Кіріспе

Өсімдік клеткасы: Тамақ өсімдігінің BY 2 клеткалары – Nicotiana tabacum cv. BY 2 (жарық сары 2 сорты) түрінің көшетіндегі каллустан дамыған өсімдік клеткаларының желісі.

Шолу

Темекі BY 2 жасушалары – жасыл түсті емес, тез өсетін өсімдік жасушалары, олар тиісті өсіру ортасында (мысалы, Мурашиге және Скоуг ортасында) және жақсы өсіру жағдайларында бір апта ішінде өз санын 100 есеге дейін көбейтуге қабілді. Бұл темекінің сорты жасушалық мәдениет ретінде, дәлірек айтқанда, жасушалық суспензиялық мәдениет ретінде сақталады (сұйық ортада өсетін жасушалардың ерекше популяциясы, ғалымдар оларды өсімдік жасушасының нақты биологиялық қасиеттерін зерттеу үшін өсіреді). Жасушалық суспензиялық мәдениеттерде әрбір жасуша дербес немесе ең көп дегенде қысқа тізбектер түрінде мәдени ортада қозғалады. Әрбір жасушаның қасиеттері басқаларына ұқсас. Бұл өсімдік жүйесі адам зерттеулері үшін HeLa жасушаларымен салыстыруға болады. Организм салыстырмалы түрде қарапайым және болжамды болғандықтан, биологиялық процестерді зерттеу оңайлатылады және күрделі организмдерді түсінуге қадам бола алады. Өсімдік физиологтары мен молекулалық биологтар оны үлгілік организм ретінде пайдаланады. Олар жоғары өсімдіктер үшін үлгілік жүйе ретінде қолданылады, себебі олардың салыстырмалы түрде жоғары біртектілігі және өсу жылдамдығы бар, сонымен қатар өсімдік жасушасының жалпы мінез-құлқына ие. Табиғи түрде өскен өсімдіктің кез келген бөлігіндегі (in vivo) жасуша түрлерінің әртүрлілігі тірі өсімдік жасушаларының кейбір жалпы биохимиялық құбылыстарын зерттеуді және түсінуді қиындатады. Мысалы, жасушаға ерітіндінің енуін немесе одан шығуын зерттеу қиын, өйткені көпжасушалы организмдегі арнайы жасушалар әртүрліше әрекет етеді. Темекі BY 2 сияқты жасушалық суспензиялық мәдениеттер осы зерттеулерге бір жасуша және оның бөлімшелері деңгейінде жақсы үлгілік жүйелерді ұсынады, себебі темекі BY 2 жасушалары бір-біріне өте ұқсас. Тұнбадағы жасушалардың әсері толыққанды өсімдіктегідей маңызды емес. Нәтижесінде, стимул қолданылғаннан кейін байқалатын кез келген өзгерістер статистикалық тұрғыдан байланысты болуы мүмкін және бұл өзгерістер стимулға реакция ме, әлде жай ғана сәйкес келу ме, соны анықтауға болады. Қазіргі уақытта BY 2 жасушалары жеткілікті түрде зерттелген және зерттеулерде жиі қолданылады. Бұл үлгілік өсімдік жүйесі жасушаның бөлінуін, цитоскелетті, өсімдік гормондарының сигналдарын, жасушаішілік трафикті және органеллалардың дифференциациясын зерттеу үшін ерекше пайдалы.