Кіріспе
Неміс/австриялық/швейцариялық телесериалдар, швед тіліндегі «қалалық аймақтар» термині. Tatort («Қылмыс орны») – 1970 жылдан бері үздіксіз, жылына 30 толық метражды эпизодпен шығарылып келе жатқан неміс тіліндегі полициялық процедуралық телесериал. Бұл оны ең ұзақ безген неміс теледрамасы етеді. Германияның мемлекеттік телерадиокомпаниясы ARD-нің Das Erste арнасы үшін жасалған бұл сериал, өзінің ерекше тәсілімен бірегей: оны ұйымның барлық аймақтық мүшелері, сондай-ақ оның серіктес Австрия және Швейцарияның ұлттық мемлекеттік телерадиокомпаниялары бірлесіп шығарады. Әр аймақтық станция ортақ пулге бірнеше эпизод қосады. Осының нәтижесінде Tatort – әртүрлі полиция топтары өз қалаларында қылмыстарды шешетін әртүрлі полициялық оқиғалар жинағы. Сериалдың ерекшелігі – қалалардың сәулеті, салты мен диалектілерінің ерекшелігі. Көбінесе эпизодтың басты кейіпкері полиция емес, қала болып табылады. Жергілікті станциялардың жылына шамалы эпизодтар шығаруы ұзақ эпизодтарға (шамамен 90 минут) мүмкіндік береді, бұл өз кезегінде әр эпизодтың басқа апталық теледрамаларға қарағанда толыққанды сипатталуына мүмкіндік жасайды. Алғашқы эпизод 1970 жылдың 29 қарашасында көрсетілді. Эпизодтар ARD-нің негізгі арнасы Das Erste-де жексенбі күндері кешкі сағат 20:15-те (20:00-де Tagesschau жаңалықтарынан кейін) айына үш рет көрсетіледі. Қайта көрсетілімдер әртүрлі аймақтық ARD станцияларында және шетелдік телеарналарда жиі көрсетіледі. ARD мүше станцияларымен қатар, ұлттық австриялық телерадиокомпаниясы Österreichischer Rundfunk 1971 жылы өндіріске қосылып, бағдарламаны ORF 2 арнасында көрсетті. Швейцарияның Schweizer Fernsehen 1990 жылдан 2001 жылға дейін және қайта 2011 жылы жинаққа қосылды. Ол эпизодтарын SRF 1 арнасы және Play SRF стриминг қосымшасы арқылы таратады. Tatort-қа балама ретінде Шығыс Германияның мемлекеттік телерадиокомпаниясы шығарған және ұқсас аймақтық өндіріс тәсіліне ие Polizeiruf 110 сериалы, ARD-нің Mitteldeutscher Rundfunk (MDR), Rundfunk Berlin Brandenburg (RBB), Norddeutscher Rundfunk (NDR) және Bayerischer Rundfunk (BR) аймақтық телерадиокомпанияларымен әлі де шығарылуда. Polizeiruf 110 Tatort-пен бірге Das Erste бағдарламасының жексенбілік кешкі эфир уақытын бөліседі.
the Swedish term for urban areas
Tatort ("Crime Scene") is a German language police procedural television series that has been running continuously since 1970 with 30 feature length episodes per year, making it the longest running German TV drama. Developed by the German public service broadcasting organization ARD for their channel Das Erste, it is unique in its approach in that it is jointly produced by all of the organization's regional members as well as its partnering Austrian and Swiss national public service broadcasters, whereby every regional station contributes several episodes to a common pool. As a result of this, Tatort is a collection of different police stories where different police teams solve crimes in their own cities, with uniqueness in architecture, customs, and dialects of the cities being a distinctive part of the series. Often, the city, not the police force, is the real main character of an episode. The fact that local stations each produce a small number of episodes per year has enabled longer episodes (approximately 90 minutes), which in turn allows each episode to exhibit greater characterisation than other weekly TV dramas. The first episode was broadcast on 29 November 1970. Episodes are broadcast on ARD's main channel Das Erste, on Sunday evenings at the prime viewing time of 8:15 pm (just after the 8 pm Tagesschau news) around three times a month. Reruns are often shown by various regional ARD stations and on foreign broadcasters. Alongside the member stations of the ARD, the national Austrian broadcasting corporation Österreichischer Rundfunk joined the production pool in 1971 and aired the program on its ORF 2 channel. Switzerland's Schweizer Fernsehen joined the collection from 1990 to 2001 and again in 2011. It distributes its episodes through its channel SRF 1 and Play SRF streaming app. The series Polizeiruf 110, which was produced by East Germany's state TV broadcaster as a counterpart to the West German Tatort and has a similar regional production approach, is still produced by ARD's regional broadcasters Mitteldeutscher Rundfunk (MDR), Rundfunk Berlin Brandenburg (RBB), Norddeutscher Rundfunk (NDR) and Bayerischer Rundfunk (BR). Polizeiruf 110 shares the Sunday night prime time slot on Das Erste with Tatort.
