеке тұлғаның кез келген басқа адамның еркіне бағынуын білдіреді. Республикалық үшін құлдың жағдайы, оған қалай қарасаңыз да, ұнамсыз. Белгілі республикалықтарға тарихшы Куинтин Скиннер, юрист Касс Санстейн және саяси философ Филип Петтит кіреді. Экономистер Махбуб ул Хақ және Амартья Сен бастама көтерген, заң ғалымы Марта Нуссбаум одан әрі дамытқан мүмкіндіктерге бағытталған көзқарас еркіндікті осымен байланысты сызықтар бойынша түсінеді: әрекет етудің нақты мүмкіндігі. Мүмкіндіктерге бағытталған көзқарас және республиканизм таңдауды ресурстармен қамтамасыз ету керек деп санайды. Басқаша айтқанда, заңды түрде бір нәрсе жасауға құқығыңыз болғаны жеткіліксіз, оны істеудің нақты мүмкіндігі болуы керек. Солтүстік Америкадағы заманауи саяси теорияның тағы бір маңызды саласы Фридрих Ницше, Мишель Фуко, Жак Деррида және Жиль Делез сияқты ойшылдардың еңбектерін пайдаланады, либералды-коммунитарлық пікірталас пен республикалық дискурстың жеткіліктілігіне сын жасайды және балама көзқарастарды ұсынады. 1990 жылдардан бері осы саяси теоретиктер, «генеалогиялық тәсіл», «деконструкция» және «әлсіз онтология» сияқты ұғымдарды кеңінен пайдалана отырып, саяси теорияның ауқымын кеңейтті және плюрализм, агонизм, гендерлік өрнек, секуляризм және соңғы кезде Антропоцен және беймәлімге қатысты әртүрлі аргументтерді ұсынды. Джудит Батлер, Уильям Е. Коннолли, Венди Браун, Джейн Беннетт, Бонни Хониг және Шанталь Муфф еңбектері осы тұрғыда өте маңызды болды.

In a 1956 American Political Science Review report authored by Harry Eckstein, political philosophy as a discipline had utility in two ways: the utility of political philosophy might be found either in the intrinsic ability of the best of past political thought to sharpen the wits of contemporary political thinkers, much as any difficult intellectual exercise sharpens the mind and deepens the imagination, or in the ability of political philosophy to serve as a thought saving device by providing the political scientist with a rich source of concepts, models, insights, theories, and methods. From the end of World War II until 1971, when John Rawls published A Theory of Justice, political philosophy declined in the Anglo American academic world, as analytic philosophers expressed skepticism about the possibility that normative judgments had cognitive content, and political science turned toward statistical methods and behavioralism. In continental Europe, on the other hand, the postwar decades saw a huge blossoming of political philosophy, with Marxism dominating the field. This was the time of Jean Paul Sartre and Louis Althusser; and the victories of Mao Zedong in China and Fidel Castro in Cuba, as well as the events of May 1968, which led to increased interest in revolutionary ideology, especially by the New Left. A number of continental European émigrés to Britain and the United States—including Karl Popper, Friedrich Hayek, Leo Strauss, Hannah Arendt, Isaiah Berlin, Eric Voegelin and Judith Shklar—encouraged continued study in political philosophy in the Anglo American world, but in the 1950s and 1960s, they and their students remained at odds with the analytic establishment. Communism remained an important focus especially during the 1950s and 1960s. Colonialism and racism were important issues that arose. In general, there was a marked trend towards a pragmatic approach to political issues, rather than a philosophical one. Much academic debate regarded one or both of two pragmatic topics: how (or whether) to apply utilitarianism to problems of political policy, or how (or whether) to apply economic models (such as rational choice theory) to political issues. The rise of feminism, LGBT social movements and the end of colonial rule and of the political exclusion of such minorities as African Americans and sexual minorities in the developed world has led to feminist, postcolonial, and multicultural thought becoming significant. This led to a challenge to the social contract by philosophers Charles W. Mills in his book The Racial Contract and Carole Pateman in her book The Sexual Contract that the social contract excluded persons of colour and women respectively. In Anglo American academic political philosophy, the publication of John Rawls's A Theory of Justice in 1971 is considered a milestone. Rawls used a thought experiment, the original position, in which representative