Кіріспе

Лондон ауданы, Англия

Эдмонтон – Англияның солтүстік Лондонындағы қала, Ұлы Лондонның жергілікті басқару ауданы – Энфилд округінің құрамында. Қаланың солтүстік бөлігі Төменгі Эдмонтон немесе Эдмонтон Грин, ал оңтүстік бөлігі Жоғарғы Эдмонтон деп аталады. Чаринг-Кроссқа солтүстік-шығысқа қарай 14 шақырым қашықтықта орналасқан. Солтүстікте Энфилд, шығыста Чингфорд, оңтүстікте Тоттенхэм, ал батыста Палмерс Грин және Винчмор Хиллмен шектеседі. 2011 жылғы мәліметтер бойынша Эдмонтонның халқы 82 472 адамды құрады. Қала Ұлы Лондонның рәсімдік округіне кіреді және 1965 жылға дейін ежелгі Миддлсекс округіне қарасты. Тарихи тұрғыдан Эдмонтон Миддлсекс округінің Эдмонтон жүзіндегі приход болып келген. 1894 жылы қалалық округке, ал 1937 жылы муниципалды округке айналды. Жергілікті басқару 1855 және 1965 жылдар аралығында Фор-стриттегі, қазір бұзылған Эдмонтон қалалық әкімшілік ғимаратында жүзеге асырылды. 1965 жылы Лондондағы жергілікті басқару реформасынан кейін Эдмонтонның муниципалды округі мен бұрынғы приходы жойылып, Энфилд және Саутгейт округтерімен бірігіп, Ұлы Лондонның Энфилд ауданының жаңа жергілікті басқару округін құрды. Бұрын ауылдық елді мекен болған Эдмонтон, 19 ғасырда теміржол және трамвайдың салынуы, әсіресе Төменгі Эдмонтондағы жоғары деңгейлі стансаның ашылуы салдарынан қарқынды дамып, Лондонның қалалық және метрополиялық аймағының бір бөлігіне айналды. 19 ғасырдың соңында бұрынғы батпақ жерлерде өнеркәсіп орындары құрылып, жұмысшы табының аймаққа қоныс аударуы дамуға ықпал етті. 1930 жылдарға қарай аймақ Лондонның солтүстігіндегі танымал сауда орталығына айналды. 1960 және 1970 жылдары аймақта жабық базар мен сауда орталығы, сондай-ақ көп қабатты тұрғын үйлердің салынуымен ірі жаңарту жүргізілді. Соңғы жылдары иммиграцияның артуы нәтижесінде қала негізінен ақ халықтан тұратын аймақтан Англиядағы ең этникалық түрлі аймақтардың біріне айналды. 2011 жылғы халық санауында халықтың көп бөлігі этникалық азшылықтарды құрады. 1795 жылы қала өз атын Форт-Эдмонтонға берді, ол өсіп дамып, Канаданың Альберта провинциясының астанасы – Эдмонтон қаласына айналды.

География және орналасуы

Эдмонтон Чаринг-Кросттан солтүстік-шығысқа қарай 8,4 миль (14 км) қашықтықта орналасқан және Солтүстік Айналмалы жолдың оңтүстігінен, Тоттенхэммен шектесетін жерден басталып, солтүстікке қарай Пондерс-Эндпен шекарасына дейін созылады. Буш-Хилл паркі, Винчмор-Хилл және Палмерс-Грин Ұлы Кембридж жолы бойындағы батыс шекарасына жапсарлас орналасқан, ал Ли өзенінің бұрылысы Эдмонтонның шығыс шекарасын Чингфордпен құрайды. Эдмонтонның солтүстік бөлігі, Төменгі Эдмонтон деп аталады, N9 пошта индексі аймағымен сәйкес келеді. Ал қаланың оңтүстік бөлігі, Жоғарғы Эдмонтон, N18 пошта индексі аймағымен сәйкес келеді. Эдмонтон теңіз деңгейінен шамамен биіктікте жатыр. Ең үлкен мемлекеттік саябақтар – Пимм паркі мен Юбилей паркі.

