Кіріспе

Ганадағы телекоммуникациялар

Infobox
|title = Ганадағы телекоммуникациялар
|bodyclass =
|image =
|caption = Гана
|header1 = Гана байланыс тақырыптары
|data2 =
|header4 = Статистика
|label5 = Құрлық желілері
|data5 = 285,000 (2012)

Баспасөз бостандығы

1981 жылы желтоқсанда Джери Роулингс сайланған үкіметті құлатудан кейін Уақытша ұлттық қорғаныс кеңесі бұрынғы үкіметтердің либералды медиа реформаларын жойды, Үшінші Конституцияны және Баспасөз комиссиясын таратып, үкіметті немесе оның саясатын сынауға тыйым салатын заңдар қабылдады. Роулингс немесе уақытша кеңеске сын айтқан редакторлар жұмыстан босатылды, журналистерді сотсыз шексіз мұқтаждыққа алуға мүмкіндік беретін «Алдын алу күзеті және газеттерді лицензиялау туралы» заң мен жеке медианың дамуын тежеген «Газеттерді лицензиялау туралы» заң қабылданды. Гананың баспасөз бостандығы 1992 жылы жаңа Конституция қабылдануымен, 1992 жылдың қараша және желтоқсан айларында өткен президенттік және парламенттік сайлаулармен, сондай-ақ 1993 жылдың 7 қаңтарында көппартиялық демократиялық үкіметке оралумен қайта жаңғыртылды. Гананың бұқаралық ақпарат құралдары «Африкадағы ең либералды құралдардың бірі» болып саналады, Гана 2013 жылғы «Шекарасыз тілшілер» ұйымының әлемдік баспасөз бостандығы индексінде Африкада үшінші және әлемде 30-шы орынды иеленді. Гана Конституциясының 21-бабы баспасөз және басқа да бұқаралық ақпарат құралдарының, сөз және пікір айту, ой және ақпарат еркіндігіне кепілдік береді.

Интернет пен оның бақылауы

Интернетке қол жеткізуге мемлекеттік шектеулер жоқ, сондай-ақ үкімет сот бақылауынсыз электрондық поштаны немесе интернет чаттарын қадағалайды деген хабарламалар да жоқ. Жеке тұлғалар мен топтар өз пікірлерін интернет арқылы, оның ішінде электрондық пошта арқылы бейбіт түрде білдіреді. Конституция мен заң сөз және баспасөз бостандығын қамтамасыз етеді, бірақ үкімет кейде осы құқықтарды шектейді. Полиция журналистерді негізсіз тұтқындап, ұстайды. Кейбір журналистер өздігінен цензура қолданады. Конституция жеке өмірге, отбасыға, үйге немесе хат-хабарға негізсіз араласуға тыйым салады, және үкімет бұл тыйымды іс жүзінде сақтайды.

Радио және теледидар

2007 жылы Ганада бір мемлекеттік телеарна, екі мемлекеттік радиожелісі, жеке меншік телеарналар мен көптеген жеке меншік радиостанциялар жұмыс істеді. Халықаралық телерадиохабар таратушылар, кабельдік және спутниктік теледидарға жазылу қызметтері қолжетімді болды, сондай-ақ Viasat 1 де болды. 1968 жылы жарлықпен құрылған Гана радио хабар тарату корпорациясы (GBC) – азаматтық радио және теледидар қызметтерін ұсынатын мемлекеттік орган. Ол білім беру және ойын-сауық салаларын дамыту және Гана халқының білімін арттыру мақсатында құрылған. Осы кезеңде теледидар индустриясы кеңейді. Ел ішінде көптеген телеарналар ашылды және бұл, қалай болса да, қоғамға әсер етті. Green Views Residential Projects мәліметінше, Гананың ең танымал 5 телеарнасы: GTV (Гана телеарнасы), Citi TV, UTV (United Television), TV3 және GH One TV (Гана One Television).