parties choose principles of justice for the basic structure of society from behind a veil of ignorance. Rawls also offered a criticism of utilitarian approaches to questions of political justice. Robert Nozick's 1974 book Anarchy, State, and Utopia, which won a National Book Award, responded to Rawls from a libertarian perspective and gained academic respectability for libertarian viewpoints. Contemporaneously with the rise of analytic ethics in Anglo American thought, in Europe, several new lines of philosophy directed at the critique of existing societies arose between the 1950s and 1980s. Most of these took elements of Marxist economic analysis but combined them with a more cultural or ideological emphasis. Out of the Frankfurt School, thinkers like Herbert Marcuse, Theodor W. Adorno, Max Horkheimer, and Jürgen Habermas combined Marxian and Freudian perspectives. Along somewhat different lines, a number of other continental thinkers—still largely influenced by Marxism—put new emphases on structuralism and on a "return to Hegel". Within the (post ) structuralist line (though mostly not taking that label) are thinkers such as Gilles Deleuze, Michel Foucault, Claude Lefort, and Jean Baudrillard. The Situationists were more influenced by Hegel; Guy Debord, in particular, moved a Marxist analysis of commodity fetishism to the realm of consumption, and looked at the relation between consumerism and dominant ideology formation. Another debate developed around the (distinct) criticisms of liberal political theory made by Michael Walzer, Michael Sandel and Charles Taylor. The liberal communitarian debate is often considered valuable for generating a new set of philosophical problems, rather than a profound and illuminating clash of perspective. These and other communitarians (such as Alasdair MacIntyre and Daniel A. Bell) argue that, contra liberalism, communities are prior to individuals and therefore should be the center of political focus. Communitarians tend to support greater local control as well as economic and social policies which encourage the growth of social capital. A prominent subject in recent political philosophy is the theory of deliberative democracy. The seminal work was done by Jurgen Habermas in Germany, but the most extensive literature has been in English, led by theorists such as Jane Mansbridge, Joshua Cohen, Amy Gutmann and Dennis Thompson. A pair of overlapping political perspectives arising toward the end of the 20th century are republicanism (or neo or civic republicanism) and the capability approach. The resurgent republican movement aims to provide an alternative definition of liberty from Isaiah Berlin's positive and negative forms of liberty, namely "liberty as non domination." Unlike the American liberal movement which understands liberty as "non interference," "non domination" entails individuals not being subject to the arbitrary will of any other person. To a republican the mere status as a slave, regardless of how that slave is treated, is objectionable. Prominent republicans include historian Quentin Skinner, jurist Cass Sunstein, and political philosopher Philip Pettit. The capability approach, pioneered by economists Mahbub ul Haq and Amartya Sen and further developed by legal scholar Martha Nussbaum, understands freedom under allied lines: the real world ability to act. Both the capability approach and republicanism treat choice as something which must be resourced. In other words, it is not enough to be legally able to do something, but to have the real option of doing it. Another important strand of contemporary political theory in North America draws on thinkers such as Friedrich Nietzsche, Michel Foucault, Jacques Derrida, and Gilles Deleuze, among others, to develop critiques and articulate alternatives to the sufficiency of the liberal communitarian debate and republicanism discourse. Since the 1990s, these political theorists, broadly engaging the "genealogical approach", "deconstruction", and "weak ontology", have expanded the scope of political theory and issued a variety of arguments on topics such as pluralism, agonism, gender performativity, secularism, and more recently the Anthropocene and the non human turn. The works of Judith Butler, William E. Connolly, Wendy Brown, Jane Bennett, Bonnie Honig and Chantal Mouffe have been highly pertinent in this regard.