Тарих

Ермин көшесінің ежелгі тас жолы қазіргі Эдмонтон қаласынан өтіп кеткен. Ермин көшесі – Лондоннан Линкольнге, содан әрі Йоркке дейінгі Римнің басты жолы болған. Эдмонтон 1086 жылғы «Соңғы сот кітабында» «Адельметон» деп тіркелген. Бұл – «Эадхелм» есімді адамның шаруашылығы немесе иелігі. Эдмонтон жүзі – саксон дәуірінен бері Миддлсекс тарихи графтығының бір бөлігі. Ол Тоттенхэмнен бастап Лия өзенінің батыс жағалауымен, Уолтем-Кростың оңтүстігіне дейінгі және қазіргі Гертфордширге дейінгі шекараны қамтитын кең аумақ болған. Қазіргі заманғы жергілікті басқару 1837 жылы 1834 жылғы Кедейлер заңына енгізілген түзетулер бойынша құрылған Эдмонтон бірлестігімен басталды. Бұл бірлестік қазіргі Харрингей және Энфилд қалаларымен қатар, Чешунт, Уолтем-Эбби және Уолтем-Кросс аудандарын да қамтыды. Қалалық әкімшілік ғимараты 1884 жылы салынды және 1903 жылы кеңейтілді. 1884 жылы Джордж Эдис Экхус жобасымен салынған Эдмонтон қалалық әкімшілік ғимараты тік бұрышты, қоршалған мұнаралы болды. 1902-1903 жылдары У. Гилби Скотт ғимаратты кеңейтіп, қоғамдық жүзу бассейнін қосты. 1970 жылы бұл бассейн Эдмонтон Грин жүзу бассейнімен ауыстырылды. Қалалық әкімшілік ғимараты 1989 жылы бұзылып жатыр. Аймақтың халқы тез өсіп, 1911 жылы 445 875 адамға жетті, ал бүгінде шамамен 615 000 адам тұрады. Халық саны артып келе жатқандықтан, Миддлсекстің кішігірім аудандары жергілікті басқару үшін пайдаланылды. 1850 жылы Эдмонтон приходы үшін жергілікті кеңес құрылды, ол 1937 жылы муниципалды боронның мәртебесіне ие болды. 1961 жылғы халық санауы бойынша боронның халқы 91 956 адамды құрады. 1965 жылы бұл борон Лондонның Энфилд ауданына қосылды, ал бұрынғы қалалық әкімшілік ғимараты мен азаматтық ғимараттар Энфилд кеңесі тарапынан дау тудырып, 1989 жылы бұзылды. Жоғарғы Эдмонтонның паркі – тарихи қабырғалы бағы бар Пиммс паркі. Пиммс паркі жеке меншік болған. 16 ғасырдың соңында оны құдіретті Сесил әулеті иеленген. 1589 жылы Роберт Сесил, кейіннен Солсберидің бірінші графы, Пиммсте бал айларын өткізді. Сесил Елизавета I-нің бас шпионы Франсис Уолсингхемнің шәкірті болды және 1590 жылы оның орнына мемлекеттік хатшы болып тағайындалды. Кейіннен бұл иелік Эдмонтон кеңесіне өткен және 1906 жылы қоғамдық саябақ ретінде ашылды. Пиммс үйі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өртеніп, қалдықтары бұзылды. 17 ғасырда ауылдық Эдмонтон табиғаттан тыс құбылыстарға байланысты белгілі болды. 1600 жыл шамасында Лондонда «Эдмонтонның қуанышты шайтаны» атты пьеса қойылды, ол онда тұрған сиқыршы туралы айтады. 1621 жылы ауыл тұрғындары Елизавета Сойер есімді қарт әйелді сиқыршылықпен айыптап, Тибернде өлім жазасын орындады. Оның оқиғасы Генри Гудкольдің памфлетінде және 1621 жылы «Эдмонтон сиқыршысы» атты пьесада баяндалды. Тарихи All Saints' Church Church Street көшесінде орналасқан, сол жерде жазушылар Чарльз Лэмб пен Мэри Лэмб тұрған Lamb's Cottage да бар. Ақын Джон Китс 1810-1816 жылдар аралығында Church Street көшесіндегі хирург доктор Хаммондтың шәкірті болды. 1931 жылы бұл үй бұзылып, оның орнына Keats Parade салынды. Қазіргі кездегі дүкендердің бірінде оны еске алу үшін көк тақта орнатылған. Эдмонтон – Гадсон шығанағы компаниясының директоры сэр Джеймс Винтер Лейктің туған жері. Компанияның Эдмонтонның есімімен аталған сауда бекеті қазір Канаданың Альберта провинциясының астанасы болып табылады.