Тұжырымдама
"Таторттың" ерекшелігі – оған қатысатын барлық аймақтық телеарналар оны бірлесіп шығарады. Қатысатын он бір компанияның (ARD құрайтын тоғыз неміс аймақтық телеарнасы немесе Landesrundfunkanstalten, сондай-ақ Австриядағы ORF және Швейцариядағы SRF) әрқайсысы өзінің эпизодтарын жасайды. Әр станцияда, әдетте, әртүрлі қалалардағы инспекторлар тобы болады, бұл өндіруші телерадиокомпанияның мөлшеріне байланысты. Шамамен 20 белсенді команданың әрқайсысы жылына бір-екі рет эфирге шығады. Әр жексенбіде Das Erste арнасында басқа қаладан жаңа эпизод көрсетіледі; ескі эпизодтар жиі барлық қатысушы станциялар арқылы стандартты бағдарламаның бөлігі ретінде көрсетіледі. Бұл тұжырымдаманы сериал бұрынғы Шығыс Германиялық әріптесі Polizeiruf 110-бен бөліседі, ол төрт қосымша Tatort тергеуші командасы ретінде, басқа сериал атауымен және кейбір аймақтық телеарналар, негізінен Шығыс Германия мемлекеттік теледидарынан пайда болғандар, көрсетіледі. Әр эпизодта әртүрлі қаладағы инспекторлар тобы жұмыс істейді. Оқиғалар 90 минутқа созылады, бұл фильмге жуық ұзақтық, және бір жылда 30 эпизодтан аспайды, бұл оны әдеттегі полициялық сериалдан гөрі телефильмдер жинағына жақын мәдени құбылысқа айналдырады. Бұл біріктіру идеясы негізінен Германияның барлық аймақтық мемлекеттік Landesrundfunkanstalten бірлесіп басқаратын ARD телеарнасының ерекшелігіне байланысты. 9 аймақтық қоғамдық телерадиокомпаниялар Германияның әр аймағында (әр аймақ бір немесе бірнеше федералды штаттан тұрады) әрқайсысында бірнеше радиостанция және аймақтық телеарна бар. Das Erste стандартты ұлттық бағдарламамен бірлескен ұлттық арна ретінде шығарылады. Әр аймақтық телерадиокомпания бағдарламаның бөлігіне жауапты, АҚШ-тағы желілік серіктестік жүйесінен өзгеше. Әдетте, бір телебағдарламаны бір-екі-үш телерадиокомпания бірлесіп жасайды. Tatort апталық ұзақметражды жергілікті қылмыстық оқиғалар сериясы ретінде дамытылғанда, аталған тұжырымдама қаржылық және ұйымдастырушылық күш-жігерді бөлу үшін қолданылды. Бірлескен жұмыс істеудің бірегей жүйесімен қатар, сериал 90 минутқа жуық эпизод ұзақтығымен де ерекшеленеді, бұл кейіпкерлердің тереңдеп көрсетілуіне және психологиялық жандануына мүмкіндік береді. Көбінесе барлық эпизодтарда адам өлтіру фактісі тергеледі, бірақ бұл қарапайым "кім жасады?" деген оқиға емес. Көп жағдайда эпизодтың ұзақтығы қылмыстың барлық қырларын көрсетуге мүмкіндік береді, қылмыскерлер мен құрбандарға инспекторлармен бірдей назар аударылады. Кейде полиция жұмысы оқиғаның қосымша бөлігі болып табылады, өйткені басты сюжет қатысушылардың бірі қылмысқа және оның салдарымен қалай күресетініне бағытталған. Эпизодтарда әлеуметтік және саяси мәселелер де көтеріледі. Австрия мен Швейцарияның ұлттық телерадиокомпанияларының