Кіріспе
Ладислав Сутнар (1897–1976) – чех графикалық дизайнері. Ол ақпараттық дизайн және ақпараттық архитектураның негізін қалаушылардың бірі болды. Көпке танымал болмаса да, оның бизнес ұйымдастыруға қосқан үлесі қоғамға пайда келтірді, соның ішінде, телефондық анықтаманы қолдануға ыңғайлы ету үшін ауданы кодтарын жақшалармен белгілеуді енгізу арқылы. Ол McGraw Hill, IBM және Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты түрлі компаниялардың тапсырысы бойынша дизайн жұмыстарын орындады. Сонымен қатар, ол Sweet's Catalog Service-тің көркемдік директоры болып шамамен жиырма жыл бойы жұмыс істеді. Сутнар көптеген жеке көрмелер ұйымдастырды, ал оның туындылары MoMA-да тұрақты түрде қойылған. Ол «Бақыланатын визуалды ағын: пішін, сызық және түс», «Қаптама дизайны: визуалды сату күші» және «Визуалды дизайн іс әрекетінде: принциптер, мақсаттар» сияқты кітаптарымен әйгілі. Сутнар көрме дизайны, типография, жарнама, плакаттар, журналдар мен кітаптар дизайны саласындағы шебер болды.
Ladislav Sutnar (9 November 1897 – 13 November 1976) was a Czech graphic designer. He was a pioneer of information design and information architecture. Although he is uncredited, his contributions to business organization benefited society, which included creating a user friendly telephone directory by implementing parenthetical area codes. He received design commissions from a variety of employers, including McGraw Hill, IBM, and the United Nations. He also worked as art director for Sweet's Catalog Service for almost twenty years. Sutnar held many one man exhibitions, and his work is on permanent display in MoMA. He is best known for his books, including Controlled Visual Flow: Shape, Line and Color, Package Design: The Force of Visual Selling, and Visual Design in Action: Principles, Purposes. Sutnar was a master of exhibition design, typography, advertising, posters, magazine and book design.
Өмір
Сутнар 1897 жылғы 9 қарашада Пльзен қаласында дүниеге келді. Ол Прагадағы қолданбалы өнер мектебінде сурет өнерін, Карл университетінде сәулет өнерін және Чехия Техникалық университетінде математиканы оқыды. Бітірген соң Сутнар ағаш ойыншықтар, қуыршақтар, костюмдер және сахналық безендірумен айналысты. Одан бөлек, ол көрме дизайнымен қатар оқыту, журналдар, кітаптар, фарфор және тоқыма өнімдерін жасауға да үлес қосты. 1923-1936 жылдары Прагадағы Мемлекеттік графика мектебінде сабақ берді. Еуропада типография және көрме дизайны саласында танымал болды. Прагада тұрғанда Сутнар «Артель» кооперативінің мүшесі болды. «Артель» кооперативінде Властислав Хофман және Рудольф Стоккар сияқты дизайнерлер де жұмыс істеді. «Артель» кооперативі Чехословакиядан келген дизайнерлерден құралды, олар «Wiener Werkstätte» принципі бойынша жиһаз жасап, шеберханалар ұйымдастырды. Олар керамика, тоқыма, кілем, жиһаз және металлдан жасалған өнімдер арқылы күнделікті өмірді жақсартуға ұмтылды. Ұйым 1924 жылы таратылды. 1927 жылы Сутнар Прагадағы ірі баспаның баспа дизайны бөлімінің басшысы болды. 1928 жылы «Pressa» халықаралық көрмесіне қатысып, Чехия павильонына жауапкершілік жүктеді. Оған Августин Цинкель де ілесіп келді. 