Кіріспе

Уэльстік әнші (1927–2007)

Айвор Льюис Эммануэль (7 қараша 1927 – 20 шілде 2007) – уэльстік музыкалық театр және теледидар әншісі және актері. Ол, ең алдымен, 1964 жылғы «Зулу» фильміндегі «Жеке Оуэн» рөлімен танымал. Фильмде оның кейіпкері, сандық артықшылығын жойған британдық сарбаздарды, құлпынайтын уэльстік шайқас әні «Харлех ерлерімен» жетектеп, зулу соғыс әндеріне қарсы тұрады. Әке-шешесінен ерте айырылған Эммануэль көмір шахтасында жұмыс істей бастады. Алайда ол музыка мен әнге қызығушылық танытып, сахнаға тартылды. 20 жасында «Оклахома!» мюзиклінде алғашқы кәсіби театрлық жұмысын атқарды. 1950–1951 жылдары D'Oyly Carte Opera Company-де хормен қызмет етті, бірақ көп ұзамай Вест-Эндте «South Pacific», «The King and I» және «Plain and Fancy» қойылымдарында шағын рөлдерді ойнады. Оның алғашқы басты рөлі 1957 жылы «Damn Yankees» фильміндегі Джо Харди болды, содан кейін «Finian's Rainbow» мюзиклінде Вуди Махони рөлімен гастрольдік сапарға шықты. 1966 жылы ол Бродвейде «A Time for Singing» спектаклінде, ал кейін Вест-Эндте «110 in the Shade» спектаклінде өнер көрсетті. 1980 жылдарға дейін театрдың жазғы маусымдарында, кабареде және варьетеде ойнауын жалғастырды. 1950 жылдардың соңында ол валли тілінде ән айту телебағдарламасы «Dewch i Mewn» қатысты, ал 1958 жылдан 1964 жылға дейін «Gwlad y Gan» (Әндер елі) TWW шоуының жетекші әншісі болды, басқа телешоулардың арасында. 1960 жылы ол «Royal Variety Performance» теледидарлық бағдарламасының алғашқы нұсқасында өнер көрсетті. Ол 1970 жылдарға дейін теледидарда өнер көрсетуді жалғастырды. Ол концерттерде де өнер көрсетті және «Show Boat», «Kiss Me, Kate», «The King and I» және «A Time for Singing» мюзиклдерінің жазбаларында естіледі. Ол сондай-ақ «The Greatest Musicals of the 20th Century» жинағында, 1966 жылғы RCA Victrola компаниясының «The Pirates of Penzance» жазбасында және «The Best of Ivor Emmanuel» жеке альбомында ұсынылған.

Өмір және мансап

Эммануэль Уэльстің Порт-Талбот қаласының жанындағы Маргамда дүниеге келді және бала кезінде жақын орналасқан Понтридифен ауылына көшіп өтті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде олардың ауылына түскен қате бомбадан әкесі, анасы, қарындасы және әдесі қаза тапқанда ол 14 жаста болды. 2001 жылы S4C (Sianel Pedwar Cymru) телеарнасы осы оқиға туралы деректі фильм түсірді. Оның тәтесі Флосси оны өсіріп алды (інісі Джон екінші бір туысымен бірге тұрды), ол әкесі мен әдесінің ізімен көмір шахтасында жұмыс істеуге кірісті. Эммануэль музыка мен әнге үлкен қызығушылық танытты және Понтридифен опералық қоғамының мүшесі болды. Ол граммофонды жақын маңдағы тауларға апарып, Энрико Карузоның жазбаларын тыңдайтын.

Сахналық мансабы

20 жасында Эммануэль "Д'Ойли Карт" опера компаниясына қабылдауға өті немеді. Ол көңілін көтеру үшін сол кезде Лондонда "The Lady's Not for Burning" қойылымында ойнап жүрген ескі досы Ричард Бертонмен бірге отырып, шоу-бизнеске қалай енгісі келетінін айтты. Оған "Жүректің соты" пьесасындағы кішігірім роль – Ассоциат, ал "Гондольерлер" операсындағы Луиз рөлін бөлісіп ойнады. Ол мен Безлидің екі баласы болды – ұл мен қыз. Эммануэльдің еркек келбеті мен қуатты баритон дауысы мюзиклдерге өте сай келді, ол көп ұзамай Вест-Эндте басты рөлдерді орындады. 1960 жылдардың басында Эммануэль пантомима мен кабареде өнер көрсетуді жалғастырды. 1966 жылы ол Бродвейде Ричард Льюэллиннің "How Green Was My Valley" романының музыкалық нұсқасы – "A Time for Singing" қойылымында министр Грюффид рөлінде ойнады, бірақ қойылым тек 41 рет көрсетілді.

Концерт, жазба, телерадио хабарларын тарату және кино

Эммануэль концерттік және жазба өнеріндегі танымал әртіс, сондай-ақ теледидардағы сүйікті тұлға ретінде сәтті мансапқа ие болды. 1950 жылдардың соңында ол теледидарда өзінің танылуына қол жеткізді. Ол валли тіліндегі «Dewch i Mewn» ән айту бағдарламасына қатысты және 1958 жылдан 1964 жылға дейін «Gwlad y Gan» (Әндер елі) TWW шоуының жетекші әншісі болды, сонымен қатар Pontcanna балалар хорының ағасы рөлін орындады. Шоу айына бір рет бүкіл Ұлыбританияда көрсетіліп, шамамен он миллион көрерменді тартты, валли тілін танымал етуге көмектесті. Кейін Эммануэль басқа TWW шоуларында өнер көрсетті және сұхбат алатын болды. 1970 жылдарға дейін ол көптеген теледидарлық жобаларға қатысты. 1966 жылы ол Мартин Гриннің басты рөлде ойнаған «The Pirates of Penzance» RCA Victrola жазбасында Фредерик рөлінде ойнады. Ол сондай-ақ 24 әннен тұратын «The Best of Ivor Emmanuel» жеке альбомын шығарды. 1964 жылы Эммануэль Майкл Кейннің мансабын бастаған «Зулу» эпикалық фильмінде «Жеке Оуэн» рөлінде пайда болды. Эммануэльдің кейіпкері 1879 жылы Рорк дрифтіндегі баррикадада аз санды британдық сарбаздарды «Харлех ерлері» валли шайқас әнұранын орындау арқылы зулу соғыс әндеріне қарсы тұруға шақырды. Сол жылы ол актриса Патрисия Брединге үйленді, бірақ олардың балалары болмады және екі жылдан кейін олар ажырасты. Кейін ол Малини Оппенборнға үйленді және 1978 жылы олардың қызы дүниеге келді.

Зейнеткерлік және өлім

Эммануэль 1984 жылы әйелімен бірге Испанияның Коста-дель-Соль жағалауындағы Малага қаласына жақын орналасқан Бенальмадена ауылына зейнетке шықты. Ол жерде HTV телеарнасы үшін "Бұл менің өмірім: Әннің адамы" атты телефильм түсірілді (1997 жылдың 14 шілдесінде көрсетілді). 1991 жылы Эммануэль өмірінің барлық жинағын – 220 000 фунт стерлингті – Кредит және коммерциялық халықаралық банктың банкроттығы салдарынан жоғалтты.