Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық қосылыс (HIO3)
Chemical compound (HIO3)
Иод қышқылы – химиялық формуласы HIO3 болатын, суда ерігіш ақ түсті қатты зат. Оның тұрақтылығы хлор қышқылы мен бром қышқылының тұрақсыздығынан өзгеше. Иод қышқылында йод +5 тотығу күйінде болады және ол галогендердің ең тұрақты оксо қышқылдарының бірі. Қыздырғанда, үлгілерде сусыздану процесі жүріп, йод пентоксиді түзіледі. Ал одан әрі қыздырғанда йод пентоксиді ыдырайды, нәтижесінде йод, оттегі және йодтың төменгі оксидтерінің қоспасы пайда болады.
Iodic acid is a white water soluble solid with the chemical formula |HIO3. Its robustness contrasts with the instability of chloric acid and bromic acid. Iodic acid features iodine in the oxidation state +5 and is one of the most stable oxo acids of the halogens. When heated, samples dehydrate to give iodine pentoxide. On further heating, the iodine pentoxide further decomposes, giving a mix of iodine, oxygen and lower oxides of iodine.
Құрылымы
Иод қышқылы қышқыл ерітіндіден орторхомб α түрінде P212121 кеңістіктік тобында кристалданады. Құрылымы сутекті байланыстар және молекулааралық йод-оттегі өзара әрекеттесуі арқылы байланысқан пирамидалық молекулалардан тұрады. I=O байланысының ұзындығы 1,81 Å, ал I–OH қашықтығы 1,89 Å. Тағы бірнеше полиморфтар туралы хабарланған, оның ішінде Pbca кеңістіктік тобындағы орторхомб γ формасы және P212121 кеңістіктік тобындағы орторхомб δ формасы бар. Барлық полиморфтар пирамидалық молекулаларды, сутекті байланыстарды және I···O өзара әрекеттесулерін қамтиды, бірақ орамдық құрылымымен ерекшеленеді.
Iodic acid crystallises from acidic solution as orthorhombic α in space group P212121. The structure consists of pyramidal molecules linked by hydrogen bonding and intermolecular iodine oxygen interactions. The I=O bond lengths are 1.81 Å while the I–OH distance is 1.89 Å. Several other polymorphs have been reported, including an orthorhombic γ form in space group Pbca and an orthorhombic δ form in space group P212121. All of the polymorphs contain pyramidal molecules, hydrogen bonding and I···O interactions, but differ in packing arrangement.
Қасиеттері
Иод қышқылы - pKa 0,75-ке ие салыстырмалы түрде күшті қышқыл. Ол қышқылды ортада күшті тотықтырғыш, ал сілтілі ортада нашар тотықтырғыш. Иод қышқылы тотықтырғыш ретінде әрекет еткенде, реакция нәтижесінде йод немесе йодид ионы түзіледі. Ерекше жағдайларда (өте төмен pH және хлорид иондарының жоғары концентрациясы, мысалы, концентрленген тұз қышқылында) иод қышқылы ерітіндіде алтын сары түсті иод трихлоридіне дейін тотығудан төмендейді және одан әрі тотығудан төмендемейді. Хлорид иондарының болмауы жағдайында, егер редуктор жеткілікті мөлшерде болса, барлық йодат йодид ионына айналады. Егер йодаттың мөлшері артық болса, оның бір бөлігі йодқа айналады. Ол алкил галогенидтерін алу үшін иондау реакцияларын жүргізуде қолданылуы мүмкін.
Iodic acid is a relatively strong acid with a pKa of 0.75. It is strongly oxidizing in acidic solution, less so in basic solution. When iodic acid acts as oxidizer, then the product of the reaction is either iodine, or iodide ion. Under some special conditions (very low pH and high concentration of chloride ions, such as in concentrated hydrochloric acid), iodic acid is reduced to iodine trichloride, a golden yellow compound in solution and no further reduction occurs. In the absence of chloride ions, when there is an excess amount of reductant, then all iodate is converted to iodide ion. When there is an excess amount of iodate, then part of the iodate is converted to iodine. It may be used in preparation of ionization to form alkyl halides.
Қолданылуы
Иод қышқылы аналитикалық химияда күшті қышқыл ретінде қолданылады. Ол метил қызыл немесе метил апельсин индикаторын пайдалана отырып, әлсіз және күшті негіздердің ерітінділерін стандарттауға қолданылуы мүмкін.
Iodic acid is used as a strong acid in analytical chemistry. It may be used to standardize solutions of both weak and strong bases, using methyl red or methyl orange as the indicator.
Тұз өнеркәсібінде пайдалану
Иод қышқылын тұздағы йод мазмұнын арттыру үшін натрий немесе калий йодатын жасауға пайдалануға болады.
Iodic acid can be used to synthesize sodium or potassium iodate for increasing iodine content of salt.