1932 жылы Мемлекеттік графика мектебінің директоры болып тағайындалды. Сутнар көрме дизайны саласындағы жұмысын жалғастырып, 1929 жылы Барселона көрмесінде алтын медаль жеңіп алды. Сонымен қатар, ол кітап баспасының көркемдік директоры және сәулет журналының редакторы болды. 1939 жылы Сутнар Чехословакияның Нью-Йорк әлемдік көрмесі үшін көрме жасау мақсатымен АҚШ-қа шақырылды. Көрме жойылғандықтан, ол отбасын Прагада қалдырып, Нью-Йоркте қоныстанды, себебі сол жерде нацистердің билігі күшейді. 1941 жылы Ф.В. Додждың «Sweet's Catalog Service» компаниясының көркемдік директоры болып тағайындалды және 1960 жылға дейін Кнуд Лонберг Холммен бірлесіп ақпараттық дизайнды дамытуға жетекшілік етті. Компания сауда және өндірістік каталогтарды шығарып, таратумен айналысты. Сутнар типографиялық және иконографиялық элементтерді енгізді, бұл көрермендерге көп көлемді ақпаратты жылдам және тиімді меңгеруге мүмкіндік берді. Ол үшін торлар, кестелер, белгілер мен символдарды пайдаланды. 1944 жылы Сутнар мен Холм «Өнім туралы ақпараттағы жаңа үлгілер» атты кітап жариялады. Олардың минималистік тәсілі барлық қолданушылар үшін түсініктілік пен қарапайымдылықты қамтамасыз етуге бағытталған «белсенді дизайн элементтерін» пайдаланды. Сонымен қатар, ол АҚШ-тағы жол белгілеріне үтірлі белгілерді қосты. Ол жарнама және корпоративтік дизайн саласындағы жұмысын жалғастырды және он жыл бойы «Theatre Arts» журналының көркемдік директоры болды. Ол сонымен қатар шыны және металлдан жасалған ыдыстардағы жаңа үрдістерді қалыптастырды.
Ақпараттық графиктер
Сатнар американдық аймақтық кодты Bell System үшін жақшалармен қоршауды енгізгені үшін лайықты бағаланбады (1950-ші жылдардың соңы – 1960-шы жылдардың басы). Бұл қосымша қалыпты және шұғыл қызметтерге қол жеткізуді әлдеқайда жеңілдетті. Бағаланбауының себебі Bell System графикалық дизайнерлерді олар жасаған графикалық элементтердей көрінбейтін деп есептегендігінде. Сатнар өз жұмысында ақпаратты бөліп көрсету және анықтау үшін жақшаларды қолданды. Сатнардың өзі осы ұйымдастыру тәсілдерінің және оңай оқылудың болмауы күнделікті істерді орындауды қатты қиындататынын айтты. Графикалық дизайн ақпарат стандарттарының артуына және жылдамрақ байланыс қажеттілігіне жауап беріп жатты.
Стрип-көше
1960 жылдар дизайнер үшін қиын кезең болды, сондықтан ол «Strip Street» (1963) басылымын жариялауға көшті. Бұл 12 эротикалық жібек басып шығарылған суреттерден тұратын альбом еді. Сатнар Нью-Йорктегі екі галереяда өзінің жалаңаш суреттерін көрсетті: «In Pursuit of Venus» (1966) және «Venus: Joy Art» (1969). Оның әдеттегі жұмысынан тыс болғанымен, бұл туындыларға да қазіргі заманғы ақпараттық дизайнның негізін қалаушы ретінде Сатнардың иерархиялық дизайн тәсілі енді. «Сөзсіз плакаттар» термині Сатнардың осы сериядағы жекелеген басылымдарын сипаттайтын, плакатқа ұқсас ерекше дизайнына сілтеме жасайды. Сатнардың суреттері 392 беттік монографияда жарияланды. Оның ашық «Strip Street» жинағы көбінесе ұмытылып кеткен. Ол осы туындыларға сүйемелдеме эссе жазды. «Осы салқын және бөлінген қоғамның алағайын кезеңінде, егер суреттер сезімді қозғай алса, міндет орындалған болар», - деп жазды ол. Сатнардың поп пен поп-артты ұнатпауына қарамастан, олардың ықпалы байқалады.