қатысуымен Tatort эпизодтары қазір Германияның әртүрлі қалаларында, Венада және Цюрихте түсіріледі. Бастапқыда, қатысушы мүше станциялардың әрқайсысы өз эпизодтарын бір қаладағы тергеушілер тобымен шектеді: өндірісті жеңілдету үшін, бұл көбінесе станция орналасқан қала болды, бірақ жылдар өте келе үлкен аймақтық аймақта хабар тарататын кейбір станциялар Tatort эпизодтарын бірнеше қалада түсірді. Мысалы, WDR (Кельн қаласында) Кельн, Мюнстер және Дортмунд қалаларында жұмыс істейтін үш тергеушілер тобын ұстап тұр. Эпизодтар станцияның өндірістік базаларында жасалады немесе станция тапсырысымен сыртқы өндіріс компаниялары түсіріп, жазады. Бұл кейде жағдайларға әкеледі, мысалы, Тюрингиядағы Tatort эпизоды Баварияда түсіріледі, ал оқиға орын алған қалада тек бірнеше сахна түсіріледі. Нәтижесінде, кішігірім рөлдерді сәйкес келетін аймақтық акценті жоқ актерлер немесе массовка ойнауы мүмкін. Осыған ұқсас тәуелсіз түсірілім және эпизодтарды біріктіру жүйесі 1988 жылдан 1992 жылға дейін бірнеше еуропалық телеарналар бірлесіп түсірген Eurocops сериалында қолданылды. Tatort неміс тілінде сөйлейтін елдерде кеңінен таралмаған, бірақ кейбір эпизодтар жеке мини-сериал ретінде көрсетілді. Айта кетерлік мысалдар – 1980-жылдардың соңында Финляндияда және 1992 жылы Швецияда TV4 арнасында көрсетілген Хорст Шимански эпизодтары, сондай-ақ 2013 жылы Гамбургте түсірілген Тил Швайгер мен Фахри Ярдымның қатысуымен түсірілген сериал британдық Channel 4 арнасында Nick's Law деген атпен көрсетілді. Алайда, Tatort көптеген басқа телеарналарды CSI немесе NCIS сияқты шоулары үшін ұқсас қалалық спин-оффтарды жасауға шабыттандырды.
Тарих
Гунтер Витте, драматург және WDR телеарнасының басшысы (Батыс Германияның Кёльн радиоханасы) бастапқы қарсылыққа қарамастан, осы сериалды жасады. Витте және оның ізбасарлары әрбір сюжетте бір немесе екі детективтің басты рөлде болуын қамтамасыз етті, ал қылмыстық істер олардың көзқарасынан көрсетіледі; олар көбінесе команда мүшелері болып табылады, сонымен қатар олардың жеке өмірі де көрсетіледі. 2014 жылдың қаңтар айында «Таторт» 50-ші Гримм сыйлығына ие болды.
Ерекшеліктері
Шоу Германия мен Австрияда әлі күнге дейін жексенбі күндері сағат 20:15-те, Швейцарияда 20:05-те көрсетіледі. Жыл сайын шамамен 30 эпизод түсіріледі. 2018 жылдың мамыр айына дейін 1055 эпизод түсірілді, сондай-ақ 13 эпизод Австрияда түсіріліп, тек сол жерде ғана көрсетілді. 1000-шы эпизод 2016 жылдың 13 қарашасы, жексенбі күні көрсетілді. Tatort-тың кейбір сериялары, мысалы, Гёц Джордж ойнаған Шимански туралы тоқтатылған сериялары мәдени иконаға айналды. Әр эпизодтың кіріспесі ондаған жылдар бойы, шағын өзгерістерден басқа, дерлік өзгеріссіз қалды. Клаус Долдингер атау музыкасын Удо Линденберг домбырада орындауымен жазды.
