Амплитудалық модуляция арқылы радио хабар тарату

AM радиосы – бұл амплитудалық модуляцияны қолданатын хабар тарату. 1920-жылдары дамып, "Алтын ғасыр" деп аталды. Қазір де қолданылады.

29 мин оқу

100%

Дереккөз: AM broadcasting — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Амплитудалық модуляцияны пайдаланатын радио хабар тарату – AM хабар тарату, амплитудалық модуляция (AM) берілімдерін пайдаланатын радио хабар тарату. Бұл аудио радио хабарларын тарату үшін жасалған алғашқы әдіс болды және бүкіл әлемде әлі де қолданылады, негізінен орта толқын (әдетте "AM тобы" деп аталады) берілімдері үшін, сондай-ақ ұзақ және қысқа толқынды радио жиіліктерінде де қолданылады. Ең алғашқы тәжірибелік AM берілімдері 1900 жылдардың басында басталды. Дегенмен, кең таралған AM хабар тарату 1920 жылдарға дейін, вакуумдық түтіктермен жұмыс жасайтын қабылдағыштар мен таратушылар жасалғаннан кейін қалыптасты. AM радиосы келесі 30 жыл бойы басым хабар тарату әдісі болып қалып келді, бұл кезең "Радионың алтын ғасыры" деп аталды, 1950 жылдары теледидар кеңінен таралғанға дейін, бұрын радио арқылы берілген көптеген бағдарламалар теледидарға көшті. Кейіннен FM (жиілік модуляциясы) радиосы, Цифрлық аудио хабар тарату (DAB), спутниктік радио, HD (цифрлық) радио, интернет-радио, музыкалық ағын қызметтері және подкасттардың бәсекелестігінен AM радиосының тыңдармандары күрт азайды. FM немесе цифрлық берілімдермен салыстырғанда, AM берілімдері жердегі сигнал жоғалуын жеңу үшін жоғары қуатты тасымалдаушы толқынды тарату қажеттілігіне және төмен жиіліктерде үлкен антенналарға байланысты қымбатқа түседі, бірақ оларды түнде ионосфера арқылы ұзақ қашықтыққа жіберуге болады. Алайда, олар кедергіге бейім және дыбыстың сапасы нашар. Сондықтан AM хабар таратушылары көбінесе сөздік форматтарға, мысалы, әңгімелік радиоға, жаңалықтар радиосына және спорттық радиоға мамазданады, ал музыкалық форматтар негізінен FM және цифрлық станцияларға тән.

Телерадио хабарларын таратудың алғашқы кезеңдері

Радио хабарларын тарату идеясы – кең ауқымды аудиторияға сигналдарды шектеусіз беру – радионың даму кезеңінің басталуына дейін жетеді, тіпті ең алғашқы радио хабарларын тарату кезінде, бастапқыда «Герциан сәулесі» және «сызбалы телеграфия» деп аталған, тек Морзе кодының нүктелері мен сызықтарын ғана жеткізе алатын ұтқыр ажыратқыштарды қолданған. 1898 жылдың қазан айында Лондонда жарық көрген «Электрик» басылымында: «Дәрігер [Оливер] Лодж айтқандай, кейбір жағдайларда хабарды «қайқайта айғайлау» тарату, оны барлық бағытта тарату пайдалы болуы мүмкін», – деп жазылған. Алайда, бұл маңызды қаржылық мәселелерді қамтитынын мойындады, өйткені сол жылы «Электрик» журналы: «Профессор Лодж ешкімнің абонент еместерге тегін пайдалануға мүмкіндік бермейтін жүйеде әлемге айқайлап ақы төлеуді қаламайтынын ұмытпады ма?» – деп түсіндірді. 1902 жылдың 1 қаңтарында Нейтан Стабблфилд қысқа қашықтықтағы «сызбалы телефон» демонстрациясын өткізді, оның ішінде Мюррей, Кентукки штатының жеті орнына бір мезгілде сөйлеу мен музыка таратуды қамтыды. Алайда, бұл радиосигналдар емес, индукция арқылы жіберілді, және Стабблфилд өзінің жүйесі «бір уақытта жүздеген үйлермен байланыс орнатуға мүмкіндік беретін» және «Орталық станциядан АҚШ-тың барлық бөліктеріне бір хабар жіберілуі мүмкін» деп болжағанмен, ол осы технологияның қашықтық шектеулерін жеңе алмады. Ең алғашқы радиотелеграф хабарларын тарату мемлекеттік қызмет ретінде, 1905 жылдың 1 қаңтарында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бірқатар станцияларымен басталған күнделікті уақыт сигналдарымен жүзеге асты. Еуропада Эйфель мұнарасындағы станциядан тараған сигналдар Еуропаның көп бөлігінде қабылданып жатты. АҚШ пен Францияда бұл сағаттарын орнату үшін дәл уақыт қажет болған зергерлерге арналған қабылдағыш желілерінің шағын нарығына әкелді, соның ішінде Франциядағы Ондофон және АҚШ-тағы De Forest RS 100 Jewelers Time Receiver. Морзе кодымен берілген ауа райы туралы хабарлар мен жаңалықтардың қысқаша мазмұнымен қатар, уақыт сигналдарын тарату мүмкіндігі де әуесқой радио әуесқойларының қызығушылығын тудырды.