Саяси философтар

Саяси философтардың кең тізімі толықтыруға ұмтылады. Төменде ең канонды немесе маңызды ойшылдардың тізімі келтірілген, әсіресе саяси философияға басты назар аударған және/немесе нақты бір ой мектебінің жақсы өкілдері саналатын философтар. Томас Аквинский: «Заң туралы трактатында» христиандық теологияны және перипатетикалық (аристотельдік) ілімді біріктіре отырып, Аквинский Құдайдың жоғары ақыл сыйы – адам заңдарындағы илаһи қасиеттер арқылы көрінетін сыйы – әділ үкімет құруға жол ашады деп санайды. Аристотель: «Саясат» еңбегін «Никомах этикасынан» туынды ретінде жазды. Адамдардың әлеуметтік жануарлар екендігі және полис (көне грек қала-мемлекеті) осындай жануарларға лайықты жақсы өмірді қамтамасыз ету үшін құрылғандығы туралы теорияларымен белгілі. Оның саяси теориясы кемелдік этикаға негізделген (Маркс кейбір тұжырымдамаларында да осылай). Михаил Бакунин: Пьер Жозеф Прудоннан кейін Бакунин анархизмнің ең маңызды саяси философы болды. Оның анархизмнің ерекше түрі коллективистік анархизм деп аталады. Джереми Бентам: әлеуметтік әділеттілікті жеке пайданы барынша арттыру тұрғысынан талдаған алғашқы ойшыл. Философиялық/этикалық ойлау мектебінің негізін қалады. Исайя Берлин: оң және теріс бостандықтың аражігін жасады. Эдмунд Берк: Британ Парламентінің мүшесі Берк консервативтік ойды қалыптастырумен танымал. Берктің «Франция төңкерісі туралы ойлар» атты еңбегі – француз төңкерісін айыптаған ең танымал шығармасы. Берк Америка төңкерісінің үлкен қолдаушыларының бірі болды. Чанакья: Азия тарихындағы ең алғашқы саяси ойшылдардың бірі, ықпалды «Арташастра» мәтінін жазды. Ноам Чомский: Ол тіл мен сананы зерттеудің жаңа когнитивтік негізін қалыптастыруға үлес қосып, гуманитарлық ғылымдардағы когнитивтік революцияны тудырды деп танылады. Чомский АҚШ-тың сыртқы саясатын, неолиберализм мен қазіргі мемлекеттік капитализмді, Израиль-Палестина қақтығысын және басты ақпарат құралдарының жетекші сыншысы. Оның идеялары антикапиталистік және антиимпериалистік қозғалыстарға үлкен әсер етті және анархосиндикализм мен либертариандық социализмке сәйкес келеді. Конфуций: этиканы саяси тәртіппен байланыстырған алғашқы ойшыл. Джон Дьюи: прагматизмнің негізін қалаушы және демократиялық үкіметті сақтауда білім берудің маңызды рөлін талдады. Мишель Фуко: түрме кешені және жыныстық қатынас, ақыл-ойы мен білімді олардың инфрақұрылымының тамыры ретінде белгілейтін басқа да тыйым салатын институттар негізінде биліктің қазіргі тұжырымдамасын сынға алды. Бұл сын, бағындыру кез келген тілдік форумда субъектілердің билік құруы екенін және революцияны тек сыныптар арасындағы билікті ауыстыру деп қарастыруға болмайтынын көрсетті. Антонио Грамши: гегемония тұжырымдамасын алға тартты. Мемлекет және билеуші класс өздері билеп отырған классқа келісім беру үшін мәдениет пен идеологияны пайдаланады деп дәлелдеді. Юрген Хабермас: философ және әлеуметтік сыншы. Ол қоғамдық сфера, коммуникативтік әрекет және кеңесші демократия сияқты тұжырымдамаларды жасады. Оның ерте еңбектеріне Франкфурт мектебінің үлкен әсері болды. Фридрих Хайек: Орталық жоспарлау тиімсіз деп мәлімдеді, себебі орталық органдардың мүшелері тұтынушылар мен жұмысшылардың қалауын қолданыстағы жағдаймен сәйкес келтіруге жеткілікті білмейді. Хайек сондай-ақ орталықтандырылған экономикалық жоспарлау – социализмнің негізгі тірегі – қауіпті билікпен «тоталитарлық» мемлекетке әкеледі деп мәлімдеді. Ол мемлекеттің басты рөлі заң үстемдігін сақтау және өздігінен қалыптасатын тәртіпті дамытуға мүмкіндік беру болып табылатын еркін нарықтық капитализмді жақтады. Г. В. Ф. Гегель: тарихтың «ақылға қонымды» екеніне баса назар аударды, тіпті көрінеу ақылға қонымсыз күштерді бейнелегенде де, ол ұтымды траекторияға ілескенін дәлелдеді; Маркс, Кьеркегор, Ницше және Оукшотқа әсер етті. Томас Гоббс: жалпы алғанда, билеушілердің іс-әрекеттерін ақтауға мүмкіндік беретін әлеуметтік келісімшарт тұжырымдамасы (билеушілердің жеке қалауларына қайшы болса да) егемендік тұжырымдамасымен қалай үйлесетінін алғаш рет түсіндірген деп саналады. Дэвид Юм: Юм Джон Локк пен басқалардың әлеуметтік келісім теориясын нақты келісім туралы мифке негізделген деп сынға алды. Юм мемлекеттің болуын қалыптастыруда күштің рөлін мойындауда реалист болды және