Джон Гилпиннің қызықты тарихы

1782 жылы жазған "Джон Гилпиннің көңілді тарихы" атты өлеңінде Уильям Коупер Джон Гилпиннің күлкілі оқиғасын айтады. Гилпиннің әйелі күйеуімен бірге жиырма жылдық тойларын Эдмонтон қаласындағы Фор-стриттегі "Белл" мейрамханасында атауды ұсынады. Сапар басынан аяғына дейін қайғы-қасіретпен толы болады. Гилпин атын бақылаудан шығарып алады, ол оны 10 миль (16 км) қашықтықтағы Уэр қаласына дейін алып кетеді. Қайтып келе жатқанда да Гилпин жылқысын тоқтата алмайды, ол тағы да "Белл" мейрамханасының жанынан өтіп кетеді. Жылқы шапқылап Чепсайдқа қайтып оралады, бұл оның алаңдаған әйелін қатты мазалайды. Гилпин Эдмонтонда Фор-стриттегі мүсінімен, бұрынғы "Ветерспунс" мекемесі болған "Гилпиннің қоңырауы" пабымен және 1950 жылдардағы Жоғарғы Фор-стриттегі Гилпин үйімен еске алынады.

Өнеркәсіп

Эдмонтон көптеген өнеркәсіп орталығы болды, олар газ құрылғыларын, электр компоненттерін және жиһаздарды өндірді. Осы өнеркәсіптердің көп бөлігі ХХ ғасырдың соңында жойылды. Бұл жерде тауар өндірген белгілі компаниялардың қатарында MK Electric, Ever Ready батареялары, British Oxygen, Glover және Main газ құрылғылары бар еді. Эли индустриялық аймағы атыс қаруларының патрондарын өндірген Eley Brothers компаниясының құрметіне аталған. Оның оқ мұнарасы ХХ ғасырдың соңында бұзылғанға дейін қаланың аспанында ерекше орын алған. Ли өзені арқылы жүргізілетін кеме жолына жақын болғандықтан, ағаш Лондон доктарынан баржалармен тасымалданып, өзен жағалауындағы қоймаларда сақталды. Осының нәтижесінде Nathans, Beautility және Homeworthy сияқты көптеген жиһаз өндірушілер өздерінің фабрикаларын ашты. Бүгінде Parker Knoll өнімдері Эли индустриялық аймағындағы бұрынғы B&I Nathan зауытында өндіріледі. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, аймаққа 1971 жылы салынған 100 метрлік Эдмонтон қыздыру пешінің мұржасы үстемдік етеді. Coca-Cola да ірі жұмыс берушілердің бірі болып табылады.