The idea of broadcasting — the unrestricted transmission of signals to a widespread audience — dates back to the founding period of radio development, even though the earliest radio transmissions, originally known as "Hertzian radiation" and "wireless telegraphy", used spark gap transmitters that could only transmit the dots and dashes of Morse code. In October 1898 a London publication, The Electrician, noted that "there are rare cases where, as Dr. [Oliver] Lodge once expressed it, it might be advantageous to 'shout' the message, spreading it broadcast to receivers in all directions". However, it was recognized that this would involve significant financial issues, as that same year The Electrician also commented "did not Prof. Lodge forget that no one wants to pay for shouting to the world on a system by which it would be impossible to prevent non subscribers from benefiting gratuitously?" On January 1, 1902, Nathan Stubblefield gave a short range "wireless telephone" demonstration, that included simultaneously broadcasting speech and music to seven locations throughout Murray, Kentucky. However, this was transmitted using induction rather than radio signals, and although Stubblefield predicted that his system would be perfected so that "it will be possible to communicate with hundreds of homes at the same time", and "a single message can be sent from a central station to all parts of the United States", he was unable to overcome the inherent distance limitations of this technology. The earliest public radiotelegraph broadcasts were provided as government services, beginning with daily time signals inaugurated on January 1, 1905, by a number of U. S. Navy stations. In Europe, signals transmitted from a station located on the Eiffel Tower were received throughout much of Europe. In both the United States and France this led to a small market of receiver lines geared for jewelers who needed accurate time to set their clocks, including the Ondophone in France, and the De Forest RS 100 Jewelers Time Receiver in the United States
The ability to pick up time signal broadcasts, in addition to Morse code weather reports and news summaries, also attracted the interest of amateur radio enthusiasts.