Телефондар

Гананың халықаралық қоңыраулар үшін префикс коды +233 болып табылады. 2012 жылы 285 000 тұрақты телефон желісі қолданыста болды, бұл әлемде 120-шы орын, ал 25,6 миллион ұялы телефон желісі, әлемде 42-ші орын. 2010 жылы Ганада екі тұрақты желі және алты ұялы телефон компаниясына қызмет көрсетуге рұқсат берілді, олардың 5-і жұмыс істеп тұрды, 13 спутниктік провайдерге рұқсат берілді, оның 8-і жұмыс істеп тұрды, 176 VSAT провайдеріне рұқсат берілді, оның 57-сі жұмыс істеп тұрды, 99 мемлекеттік және жеке желі операторына рұқсат берілді, оның 25-і жұмыс істеп тұрды. Рұқсат етілген телекоммуникациялық компаниялар: Mobile Telecommunications Networks (MTN), Telecom Ghana-ны сатып алған Vodafone Ghana, Mobitel-дің (Millicom International Cellular) орнын басқан Tigo, Western Telesystems Ltd (Westel) компаниясын сатып алған Bharti Airtel және Zain, Glo Mobile Ghana Limited. 2017 жылы Tigo Ghana және Airtel Ghana бірігіп, AirtelTigo құрды. Ұялы байланыс провайдерлері арасындағы бәсекелестік өсуді ынталандырып отыр, 2009 жылы 100 адамға шаққанда 80-нен астам ұялы телефон пайдаланушысы болды және көрсеткіш өсіп келеді. Гананың телекоммуникация нарығы соңғы жылдары бірнеше өзгерістерге ұшырады, бұрынғы оператор Ghana Telecom жекешелендіріліп, Vodafone Ghana болып қайта аталды. 2017 жылы екі ірі ойыншы бірігіп AirtelTigo компаниясын құрды, бірақ 2020 жылдың ортасында оператордың бас компаниялары нарықтан шығу туралы шешім қабылдады. AirtelTigo-ның мемлекетке сатылуы мен берілуі 2021 жылдың қараша айында аяқталды. Ghana Telecom Services Market Reports мәліметтеріне сәйкес, Ганадағы телекоммуникациялық қызметтер нарығының көлемі 2022 жылы 1,9 миллиард долларға бағаланды. Нарық 2022–2027 жылдар аралығында болжамды кезеңде жылына 3,1% өседі деп күтілуде. Ауылдық телефония және цифрлық қосым жобалары, сондай-ақ «Смарт-қала» жобасы елдегі телекоммуникация секторын дамытуға септігін тигізеді. Есептерде Гананың жетекші телекоммуникациялық компаниялары көрсетілген: MTN Ghana, Vodafone Ghana, AirtelTigo Ghana және Glo Ghana. MTN Ghana елдегі телекоммуникация гиганты ретінде 2025 жылға дейін желісін кеңейту және жақсарту үшін 1 миллиард доллар инвестиция салуды жоспарлап отыр. Бұл елдегі телекоммуникациялық қызметтерді жақсартуға үлкен үлес қосады.

COVID-19 әсері

COVID-19 пандемиясы Гананың телекоммуникация саласына едәуір әсер етпеді, бірақ салада өзгерістерге алып келді. 2020 жылдың наурыз айында жұмыс сағаттарында кеңжолақты қолдану артты, себебі ел COVID-19 жағдайына бейімделді. Телекоммуникация секторы апта ішіндегі көрермендер санының өсуіне, сондай-ақ фильмдерді жалға алу мен сатып алудың көбеюіне куә болды. Тікелей эфирді тамашалау 15%-ға, ал апта ішінде үйде отырған адамдардың көбеюіне байланысты сұраныс бойынша тегін бейнелер 25%-ға өсті. Гананың телекоммуникация нарығы соңғы жылдары қарқынды өсімді көрсетіп келеді және 2025 жылға дейінгі болжамды кезеңде де өсуін жалғастырады деп күтілуде. Сектордағы өсімнің басты себебі – ел бойынша 3G, 4G және 5G қызметтерін қолдайтын ұялы телефондарды пайдаланудың артуымен қатар, қала халқының өсуі. Телекоммуникация секторының болжамды кезеңде сымды және сымсыз кеңжолақты байланыс арқылы заттардың интернеті (IoT) қолданылысының кеңеюіне байланысты одан да қарқынды өсуі күтілуде.