Кіріспе

Ұсынылған бариондық модель

Бөлшектер физикасында дикварк немесе дикварктық корреляция/кластерлеу – барионның ішінде топтасқан екі кварктің гипотетикалық күйі (ол үш кварктан тұрады) (Лихтенберг, 1982). Бариондардың сәйкес модельдері кварк-дикварк модельдері деп аталады. Дикварк көбінесе үшінші кваркпен күшті өзара әрекеттесу арқылы өзара әрекеттесетін бір субатомдық бөлшек ретінде қарастырылады. Нуклондардың ішінде дикварктардың болуы күмәнді мәселе, бірақ ол кейбір нуклондардың қасиеттерін түсіндіруге және нуклондардың құрылымына сезімтал эксперименттік деректерді қайта шығаруға көмектеседі. Дикварк-антидикварк жұптары X(3872) сияқты аномальды бөлшектер үшін де ұсынылған.

Құрылу

Дикварктағы екі кварк арасындағы күштер егер түстері мен спиндері антисимметриялы болса, тартымды болады. Екі кварк осылай корреляцияланғанда, олар өте төмен энергиялы конфигурацияны құрайды. Осы төмен энергиялы конфигурация дикварк деп белгілі болды.

Дау

Көптеген ғалымдар дикваркты бөлшек деп санамау керек деп теориялайды. Олардың құрамында екі кварк болғанымен, олар түссіз емес, демек, оқшауланған байланысқан күйде өмір сүре алмайды. Сондықтан олар адронның ішінде құрама элементтер ретінде еркін қозғалады; еркін қозғалып жүргенде олардың мөлшері шамамен 1-ге тең. Бұл адронның өзінің мөлшерімен дәл келеді.

Қолданылуы

Дикварктар – түсінік жүзіндегі құрылыс блоктары, сондықтан ғалымдарға адрондық спектрдегі ең маңызды күйлерге рет беру принципін ұсынады. Дикварктардың адрон құрылымындағы маңыздылығын дәлелдейтін көптеген мәліметтер бар. Нақтырақ айтқанда, бариондарды зерттеудің жаңа нәтижелері осыны көрсетеді. Аталған зерттеуде барион бір ауыр және екі жеңіл кварктан тұрды. Ауыр кварк белсенді болмағандықтан, ғалымдар адрондық спектрдегі әртүрлі кварк конфигурацияларының қасиеттерін анықтай алды.

Λ және Σ бариондық тәжірибе

Тез қозғалатын кварктардың нәтижесінде пайда болатын хадрондар құрылысында туындайтын Λ және Σ бариондарын зерттеу мақсатында дикварктарды қолдана отырып эксперимент жүргізілді. Эксперимент барысында кварктар вакуумды иондады. Бұл кварк-антикварк жұптарының пайда болуына әкеп соқты, олар өз кезегінде мезонға айналды. Кварктарды біріктіріп барион құрастырғанда, кварктардың алдымен тұрақты екі кварктан тұратын күйге бірігуі тиімді. Λ және Σ бариондары жоғары, төмен және таңсық кварктардан құралады. Ғалымдар Λ барионында [ud] дикваркінің бар екенін, ал Σ барионында жоқ екенін анықтады. Осы эксперимент нәтижесінде ғалымдар Λ бариондарының Σ бариондарына қарағанда көбірек кездесетінін, және шындығында олар 10 есе жиі кездесетінін болжады.