Темір жол және көлік

Темір жол 1840 жылы Лиа аңғарының Стрэтфордтан Броксборнға дейінгі желісінің бірінші бөлігі ашылғанда пайда болды. Уотер-Лейн (Ангел жолы) станциясы салынды. Станцияның орналасқан жері қолайсыз болды, пойыздар баяу әрі қымбат болғандықтан, алғашқы жылдары көптеген адамдар темір жолға қарағанда атпен жүретін автобустарды артық көрді. 1845 жылы Фор көшесі бойымен әр 15 минут сайын автобустар қатынайтын, олар кезекпен Бишопскейт пен Холборнға баратын. 1849 жылдың 1 наурызында Ангел жолының солтүстігіндегі тораптан басталатын, Энфилд қаласына баратын бір рельстік желі ашылды. Қызмет сирек болды және көбінесе пойыз ауыстыру қажет болды. Бұған қоса, пойыздың Бишопскейттегі аялдамаға жету үшін Стратфорд арқылы ұзақ айналып өтуі, темір жолдың атпен жүретін көліктер мен автобустарға тиімді бәсекелестік жасай алмауына себеп болды. Эдмонтонның халқы 1872 жылы Эдмонтон Грин станциясында салынып ашылған жоғары деңгейдегі темір жолдың арқасында өсті. Темір жол және 1881 жылы Солтүстік Лондон трамвай компаниясы ашқан трамвай, төменгі Эдмонтонға жұмысшы табын әкелді, тұрғын үйлер салуға және Эдмонтон Гриннің ашық базарын дамытуға жағдай жасады. Бұл ауылдың басты орталығы болған, бірақ 20 ғасырдың басында оның мінезі өзгеріп, шулы, көтеріңкі Кокни орталығына айналды, көшпелі саудагерлердің керуендері мен тағам сататын дөңгелектермен, сондай-ақ цирктер мен жәрмеңкелерге толы болды. Жергілікті кеңес бірнеше рет базарды жабуға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Лондоннан Энфилд қаласына тікелей желі төрт кезеңде ашылды: 27 мамыр 1872 жылы Бетнал Гриннен Сток Ньюингтонға дейін; 22 шілде 1872 жылы Сток Ньюингтоннан төменгі Эдмонтон жоғары деңгейіне дейін, Эдмонтондағы Сильвер-стриттегі станциялармен және 1992 жылы Эдмонтон Грин деп аталған төменгі Эдмонтондағы жаңа жоғары деңгейлі станциямен; 1 тамыз 1872 жылы төменгі Эдмонтон жоғары деңгейінен Эдмонтон торабына дейінгі қысқа бөлім (жаңа желі Ангел жолынан төменгі Эдмонтон төменгі деңгейі арқылы шығыс округтерінің темір жол бағытына қосылды); және 2 ақпан 1874 жылы Ливерпуль көшесінің батыс жағындағы қала маңындағы платформалар. Станциялар қолайлы жерде орналасқан және Ливерпуль көшесіне сағат 07:00-ге дейін келетін пойыздарға 2 дирхам, 07:00 мен 07:30 аралығында келетін пойыздарға 3 дирхам, ал 07:30 мен 08:00 аралығында келетін пойыздарға билет бағасының жартысы ұсынылды. 1881 жылы Фор көшесі бойында атпен жүретін трамвай ашылды. 1905 жылы трамвай жаңартылып, электрлендірілді және 1938 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін оның орнына троллейбустар келді.