билік иелерінің келісімі тек гипотетикалық екенін айтты. Ол сондай-ақ пайда тұжырымдамасын енгізді, кейін Джереми Бентам оны қабылдап дамытты. Юм «қалай болса, солай болу керек» мәселесін де ойластырды, яғни нәрсе қалай болса, солай болуы керек емес. Бұл нормативтік саясатқа үлкен әсер етті. Томас Джефферсон: Америкалық ағарту кезеңіндегі саясаткер және саяси теоретик. АҚШ-та республикалық жүйені құруға көмектесіп, Томас Пейннің философиясын кеңейтті. АҚШ-тың тәуелсіздік жариялаmasıмен ең танымал. Иммануил Кант: азаматтық қоғамға қатысу өзінің өзін сақтау үшін емес, моральдық міндет ретінде жүзеге асырылады деп мәлімдеді. Міндеттің құрылымын және мағынасын толық талдаған алғашқы заманауи ойшыл. Әлемдік бейбітшілікті сақтау үшін халықаралық ұйым қажет екенін айтты. Петр Кропоткин: классикалық анархист ойшылдардың бірі және анархокоммунизмнің ең ықпалды теоретігі. Джон Локк: Гоббс сияқты, мемлекеттегі азаматтардың негізгі құқықтарына негізделген әлеуметтік келісімшарт теориясын сипаттады. Ол Гоббстан ерекшеленді, себебі моральдық құндылықтар үкіметтік биліктен тәуелсіз және кеңінен бөлісілген қоғамды ескере отырып, жеке мүлікті қорғаумен шектелген билігі бар үкіметті жақтады. Оның тұжырымдары АҚШ Конституциясының қалыптасуына үлкен әсер еткен болуы мүмкін. Дьердь Лукач: венгр марксистік теоретик, эстетик, әдебиет тарихшысы және сыншы. Батыс марксизмінің негізін қалаушылардың бірі. «Тарих және класс санасы» атты еңбегінде ол марксистік класс санасы теориясын дамытты және «реификация» тұжырымдамасын енгізді. Никколо Макиавелли: саясаттың қажеттілік пен жаман әрекеттерді қалай талап ететінін жүйелі түрде талдаған алғашқы ойшыл. Идеалға сүйенбей, мемлекеттік басқаруды реалистік тұрғыдан қарастырды. Макиавелли автократиядан гөрі жақсырақ үкімет формалары саналатын республикалық мемлекетті басқару туралы ұсынымдарды да жеткізеді. Джеймс Мэдисон: Джефферсонның шәкірті және АҚШ Конституциясының және «Құқықтар туралы билльдің» әкесі саналады. Саяси теоретик ретінде ол биліктің бөлінуіне сенді және жеке адамның құқықтарын көпшіліктің тираниясынан қорғау үшін қажетті тексерулер мен тепе-теңдіктердің толық жиынтығын ұсынды. Герберт Маркузе: «Жаңа солдың» әкесі аталды. Франкфурт мектебінің негізгі ойшылдарының бірі және Зигмунд Фрейд пен Карл Маркс идеяларын біріктіруге жасалған күштерде маңызды рөл атқарды. «Репрессивтік десублимация» тұжырымдамасын енгізді, онда әлеуметтік бақылау тікелей бақылау арқылы ғана емес, сонымен қатар құштарлықты манипуляциялау арқылы да жүзеге асырылуы мүмкін. Оның «Эрос және өркениет» еңбегі және репрессивті емес қоғам туралы идеясы 1960 жылдар мен оның контрмәдени әлеуметтік қозғалыстарына үлкен әсер етті. Юлиус Эвола: Ренессансқа дейінгі дәуірдің дәстүрлілік және аристократиялық құндылықтарына оралуға шақырды, сонымен қатар қазіргі өркениеттің сөзсіз құлауынан аман қалудың және жаңа тәртіп құрудың мүмкін жолдарын талқылады. Карл Маркс: көбінесе қоғамды, мәдениетті және экономиканы түсінуге тарихи өлшем қосты. Идеология тұжырымдамасын (тура немесе жалған) әлеуметтік әрекеттерді қалыптастыратын және бақылайтын сенімдер ретінде жасады. Класс билік және әлеуметтік өзара әрекеттесу механизмі ретіндегі маңызды екенін талдады. Оның теориясымен әлемдік саясатқа үлкен әсер етті...

A larger list of political philosophers is intended to be closer to exhaustive. Listed below are some of the most canonical or important thinkers, and especially philosophers whose central focus was in political philosophy and/or who are good representatives of a particular school of thought. Thomas Aquinas: In synthesizing Christian theology and Peripatetic (Aristotelian) teaching in his Treatise on Law, Aquinas contends that God's gift of higher reason—manifest in human law by way of the divine virtues—gives way to the assembly of righteous government. Aristotle: Wrote his Politics as an extension of his Nicomachean Ethics. Notable for the theories that humans are social animals, and that the polis (Ancient Greek city state) existed to bring about the good life appropriate to such animals. His political theory is based upon an ethics of perfectionism (as is Marx's, on some readings). Mikhail Bakunin: After Pierre Joseph Proudhon, Bakunin became the most important