Кіріспе

Кета – Гананың Вольта аймағындағы жағалау қаласы. Кета муниципалды округінің орталығы. Кета Гананың халқы бойынша алпыс бірінші ірі елді мекені болып табылады, халқы 23 207 адамды құрайды. Кета 14-шы ғасырдан 20-шы ғасырдың соңына дейін маңызды сауда орталығы болды. Бұл қала даниялықтардың қызығушылығын тудырды, себебі олар бәсекелес еуропалық елдердің араласуынсыз мұнда база құра алатындай сезімде болды. Олардың алғашқы қадамы – Кетада алкоголь сату фабрикасын ашу болды. 1792 жылы Аноглу мен Кета арасында соғыс басталды. Алғашқы тұрғындардың көп бөлігі лагуна арқылы Кликорға көшіп, Агбозуме астанасы болған Сомей мемлекетін құрды. Содан кейін Кета басқа аймақтардан келген адамдармен қайта толықты. Пеки мен Ашанти және Акваму одағы арасындағы соғыс қаупіне тап болған Солтүстік Германия миссионерлік қоғамы (Бремен миссионерлері деп те аталады) өз қызметінің бағытын Пекиден Кетаға ауыстырды. Олардың миссионерлері Даубле мен Плессинг 1853 жылдың 2 қыркүйегінде жақын жердегі Дзелукофеге қонды. Тарихи тұрғыдан Кета Квитта немесе Агудеаво (ескі эве тілінде – шығыс халқы) деп те белгілі болды және пошта таңбасы ретінде B27 тағайындалды. 1874 жылдан бастап Хауса жасағы Кетада орналасқан, жақын арада қалада Хауса саудагерлерінің қауымдастығы құрылды. Этимологиясы: Эве тілінде Ке:та – «құмның басы».

Экология

1784 жылы Принзенштейн форты, көптеген құл саудасы форттары сияқты, теңіз жағасында салынған. Бірақ 1907 жылға қарай теңіз шамамен 183 метрге (600 фут) кері шегінді. Содан бері Кета үздірімсіз эрозияға ұшырап келеді. 1907 жылы жартастың ең жоғары нүктесіне жақын орналасқан Бремен фабрикасы мен кокос плантациясы 1924 жылға қарай теңіздің күшімен жойылды. Эрозия қазір Квин-стритке жетіп, фортты тозуға бастады. Бұл жағажай кемелерді мифтік үлкен су асты тауынан қашықтатып, жол көрсетеді деп саналады. Сондай-ақ, бұл маяқтың Гана еліндегі ең ежелгі маяқ екені айтылады.

Кета лагунасы

Кета лагунасы – Гананың ең ірі лагунасы, су жазықтығы 300 км² құрайды. Ол 1200 км² аумақты қорғалатын су-батпақты жерлердің ірі аймағында орналасқан. Бұл лагуна көптеген көшпенді құстардың тоқтау орны және теңіз тасбақаларының шағылысуына жағдай жасайды. Кета лагунасы мол тұзымен әйгілі.

Мұнай

Кета алабында мұнай табылды. Дегенмен, сарапшылар оны пайдалануға қарсы, себебі бұл жердің және адамдардың өміріне зиян келтіреді, сондай-ақ кейбір тұрмыс көздерін де қиратады.