Қазіргі Эдмонтон

1930 жылдары бұл аймақ кең ауқымды аймақтан келушілерді тартатын ірі сауда орталығына айналды. Соғыстан кейінгі алғашқы жылдары аймақтың көп бөлігі тозығы жеткен еді. Тұрғын үй тапшылығы да өте күшті болды. 1960 жылы аймақты толыққанды қайта жаңарту жөнінде келісімге келді, Фредерик Гибберд пен серіктестері жасаған жоспар бойынша, бұл жоспар қалалық орталықты түбірінен өзгертіп, жаяуларға арналған сауда аймағын, 3000 орындық автотұрақ, 750 пәтер (соның ішінде 25 қабаттан тұратын үш мұнара – Грампиан үйі, Мендип үйі және Пеннин үйі) және ескі қалалық әкімшілік пен моншаларды алмастыратын жаңа әкімшілік және тұрмыстық ғимараттарды қамтыды. Эдмонтон 1965 жылы жаңа Лондонның Энфилд ауданына қосылғаннан кейін, әкімшілік ғимараттар жоспары тоқтатылды. Тек автотұрақ ішінде салынған демалыс орталығы (2007 жылы бұзылған) аяқталды. Қайта құру жұмыстары 1965 жылы басталды және 1974 жылы аяқталды. 2001 жылғы халық санауы бойынша, Эдмонтон сайлау округіндегі халықтың 66,1%-ы ақ нәсілді болса, 2011 жылғы халық санауы бойынша қаланың үш сайлау округіндегі халықтың 36-38%-ы ақ нәсілді еді. Эдмонтон Грин аймағын қазір St. Modwen Properties қайта дамытуда. 100 миллион фунт стерлингтік жобаға жаңа тұрғын үйлер, автобус станциясы, емхана және сауда орталығын жаңарту кіреді. Сонымен қатар, 73 бөлмелі Travelodge қонақ үйі ашылатын болады. Эдмонтон Грин аймағын St. Modwen Properties қайта жаңартуда, бұл компания 1999 жылы Лондонның Энфилд ауданынан мүлікті сатып алған. Бірінші кезең 2007 жылы аяқталды және оған негізгі медициналық көмек орталығы, 176 қолжетімді тұрғын үй, автобус станциясы, қонақ үй, демалыс орталығы, жаңа сауда орындары және қазіргі көп қабатты автотұрақты жаңарту кірді. 1970 жылғы демалыс орталығының ескі ғимараты бұзылды, бұл 2008 жылдың қарашасында ашылған жаңа Asda супермаркетін салуға мүмкіндік берді. Лондонның сол кездегі мэрі Борис Джонсон 2008 жылдың қарашасында Эдмонтонға барып, "Time For Action" жоспарын жариялады. Ол өз ұсыныстарының жастардың қайталап қылмыс жасауына жол бермеуге көмектесетінін мәлімдеді. Эдмонтон қазіргі уақытта Ұлыбританиядағы жұмыссыздықтың ең жоғары деңгейін көрсетіп тұр, 2000 жылдардың соңындағы экономикалық дағдарыс 2009 жылға қарай жұмыссыздықты шамамен 14%-ға жеткізді. 2011 жылдың 18 маусымында 400-ден астам адам Эдмонтон арқылы қару-жарақ және пышақпен жасалған қылмыстарға қарсы наразылық акциясын өткізді. 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына дайындық аясында Олимпиада ұшқыны 2012 жылдың 25 шілдесінде Харрингэйге жол тартқанда Фор-стрит арқылы Эдмонтоннан өтті. 2026 жылға дейін бұрынғы өнеркәсіптік жерлерде жүзеге асырылатын 1,5 миллиард фунт стерлингтік Meridian Water жобасы 5000-ға жуық жаңа тұрғын үй мен 3000 жаңа жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді.

2001 жылғы халық санағы

Эдмонтон сайлау округінің 2001 жылғы халық санағы бойынша халқы 96 493 адамды құрады. Халықтың 66,1%-ын ақ нәсілді адамдар, ал қалған бөлігін – он үш басқа этникалық топтар құрады. Жоғарғы Эдмонтон бөлімшесі: 41% басқа ақ нәсілді/британдық ақ, 35% қара нәсілді британдық/африкалық/карибтік. Төменгі Эдмонтон бөлімшесі: 38% британдық ақ/басқа ақ, 28% қара нәсілді британдық/африкалық/карибтік. Барлық үш бөлімшеде ең көп таралған шетел тілі – түрік тілі.

