Кіріспе
Химиялық формуласы ClO2− болатын оксианион – хлорит ионы немесе хлор диоксид анионы. Хлорит (қосылыс) – +3 тотығу күйіндегі хлорды қамтитын қосылыс. Хлориттер хлорлы қышқылдың тұздары деп те аталады.
The chlorite ion, or chlorine dioxide anion, is the halite with the chemical formula of ClO2−. A chlorite (compound) is a compound that contains this group, with chlorine in the oxidation state of +3. Chlorites are also known as salts of chlorous acid.
Құралымдар
Еркін қышқыл, хлорлы қышқыл HClO2 – хлордың ең тұрақсыз оксоқышқылы және тек төмен концентрациядағы сулы ерітінді түрінде ғана байқалады. Оны концентрациялау мүмкін болмағандықтан, ол коммерциялық өнім емес. Сілті металдары мен сілтілік жер металдарының қосылыстарының барлығы түссіз немесе ақшыл сары болып келеді, ал натрий хлориті (NaClO2) – коммерциялық маңызы бар жалғыз хлорит. Ауыр металл хлориттері (Ag+, Hg+, Tl+, Pb2+, сондай-ақ Cu2+ және NH4+) тұрақсыз және жылу немесе соққы әсерінен жарылыспен ыдырайды. Натрий хлориті натрий хлоратынан, NaClO3, жанама түрде алынады. Алдымен, жарылғыш, тұрақсыз хлор диоксиді ClO2, натрий хлоратын метанол, сутек пероксиді, тұз қышқылы немесе күкірт диоксиді сияқты тиісті тотықтырғыш заттармен қышқылдандыру арқылы өндіріледі.
Құрылымы мен қасиеттері
Хлорит ионы, хлор атомындағы жалғыз электрон жұптарының әсерінен, иілген молекулалық геометрияға ие, O–Cl–O байланыс бұрышы 111° және Cl–O байланыс ұзындығы 156 пм. Ион Қышқылдық реакция E° (В) Бейтарап/негіздік реакция E° (В) Гипохлорит H+ + HOCl + e− → Cl2(g) + H2O 1,63 ClO− + H2O + 2 e− → Cl− + 2 OH− 0,89 Хлорит 3 H+ + HOClO + 3 e− → Cl2(g) + 2 H2O 1,64 ClO2− + 2 H2O + 4 e− → Cl− + 4 OH− 0,78 Хлорат 6 H+ + ClO3− + 5 e− → Cl2(g) + 3 H2O 1,47 ClO3− + 3 H2O + 6 e− → Cl− + 6 OH− 0,63 Перхлорат 8 H+ + ClO4− + 7 e− → Cl2(g) + 4 H2O 1,42 ClO4− + 4 H2O + 8 e− → Cl− + 8 OH− 0,56
Денсаулыққа қауіп төндіретін факторлар
2009 жылы Калифорния штатының қоршаған ортаның денсаулыққа қауіпті факторларын бағалау басқармасы, немесе OEHHA, штат ғалымдары хлориттің жоғары деңгейіне ұшырау сперматозоидтар мен қалқанша безінің жұмысына әсер ететіні, асқазан жараларын тудыратыны және зертхана жануарларында қызыл қан жасушаларын зақымдайтыны туралы хабарлағаннан кейін, ішу суындағы хлориттің мөлшерін миллиардқа 50 бөліктен кем ұстауды қоғамдық денсаулық мақсаты ретінде белгіледі. Кейбір зерттеулер хлориттің белгілі бір деңгейде қатерлі ісік тудыруы мүмкін екенін көрсеткен. АҚШ-тағы федералдық заңмен ішу суында хлориттің мөлшері 1000 бөлікке дейін (1,000 б/млн) болуына рұқсат етіледі, бұл Калифорнияның қоғамдық денсаулық мақсатынан 20 есе артық.