political philosopher of anarchism. His specific version of anarchism is called collectivist anarchism. Jeremy Bentham: The first thinker to analyze social justice in terms of maximization of aggregate individual benefits. Founded the philosophical/ethical school of thought known as utilitarianism. Isaiah Berlin: Developed the distinction between positive and negative liberty. Edmund Burke: Irish member of the British parliament, Burke is credited with the creation of conservative thought. Burke's Reflections on the Revolution in France is the most popular of his writings where he denounced the French revolution. Burke was one of the biggest supporters of the American Revolution. Chanakya: Wrote influential text Arthashastra, some of earliest political thinkers in Asian history. Noam Chomsky: He is widely recognized as having helped to spark the cognitive revolution in the human sciences, contributing to the development of a new cognitivistic framework for the study of language and the mind. Chomsky is a leading critic of U. S. foreign policy, neoliberalism and contemporary state capitalism, the Israeli–Palestinian conflict, and mainstream news media. His ideas have proven highly influential in the anti capitalist and anti imperialist movements, and aligns with anarcho syndicalism and libertarian socialism. Confucius: The first thinker to relate ethics to the political order. John Dewey: Co founder of pragmatism and analyzed the essential role of education in the maintenance of democratic government. Michel Foucault: Critiqued the modern conception of power on the basis of the prison complex and other prohibitive institutions, such as those that designate sexuality, madness and knowledge as the roots of their infrastructure, a critique that demonstrated that subjection is the power formation of subjects in any linguistic forum and that revolution cannot just be thought as the reversal of power between classes. Antonio Gramsci: Instigated the concept of hegemony. Argued that the state and the ruling class use culture and ideology to gain the consent of the classes they rule over. Jürgen Habermas: Philosopher and social critic. He has pioneered such concepts as the public sphere, communicative action, and deliberative democracy. His early work was heavily influenced by the Frankfurt School. Friedrich Hayek: He argued that central planning was inefficient because members of central bodies could not know enough to match the preferences of consumers and workers with existing conditions. Hayek further argued that central economic planning—a mainstay of socialism—would lead to a "total" state with dangerous power. He advocated free market capitalism in which the main role of the state is to maintain the rule of law and let spontaneous order develop. G. W. F. Hegel: Emphasized the "cunning" of history, arguing that it followed a rational trajectory, even while embodying seemingly irrational forces; influenced Marx, Kierkegaard, Nietzsche, and Oakeshott. Thomas Hobbes: Generally considered to have first articulated how the concept of a social contract that justifies the actions of rulers (even where contrary to the individual desires of governed citizens), can be reconciled with a conception of sovereignty. David Hume: Hume criticized the social contract theory of John Locke and others as resting on a myth of some actual agreement. Hume was a realist in recognizing the role of force to forge the existence of states and that consent of the governed was merely hypothetical. He also introduced the concept of utility, later picked up on and developed by Jeremy Bentham. Hume also coined the 'is/ought' problem i. e. the idea that just because something is does not mean that is how it ought to be. This was very influential on normative politics
