Кіріспе

Уэльстегі музыка фестивалі – Лланголен халықаралық музыкалық Эстеддфод, жыл сайын шілде айының екінші аптасында Солтүстік Уэльстегі Лланголен қаласында өтетін музыкалық фестиваль. Бұл Уэльстегі ірі жылдық Эстеддфодтардың бірі. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген әншілер мен бишілер 20-дан астам сайысқа қатысады, ал әр кешкісінде бас сахнада концерттер ұйымдастырылады. Шамамен 50 елден келген бес мыңнан астам әнші, биші және музыкант 6 күн бойы 50 мыңнан астам көрермен алдында өнер көрсетеді. Лланголенде Лучано Паваротти (1955 жылы әкесімен және туған қаласы Моденадан келген хормен алғаш рет қатысқан, және Эстеддфодтың басты жүлдесі – Әлем хоры Паваротти жүлдесі оның құрметіне аталған), Қызыл Армия ансамблі, Джулиан Ллойд Веббер және Лэдисмит Блэк Мамбазо сияқты танымал орындаушылар өнер көрсеткен. Соңғы жексенбі күнгі гала-концертте Кэтрин Дженкинс, Брин Терфел, Кири Те Канава, Джеймс Галвей және Монсеррат Кабалье өнер көрсетті.

Шығу тегі

Халықаралық Эстеддфодтың бастауы 1943 жылы Британ Кеңесінің қызметкері Гарольд Тюдор Бангордағы Уэльстің ұлттық Эстеддфодына эмигрант үкіметтерінің өкілдерінің сапарын ұйымдастырған кезде жасалды. Бұл саяхат, әсіресе, Чехословакия эмигрант үкіметінің ішкі істер министрі, белгілі жазушы және ақын Юрай Славикке ұнады. Сапардан кейін ол Тюдорға соғыстың салдарынан жазылуға музыканың құндылығын мақтап хат жазды. Келесі жылы Лландибидегі Ұлттық Эстеддфодтың аясында халықаралық концерт өтті. 1945 жылдың соңында Тюдор 1947 жылғы Уэльстің ұлттық Эстеддфодына халықаралық хор фестивалін қосуды ұсынды, бірақ Ұлттық Эстеддфод кеңесі өздерінің барлық күшін өз ұйымын қайта құруға жұмсағандықтан, мұндай жобаны қолға ала алмайтындарын айтты. Тюдор ұсынысын тәуелсіз музыка фестиваліне өзгертіп, осы идеяға Уэльстің композиторы және музыка баспашысы В. С. Гвинн Уильямс, сондай-ақ Ysgol Dinas Brân мектебінің мұғалімі және Лланголен қалалық кеңесінің төрағасы Джордж Нортинг қолдау көрсетті. Гвинн Уильямс пен Нортинг екеуі де Эстеддфодты өздерінің туған қаласы Лланголенде өткізуді қалады. 1946 жылдың мамыр айында өткен екі қоғамдық жиналыста халық осы идеяны қолдады, бірақ кімдер қатысады, іс-шара қайда өтеді және оны қалай қаржыландыру туралы алаңдаушылықтар да болды. Британ Кеңесі Еуропадан хорларды табуға көмектесуді және қаржылық қолдау көрсетуді ұсынды, бірақ қала ақшаны қоғамдық жазылым арқылы жинауды шешті және тез арада 1100 фунт стерлинг жинады. Джордж Нортинг атқарушы кеңестің директоры, Гвинн Уильямс музыка директоры, Гарольд Тюдор жарнама директоры, ал жергілікті кәсіпкер және Мерионетширдің жоғары шерифі У. Клейтон Руссон президент болды. 1946-47 жылдары Динас Бран округінің мектебінің алаңында іс-шара өткізу жоспарлары ілгеріледі. Шетелдік қатысушылар қалада және айналасындағы үйлерде, ал жергілікті қатысушылар шіркеулер мен мектептерде орналасатын болды. Рациондау әлі де күшінде болғандықтан, барлық келушілерге рациондық купондар табу қажет болды және Азық-түлік министрі оларды беруге көндірілді. 1947 жылдың маусым айында қатысушылар Лланголенге баруға дайындалып жатқанда Францияда теміржол ереуілі басталды және шетелден келген қатысушылардың келе алатынына күмән туды. Бірінші автобус Porto қаласынан келген Grupo Musical Feminino әйелдер хорын әкелгенде ұйымдастырушылар үлкен жеңіліс сезінді. Олар әйелдер сайысының жеңімпаздары болды, ал ерлер сайысында мажар жұмысшыларының хоры жеңіп алды. Олар Франциядағы ереуілге байланысты Базельде пойыз тоқтатылғаннан кейін Уэльске автостоппен келді. Эсперанто қоғамы алғашқы жылы қатысушылар жетіспеуі мүмкін деген қауп болғанда маңызды рөл атқарды. Эсперанто қозғалысының белгілі тұлғасы және жазушысы Рето Россеттиден көмек сұралды және эсперанто журналдарында жариялау арқылы, ұйымдастырушылардың таңғалуына орай, бірнеше топ Эстеддфод комитетіне хабарласты. Британ Кеңесі мен Эсперанто қоғамының демеушілігімен Ұлыбританияда гастрольде болған екі испандық би тобы келді және бірінші жылы би сайысы болмаса да, көрермендерге қуаныш сыйлады. Халық биі сайыстары әрбір келесі Лланголен Эстеддфодында өткізілді. Эстеддфодтың аяқталуында сэр Джон Барбиролли мен "Халле" оркестрінің қатысуымен дәстүрлі жексенбілік концерт өтті. 1947 жылғы Халықаралық Эстеддфод ұйымдастырушыларға, негіздеушілерге және барлық қатысушыларға мақтаумен толыққанды табысқа ие болды. Келесі жылғы іс-шараға жұмсалатын 1432 фунт стерлингтен де артық қаражат қалды. Соғыс аяқталғанына төрт жыл өткен соң, 1949 жылы Любек қаласынан келген хордың Эстеддфодқа қатысуы татуласуды нығайтуға бағытталған маңызды миссия болды. Австриялық және итальяндық хорлар да болды, бірақ олар есепке алынбады, испандықтар да. Хордың қазір Рутиндегі Клвид архивінде сақталған хатында айтылғандай, хор Лланголен станциясына келгенде, шай мен бутербродтармен құшақтап қарсы алды. Кейін фестивальдің жүргізушісі Хайвел Робертс хорды: "Құрметті қонақтар, Германиядан келген достарымызды құттықтап алыңыздар" деп таныстырды. Қала хорға қаражат жинауға көмектесу үшін концерт ұйымдастырды және (2015 жылы) хор мүшелері Лланголендегі достарымен әлі де хат алысып тұрады. Халықаралық Эстеддфодтың уэльстік ұраны "Byd gwyn fydd byd a gano. Gwaraidd fydd ei gerddi fo," деп жазған ақын Т. Гвинн Джонс. Ол әдетте "Ән салған әлем бақытты, оның әндері мейірімді" деп аударылады.

