Кіріспе

Гана – Африкадағы Батыс Африка мемлекеті, Гвинея шығанағының жағалауында орналасқан. Гана жазықтарды, төменгі төбелерді, өзендерді, әлемдегі ең үлкен жасанды көл – Вольта көлін, Гананың оңтүстік Атлант мұхиты жағалауындағы Доди аралы мен Бобоваси аралын қамтиды. Гананы төрт түрлі географиялық экологиялық аймаққа бөлуге болады. Жағалауы көбінесе төменгі, құмды жағалау, жазықтармен және бұталы жерлермен шектеледі, сондай-ақ көптеген өзендер мен арналармен кесіледі. Гананың солтүстік бөлігінде биік жазықтар орналасқан. Гананың оңтүстік-батысы мен оңтүстік-орталығы Ашанти таулы жерлері мен Кваху жазығынан тұратын орманды аймақтан құралған. Аквапим-Того таулары Гананың шығыс халықаралық шекарасында орналасқан. Вольта бассейні Гананың оңтүстік-орталық бөлігінің көп бөлігін алып жатыр, ал Гананың ең биік нүктесі – Афаджа тауы, ол Аквапим-Того тауларында орналасқан. Климаты тропикалық, шығыс жағалау белдеуі жылы және салыстырмалы түрде құрғақ, Гананың оңтүстік-батыс бөлігі ыстық және ылғалды, ал солтүстігі жылы және ылғалды. Вольта көлі – әлемдегі ең үлкен жасанды көл, ол Гананың оңтүстік-шығысындағы шағын бөліктерінен өтеді, ал Оти және Афрам сияқты көптеген сала өзендер оған құяды. Гананың ең солтүстік нүктесі Пулмаком, ал ең оңтүстік нүктесі – Аксим қаласына жақын Үш нүкте мысы. Гана 4° және 12° солтүстік ендік аралығында орналасқан. Оңтүстік Ганада мәңгі жасыл және жартылай жапырақты ормандар бар, олар махогань, одум, эбон сияқты ағаштардан тұрады, сонымен қатар Гананың көптеген майлы пальмалары мен мангрлері, ал Гананың солтүстік бөлігінде ши ағаштары, баобабтар мен акациялар кездеседі. Оның ең оңтүстік жағалауы Үш нүкте мысы экватордан солтүстікке қарай 4° 30' координатасында орналасқан. Бұл жерден ел ішке қарай шамамен 11° солтүстікке дейін созылады. Әлем елдерінің тізіміндегі орны: 80-орын. Жер аумағы: 227,533 км². Су аумағы: 11,000 км².

Аумақтың салыстырмалы көрсеткіштері:
Австралиямен салыстырғанда: Виктория штатынан сәл үлкен.
Канадамен салыстырғанда: Юкон аймағының жартысынан кем.
Ұлыбританиямен салыстырғанда: Ұлыбританиядан сәл кішкентай.
АҚШ-пен салыстырғанда: Пенсильвания штатынан шамамен екі есе үлкен.
Еуропалық Одақпен салыстырғанда: Румыниямен шамамен тең.

Құрлық шекаралары:

Жалпы ұзындығы: 2,420 км.
Шекаралас елдер: Буркина-Фасо (602 км) – солтүстікке, Кот-д'Ивуар (720 км) – батысқа және Того (1,098 км) – шығысқа.

Географиялық аймақтар

Гана, жалпы алғанда, төмен физикалық бедермен сипатталады. Еліміздің көп бөлігінің негізінде жатқан прекамбрийлік тау жыныстары эрозия нәтижесінде дерлік жазыққа дейін тозып кеткен. Климатты анықтайтын температура, жауын-шашын және ылғалдылықтың негізгі факторларына құрғақ тропикалық континенттік ауа массасы, яғни Сахарадан солтүстік-шығыстан соққан гарматтан және оған қарсы тұратын тропикалық теңіздік немесе ылғалды экваторлық жүйе әсер етеді.

Басқа

Вольта көлі – әлемдегі ең үлкен жасанды көл, Оңтүстік-Шығыс Ганадагы Акосомбо тоғанынан солтүстікке қарай Япей қаласына дейін созылады. Көл электр энергиясын өндіреді, ішкі су көлігін қамтамасыз етеді, сондай-ақ суару және балық шаруашылығы үшін әлеуетті құнды ресурс болып табылады. Ганада үлкен және жақсы сақталған ұлттық саябақтар жүйесі бар, оған Орталық аймақтағы Какум ұлттық саябағы, Солтүстік аймақтағы Моле ұлттық саябағы және Вольта көлінің батыс жағалауындағы Дигья ұлттық саябағы кіреді.