Thomas Jefferson: Politician and political theorist during the American Enlightenment. Expanded on the philosophy of Thomas Paine by instrumenting republicanism in the United States. Most famous for the United States Declaration of Independence. Immanuel Kant: Argued that participation in civil society is undertaken not for self preservation, as per Thomas Hobbes, but as a moral duty. First modern thinker who fully analyzed structure and meaning of obligation. Argued that an international organization was needed to preserve world peace. Peter Kropotkin: One of the classic anarchist thinkers and the most influential theorist of anarcho communism. John Locke: Like Hobbes, described a social contract theory based on citizens' fundamental rights in the state of nature. He departed from Hobbes in that, based on the assumption of a society in which moral values are independent of governmental authority and widely shared, he argued for a government with power limited to the protection of personal property. His arguments may have been deeply influential to the formation of the United States Constitution. György Lukács: Hungarian Marxist theorist, aesthetician, literary historian, and critic. One of the founders of Western Marxism. In his magnum opus History and Class Consciousness, he developed the Marxist theory of class consciousness and introduced the concept of "reification". Niccolò Machiavelli: First systematic analysis of how politics necessitates expedient and evil actions. Gave an account of statecraft in a realistic point of view instead of relying on idealism. Machiavelli also relays recommendations on how to run a well ordered republican state, as he viewed them to be better forms of government than autocracies. James Madison: American politician and protege of Jefferson considered to be "Father of the Constitution" and "Father of the Bill of Rights" of the United States. As a political theorist, he believed in separation of powers and proposed a comprehensive set of checks and balances that are necessary to protect the rights of an individual from the tyranny of the majority. Herbert Marcuse: Called the father of the new left. One of the principal thinkers within the Frankfurt School, and generally important in efforts to fuse the thought of Sigmund Freud and Karl Marx. Introduced the concept of "repressive desublimation", in which social control can operate not only by direct control, but also by manipulation of desire. His work Eros and Civilization and notion of a non repressive society was influential on the 1960s and its counter cultural social movements. Julius Evola: Called for a return to Pre Renaissance values of Traditionalism and Aristocracy while discussing possible ways to survive the inevitable collapse of the modern civilization and to bring forth a new order. Karl Marx: In large part, added the historical dimension to an understanding of society, culture and economics. Created the concept of ideology in the sense of (true or false) beliefs that shape and control social actions. Analyzed the fundamental nature of class as a mechanism of governance and social interaction. Profoundly influenced world politics with his theory of communism. Mencius: One of the most important thinkers in the Confucian school, he is the first theorist to make a coherent argument for an obligation of rulers to the ruled. John Stuart Mill: A utilitarian, and the person who named the system; he goes further than Bentham by laying the foundation for liberal democratic thought in general and modern, as opposed to classical, liberalism in particular. Articulated the place of individual liberty in an otherwise utilitarian framework. Montesquieu: Analyzed protection of the people by a "balance of powers" in the divisions of a state. Mozi: Eponymous founder of the Mohist school, advocated a form of consequentialism. Friedrich Nietzsche: Philosopher who became a powerful influence on a broad spectrum of 20th century political currents in Marxism, anarchism, fascism, socialism, libertarianism, and conservatism. His interpreters have debated the content of his political philosophy. Robert Nozick: Criticized Rawls, and argued for libertarianism, by appeal to a hypothetical history of the state and of property. Thomas Paine: Enlightenment writer who defended liberal democracy, the American Revolution, and the French Revolution in Common Sense and The Rights of Man. Plato: Wrote a lengthy dialogue The Republic in which he laid out his political philosophy: citizens should be divided into three categories. One category of people are the rulers: they should be philosophers, according