Кіріспе

Бірінші USS Nahant – Америка Құрама Штаттары Әскери-теңіз күштерінің темір қапталды мониторы, ол Америка Азамат соғысы мен Испан-Америка соғысында қызмет етті. "Нахант" 1862 жылдың 7 қазанында Харрисон Лоринг жасаған, Массачусетс штатының Оңтүстік Бостон қаласында суға түсірілді және 1862 жылдың 29 желтоқсанында командир Джон Даунз басқаруымен комиссияға қабылданды.

МакАллистер бекінісі

Жаңа бір мұнаралы монитор 1863 жылғы 20 ақпанда Оңтүстік Каролина штатындағы Порт-Роял портында Оңтүстік Атлантиканы блокадалау эскадрильясына қосылды және 3 наурызда Форт-МакАллистерді Одақтың артиллериялық оққа тұтуы кезінде алғашқы шайқасына қатысты.

Чарльстон қаласы

Бір айдан астам соң, ол адмирал Сэмюэл Фрэнсис дю Понттың Чарльстон портына жасаған батыл, бірақ сәтсіз шабуылына қатысты. Темір кемелер 6 сәуірде Стоно Бардан өтіп, Чарльстон портына енді, бірақ тым қалың тұман олардың алға жылжуын тоқтатты, себебі маңызды Конфедерация портына апаратын қиын су жолдарында қалып қою қаупі бар еді. Келесі күні таң атып, ауа ашық болғанымен, судың төмендеуі соғыс кемелерін сағат 12-ге дейін жолға шығаруға мүмкіндік бермеді. Сағат 15:00-ден кейін «Вихоукеннің» қарулары Форт Самтерге атылды, және түстен кейін Дюпонның кемелері Оңтүстік артиллериясының қарқынды және дәл атуына төтеп беріп, Конфедерациялық бекіністерін табандылықпен атқылады. Қараңғылық жақындағанда және оның темір кемелері ауыр зақымданғанда, Дюпон шайқасты тоқтатты, таңертең қайта оралуға ниеттенді. Алайда сол түні капитандық баяндамалар кемелеріне келген ауыр зақымды көрсеткеннен кейін, ол тағы бір шабуылдың сәтті болу ықтималының аздығы, эскадрасы үшін үлкен тәуекелге баруға тұрарлық емес екенін түсінді. Ұрыс барысында «Нахант» 36 рет оққа ұшырады, оның мұнарасы істен шығып, пилот кабинасының ішінде үлкен темір бөлігі сынды, рульші қаза тауып, пилот және тағы екі адам жарақат алды. Барлық флоттан 13 адам зардап шекті. Келесі күні ол өз әріптес кемелерімен бірге жөндеу үшін Порт-Рояльға қайтты.

CSS Атлантадағы іс-әрекеті

10 маусымда барлау мәліметтері "CSS Atlanta" кемесі ағаштан жасалған "Cimarron" блокадалық кемесіне шабуыл жасауға дайындалып жатқанын көрсеткеннен кейін, Дюпонт "Weehawken" (капитан Джон Роджерс) және "Nahant" кемелерін Джорджия штатындағы Уассау шығанағына күшті темір кемені күтуге бұйрық берді. Бір аптадан соң, таңға дейін "Atlanta", "CSS Isondiga" және "CSS Resolute" атты арғы дөңгелекті канонерлік қайықтарымен бірге Уилмингтон өзенімен төменге қарай жүзіп, Wassaw шығанағына кірді, мониторларға шабуыл жасау үшін. Конфедерацияның флагманы мұңғажайлы торпеданы бауынан шығарып алып, оны мониторлардың біріне жарылтып, қалғанын қаруларымен жоюды көздеді. Оңтүстік кемелері жақындап келе жатқанын көрген "Weehawken" мен "Nahant" қарсыласты қабылдауға бет алды. Қарсыластар ұрыс қашықтығына жеткенде, "Atlanta" бірінші болып атып, бірақ көп ұзамай қарап, қаруларын тиімді бағыттай алмады. Мониторлар "Weehawken" дейін атысты тоқтатты, содан кейін ауыр қаруларынан бес оқпен шабуыл жасады. Екі қаруы істен шығып, үш ұшқышының екеуі ауыр жарақат алып, кемесі батқаннан кейін, командир Уильям А. Вебб (CSN) "Atlanta" кемесін тапсыруға мәжбүр болды, ал оның ілесушілері қауіпсіздікке қашты. "Atlanta" кейіннен федералды үкіметтен сыйлық соты арқылы сатып алынып, Одақ теңіз күштеріне қосылды.

Блокадалық баж

Шілде айының басында Оңтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясының басқаруын алғаннан кейін контр-адмирал Джон А. Дальгрен мониторларға Чарльстон портына қайтуға бұйрық берді. Нахант, енді Уильям Кеннон Майо басшылығымен, және оның әпкелері 10 шілдеде Моррис аралындағы Конфедерация нысандарына оқ жаудырып, армия әскерлерінің жағаға түсуіне көмектесіп, жабумен қамтамасыз етті. Шамамен екі ай бойы оқ жаудыру жалғасты, соңында 6 қыркүйекте бекініске берілген қорғаушылар Вагнер батареясын, аралдағы соңғы бекінісін тастауға мәжбүр болды. Келесі айларда Нахант Чарльстон маңындағы операцияларын жалғастырды, патрульдеуге, блокаданы сақтауға және жағадағы Конфедерация позицияларын бомбалауға кірісті. 15 қарашада ол Форт-Молтриден кешкі ауыр оқ жаудыру кезінде Морис аралындағы Каммингс-Пойнтта Одақ армиясын қолдау үшін Лехайға қосылды. Келесі күні, жағалау батареяларының қарқынды оқ жаудыруына қарамастан, Лехайдың інісі мұнараға тіреліп кеткеннен кейін оны қайтадан суға көтеруге көмектесті. 1865 жылдың 2 ақпанында Нахант Лехай мен Пасаикке қосылып, Форт-Молтри батареяларының жанында жағаға отырған Конфедерацияның блокаданы бұзушы кемесі Престоны бомбалады. Үш күн оқ жаудырғаннан кейін кеме толығымен қирады.

Испан-Америкалық соғыс

Нахант 1865 жылғы 11 тамызда Пенсильвания штатындағы Филадельфияда қызметтен босатылды. Тұрған кезінде 1869 жылғы 15 маусымда «Атлас» деп қайта аталды, бірақ 10 тамызда «Нахант» атауын қайта алды. Ескірген монитор 1898 жылғы 12 сәуірде Лиг аралында қайта қызметке кірісіп, испан-американ соғысы кезінде портты қорғау үшін Нью-Йорк қаласына бағытталды. Нахант Лиг аралында қызметтен босатылды және 1904 жылғы 6 сәуірде Массачусетс штатының Мелроуз қаласындағы Л. Э. Хантқа сатылғанға дейін сол жерде қалды.

Әдебиетте

Азамат соғысы кезінде "Нахант" кемесіндегі өмір Альва Ф. Хантердің "Монитордағы жыл және Форт Самтердің қирауы" атты кітабында сипатталған. 1862 жылы Хантер Одақ теңіз күштеріне 16 жасында қиындықпен әскерге жазылды. Ол "Нахант" кемесінде бір жыл бойы кабина мальшысы болып қызмет етті, мұқият күнделік жүргізіп. Кейіннен ол бұл кітапты жазды, ол соғыс кезіндегі монитордағы күнделікті өмірдің ең толыққанды сипаттамаларының бірі болып табылады.