Ғибадат орындары

Барлық қасиеттілер шіркеуі. Негізінен 15 ғасырда салынған және Шіркеу көшесінде орналасқан. Эдмонтон баптист шіркеуі. Эдмонтон жасыл аймағына жақын, Эдмонтон теміржол станциясынан жаяу шамалы қашықтықта орналасқан. 1976 жылы салынған. Эдмонтон методист шіркеуі. 300 Fore Street мекенжайында, Бреттенхэм жолының қиылысында орналасқан. Эдмонтонда 19 ғасырдан бері методист шіркеуі бар. Қазіргі ғимараттың басты бөлігі 1927 жылы тұрғызылған. Эдмонтон құтқару армиясы. Фор көшесінде орналасқан, 1889 жылы ашылған. 1993 жылы ғимараттың бір бөлігі тозуына байланысты қайта салынған. Эдмонтон ғибадатханасы – Исаның ұлттарға миссиясы. Гроув көшесінде орналасқан. Мевлана Руми мешіті. Фор көшесінде орналасқан, 2008 жылы Фетхуллах Гүленнің ізбасарлары ашқан. St Aldhelm's шіркеуі Silver Street Upper Edmonton-да орналасқан. 1903 жылы Уильям Дуглас Каро жобалаған. St Alphege's шіркеуі. 1958 жылы сэр Эдвард Мауф жобалаған. Шіркеуді Гертфорд және Галлиард жолдарының қиылысында табуға болады. St Edmund's католик шіркеуі. 1905-1907 жылдар аралығында салынған. Шіркеу Гертфорд және Кройленд жолдарының қиылысында орналасқан. Мектеп Гертфорд және Баунс жолдарының қиылысында, бірін-бірі Гертфорд жолының бойында қарап тұр. St. Mary with St. John's шіркеуі. Дайсон жолында, Солтүстік айналма жолына (A406) жақын орналасқан. Шіркеу 1906 жылы шіркеу залы мен пастор үйімен бірге салынған. Әйет Димитрий грек православие шіркеуі. Таун Роуд пен Логан Роудтың қиылысында орналасқан. 1977 жылдан бері грек православие шіркеуі, бұрын – Санкт-Мартин англикан шіркеуі. Шіркеу 1909 жылы салынды және 1911 жылы қасиеттеп берілді. Сильвер-стрит қауымдық шіркеуі. Statham Grove, N18 мекенжайында орналасқан. 2015 жылы Энфилд евангелистік еркін шіркеуімен серіктестікте құрылды.

Сауда-саттық

Эдмонтонның басты сауда орталығы – Edmonton Green сауда орталығы, онда базар бар. Ал тағы бір сауда орталығы – "Angel" Эдмонтон, ол көптеген сауда дүкендері орналасқан қарапайым көше.

Саясат

Эдмонтон округінің парламент мүшесі – Кейт Осамор, Лейбористтік кооператив, ол 2015 жылғы 5 мамырда өткен жалпы сайлауда сайланды.

Театр және өнер

Эдмонтон Миллфилд өнер орталығының және Face Front инклюзивті театр компаниясының үйі.

Танымал мәдениет

BBC комедиясының бір эпизодында Фрэнк Спенсер (Майкл Кроуфорд ойнады) қазір бұзылған Эдмонтон Гриндегі көпірден роликтермен сырғанап өтеді, ал сол эпизодта ол қазір бұзылған Пикетс Лок орталығындағы жабық мұз айдынында сырғанады. Империялық музыка залы 1922 жылы Мари Ллойдтің соңғы сахналық өнерінің орны болды. Ол сахнада ауырып, бірнеше күннен кейін қайтыс болды. Savoy Brown тобының "A Step Further" альбомының екінші жағы 1969 жылдың 12 мамырында Эдмонтондағы Кук Ферри тавернасында тікелей жазылған. Lostprophets тобының "Shinobi vs. Dragon Ninja" әніне түсірілген бейнеклип Эдмонтон Гриндегі тұрақта түсірілді. Жергілікті музыкалық дуэт Час & Дэйв "Эдмонтон Грин" атты ән жазды, онда ондағы өзгерістерге қайғы білдірді. BBC және кейіннен ITV телеарналарында көрсетілген "Birds of a Feather" комедиялық сериалында Паулин Квирк сомдаған Шарон Теодополоподоус және оның күйеуі Крис бастапқыда Эдмонтондағы муниципалды пәтерде тұрған. Гарольд Пинтердің "Туған күн" пьесасында Стэнлидің Төменгі Эдмонтонда "әлемдік деңгейдегі" концерт бергені туралы айтылады.