to Plato, this idea is based on his Theory of Forms. Pierre Joseph Proudhon: Commonly considered the father of modern anarchism, specifically mutualism. Ayn Rand: Founder of Objectivism and prime mover of the Objectivist and Libertarian movements in mid twentieth century America. Advocated a complete, laissez faire capitalism. Rand held that the proper role of government was exclusively the protection of individual rights without economic interference. The government was to be separated from economics the same way and for the same reasons it was separated from religion. Any governmental action not directed at the defense of individual rights would constitute the initiation of force (or threat of force), and therefore a violation not only of rights but also of the legitimate function of government. John Rawls: Revitalized the study of normative political philosophy in Anglo American universities with his 1971 book A Theory of Justice, which uses a version of social contract theory to answer fundamental questions about justice and to criticise utilitarianism. Murray Rothbard: The central theorist of anarcho capitalism and an Austrian School economist. Jean Jacques Rousseau: Analyzed the social contract as an expression of the general will, and controversially argued in favor of absolute democracy where the people at large would act as sovereign. Carl Schmitt: German political theorist, tied to the Nazis, who developed the concepts of the Friend/Enemy Distinction and the State of exception. Though his most influential books were written in the 1920s, he continued to write prolifically until his death (in academic quasi exile) in 1985. He heavily influenced 20th century political philosophy both within the Frankfurt School and among others, not all of whom are philosophers, such as Jacques Derrida, Hannah Arendt, and Giorgio Agamben. Adam Smith: Often said to have founded modern economics; explained emergence of economic benefits from the self interested behavior ("the invisible hand") of artisans and traders. While praising its efficiency, Smith also expressed concern about the effects of industrial labor (e. g., repetitive activity) on workers. His work on moral sentiments sought to explain social bonds which enhance economic activity. Baruch Spinoza: Set forth the first analysis of rational egoism, in which the rational interest of self is conformance with pure reason. To Spinoza's thinking, in a society in which each individual is guided by reason, political authority would be superfluous. Max Stirner: Important thinker within anarchism and the main representative of the anarchist current known as individualist anarchism. He was also the founder of ethical egoism which endorses anarchy. Leo Strauss: Famously rejected modernity, mostly on the grounds of what he perceived to be modern political philosophy's excessive self sufficiency of reason and flawed philosophical grounds for moral and political normativity. He argued instead we should return to pre modern thinkers for answers to contemporary issues. His philosophy was influential on the formation of neoconservatism, and a number of his students later were members of the Bush administration. Henry David Thoreau: Influential American thinker on such diverse later political positions and topics such as pacifism, anarchism, environmentalism and civil disobedience notably with his written work Civil Disobedience who influenced later important political activists such as Leo Tolstoy, Mahatma Gandhi and Martin Luther King Jr. Hard lining on the individual citizen's right to seek justice over the state's, he was also an outspoken advocate and apologist for John Brown following his raid on Harper's Ferry for the purpose of abolitionist efforts, writing two pieces with one pleading for his mercy A Plea for Captain John Brown and the other The Last Days of John Brown describing the life that had been lived fully. Alexis de Tocqueville: A French political scientist and diplomat, known for his works Democracy in America and The Old Regime and the Revolution. Voltaire: French Enlightenment writer, poet, and philosopher famous for his advocacy of civil liberties, including freedom of religion and free trade.