Соңғы жылдары

2007 жылғы Эстеддфодта Хосе Каррерас, Джоан Баэз және Хейли Вестернаның өнер көрсетулері болды. 2008 жылы Элейн Пейдж, All Angels және Альфи Боу өнер көрсетті; 2009 жылы Барбара Диксон, сэр Уиллард Уайт, Блейк және Наташа Марш, сондай-ақ Уэльс Ұлттық Операсының оркестрімен бірге Джеймс Бонд 007 тамашасы жексенбілік финалда өтті. 2010 жылы Кэтрин Дженкинс және Найджел Кеннеди өнер көрсетті. 2011 жылы Лулу, Рассел Уотсон, Фарил Смит, Рути Хеншоу және Макфлай қатысқан концерттер өтті. 2012 жылы Эстеддфод королеваның Алмаз юбилейі мерекесіне арналған концертте Лесли Гаррет, Элисон Балсом, Никола Бенедетти және Сиан Эдвардсқа шақырылған қонақ болды. Альфи Бо, Стеффан Моррис және Валентина Нафорнта да өнер көрсетті, сонымен қатар Карл Дженкинстің "Тыныштық орнатушылар" атты жаңа шығармасы, арнайы құрылған үлкен хор мен Ллангеллен халықаралық Эстеддфод оркестрінің сүйемелдеуімен орындалды. Аптаның соңы "Ұлы финал" концертімен аяқталды, онда Ффлюр Уин, Уинн Эванс, Марк Ллевелин Эванс, Джон Оуэн Джонс және Ричард Балкомб өнер көрсетті. Соңғы жылдары жексенбі кешкі концерттер көбінесе "популярлы" музыкаға арналды. 2011 жылы McFly-мен басталып, кейін UB40, Status Quo (тобы) және Manic Street Preachers та концерттер өткізді.

Парад

Естефестиваль аптасының сейсенбісінде әдетте парад өтеді, онда жергілікті тұрғындар мен қонақтар Лланголеннің көшелерімен билеп, ән салып, музыкалық аспаптарда ойнап жүреді. Дегенмен, 2016 жылы парад жұма күніне ауыстырылды, осылайша көбірек қатысушының қатысуына жағдай жасалды.