Шығыс Германияда
ARD Tatort форматын бастаған уақытта, ГДР-де Polizeiruf 110 («Полицияға қоңырау шалыңыз 1 1 0») деп аталатын полициялық процедуралық/қылмыс шоуы болды. Сериалдың тұңғыш көрсетілімі 1971 жылы, алғашқы Tatort-тан бір жылға жетпей өткен соң өтті. Бұл да ГДР-дің әртүрлі қалаларындағы тергеушілердің әртүрлі топтарымен жүргізілетін полициялық процедуралық сериал болды. Дегенмен, Батыс ГДР-ден айырмашылығы, олардың істерінің аз бөлігі ғана нақты кісі өлтіруге қатысты. Қылмыскерлер мен құрбандардың психологиясы да көбірек назар аударды. Сериал 1970-ші және 80-ші жылдарда жалғасты және тіпті «Венде» кезеңінен де аман қалды, 1991 жылға дейін көрсетілді. 1990 жылы Polizeiruf Германияның бірігуіне қатысты 142-ші эпизодымен – «Unter Brüdern» (1990 жылғы фильм) [de] («Бауырлар арасында») Tatort тергеушілері Schimanski және Thanner-мен бірлесіп түсірілді (бұл эпизод ARD-мен бірлесіп өндірілді және екі сериалдың тақырыптарының қосымшасы ашылу тізімдерінде қолданылды). 1991 жылға дейін сериал 11 эпизодқа дейін, яғни 153-ші эпизодқа (22 желтоқсан 1991 жыл) дейін, команданың басшысы болған Комиссар Таннермен бірге дерлік тәуелсіз жалғасты. Сонымен қатар, 1991 жылы бірігу аясында ГДР телекомпаниясы DFF Mitteldeutscher Rundfunk (MDR) және Ostdeutscher Rundfunk Brandenburg (ORB) болып бөлінді, ал Мекленбург-Померания штатындағы телеарналар NDR құрамында жұмыс істейтін болды. MDR, ORB және NDR ARD серіктестері болғандықтан, олар да Tatort эпизодтарын өндіруді бастауы күтілді. Алайда, Polizeiruf 110-ның танымалдылығын ескере отырып, станциялар Tatort эпизодтарына үлес қосады, бірақ олар Polizeiruf 110 атауын және өздерінің музыкалық тақырыптары мен кіріспелерін сақтайды деп шешілді. Дегенмен, олар ARD-нің барлық станцияларында жексенбі күні кешке «батыстық» Tatort сериалдарымен бірге (немесе оның орнына) көрсетілетін болды. Ұйымдастыру жұмыстары бір жарым жылға созылды, бірақ 1993 жылдың 13 маусымында қазіргі MDR сериалды Tatort форматында қайта бастады. Бұл алғашқы эпизод 1991 жылғыдай Лейпцигте түсірілді. Алайда, бүгінгі күні MDR өндірген эпизодтар Магдебургте, ал NDR өндіргендері Росток қаласында өтеді. ORB (соңырақ ORB-нің құқықтық жаңарушысы, RBB) өзінің эпизодтарын сол тергеушілер тобы басқарады, бірақ Бранденбург штатының әртүрлі қалаларында түсіріледі. Сонымен қатар, Бавариялық телерадиокомпаниясы BR Мюнхенде түсірілген Polizeiruf және Tatort эпизодтарын өндіреді. Бавариялық Polizeiruf эпизодтары, түпнұсқасындай, қылмыстардың психологиясына және кісі өлтіруден басқа қылмыстарға көбірек назар аударады. Жылдар бойы бірнеше «батыстық» жергілікті телеарналар Polizeiruf эпизодтарын тұрақты эпизодтармен қатар «балама Tatort» ретінде өндіруге тырысты. Алайда, олардың барлығы бірнеше эпизодтан кейін тоқтады. 2015 жылдың 15 мамырында RBB Polizeiruf 110-ның 350-ші эпизодын, жаңа форматтың 197-ші эпизодын көрсетті. 2013 жылы Тюрингия Германиядағы Tatort немесе Polizeiruf эпизодтары түсірілмеген жалғыз штат екенін ескеріп, MDR Эрфурт және Веймар қалаларында түсірілген екі жаңа Tatort сериалдарын тапсырыс берді. Бавариялық компаниялар MDR үшін екеуін де өндіреді. 1 1 0 Германияда полицияға/жедел жәрдемге қоңырау шалу коды болғандықтан, бірақ Австрияда емес, Polizeiruf 110 Австрияда Polizeiruf 133 ретінде көрсетіледі.