Ерте амплитудалық модуляция (AM) таратушы технологиялары

Телеграфтың телефонды ойлап табуға дейін пайда болғаны сияқты, аудио радио хабарларын тарату мүмкіндігі де маңызды техникалық жетістік болары бірден анық болды. Осы білімге қарамастан, сапалы аудио хабарларды таратуға қажетті технологияны жетілдіруге екі он жылдық уақыт кетті. Сонымен қатар, телефонды ойын-сауық мақсатында сирек қолданды, тек Еуропада құрылған бірнеше "телефондық газет" жүйесі болды. Осыны ескере отырып, радиотелефонның алғашқы дамуының көп бөлігі құрылғының радио хабар таратудың белгісіз қаржысына қарағанда, жеке байланыс үшін немесе әдеттегі телефон желілерінің орнатылуы мүмкін емес жерлерде байланыс құру үшін "сызбасыз телефон" ретінде дамытылуы тиімдірек болады деп болжады. AM технологиясын алғашқы дамытушы ретінде жалпы мойындалған адам – канадалық өнертапқыш Реджинальд Фессенден. Алғашқы ұшқындық радио таратушылар аудионы тарату үшін қолайсыз болды, себебі олар "өшірілген толқындар" деп аталатын үзіліссіз импульстарды тудырды. Фессенден аудио тарату үшін жаңа типтегі радио таратушы қажет екенін түсінді, ол тұрақты "өшпеген" (әдетте "үздіксіз толқын" деп белгілі) сигналдарды шығарады, оларды таратылатын дыбыстарға сәйкес "модуляциялауға" болады. Фессенденнің негізгі тәсілі АҚШ-тың 706,737 патентінде сипатталған, ол 1901 жылдың 29 мамырында тіркелді және келесі жылы жарияланды. Патентте "таза синус толқындарын" тудыратын және "бірқалыпты күшті сәулеленген толқындардың үздіксіз тізбегін" немесе, қазіргі терминологияда, үздіксіз толқын (CW) таратушысын шығаратын жоғары жылдамдықты генератор (немесе "айнымалы ток динамосы") пайдалану ұсынылған. Фессенден аудио хабарларын зерттеуді АҚШ-тың Ауа райы қызметінде Мэриленд штатындағы Кобб аралында жұмыс істеген кезде бастады. Ол әлі үздіксіз толқын таратушысына ие болмағандықтан, бастапқыда "жоғары жиілікті ұшқын" таратушымен жұмыс істеді, ұшқынның жиілігі неғұрлым жоғары болса, ұшқындық таратудың үздіксіз толқындарды тудыруға жақындауын пайдаланды. Кейінірек ол 1900 жылдың күзінде шамамен 1,6 километр (бір шақырым) қашықтыққа сөйлеуді сәтті таратып, радио сигналдарын пайдаланып алғашқы сәтті аудио таратуды жүзеге асырғанын хабарлады. Алайда, бұл уақытта дыбыс коммерциялық тұрғыдан пайдалану үшін тым бұрмаланған еді. Біраз уақыт бойы ол күрделі жоғары жиілікті ұшқын таратушылармен жұмыс істеді, соның ішінде қысылған ауа қолданылатын түрлері, олар доғалық таратушылардың кейбір сипаттамаларын ала бастады. Фессенден осы радиотелефонды нүктеден нүктеге байланыс үшін сатуға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады.

It was immediately recognized that, much like the telegraph had preceded the invention of the telephone, the ability to make audio radio transmissions would be a significant technical advance. Despite this knowledge, it still took two decades to perfect the technology needed to make quality audio transmissions. In addition, the telephone had rarely been used for distributing entertainment, outside of a few "telephone newspaper" systems, most of which were established in Europe. With this in mind, most early radiotelephone development envisioned that the device would be more profitably developed as a "wireless telephone" for personal communication, or for providing links where regular telephone lines could not be run, rather than for the uncertain finances of broadcasting. The person generally credited as the primary early developer of AM technology is Canadian born inventor Reginald Fessenden. The original spark gap radio transmitters were impractical for transmitting audio, since they produced discontinuous pulses known as "damped waves". Fessenden realized that what was needed was a new type of radio transmitter that produced steady "undamped" (better known as "continuous wave") signals, which could then be "modulated" to reflect the sounds being transmitted. Fessenden's basic approach was disclosed in U. S. Patent 706,737, which he applied for on May 29, 1901, and was issued the next year. It called for the use of a high speed alternator (referred to as "an alternating current dynamo") that generated "pure sine waves" and produced "a continuous train of radiant waves of substantially uniform strength", or, in modern terminology, a continuous wave (CW) transmitter. Fessenden began his research on audio transmissions while doing developmental work for the United States Weather Service on Cobb Island, Maryland. Because he did not yet have a continuous wave transmitter, initially he worked with an experimental "high frequency spark" transmitter, taking advantage of the fact that the higher the spark rate, the closer a spark gap transmission comes to producing continuous waves. He later reported that, in the fall of 1900, he successfully transmitted speech over a distance of about 1.6 kilometers (one mile), which appears to have been the first successful audio transmission using radio signals. However, at this time the sound was far too distorted to be commercially practical. For a time he continued working with more sophisticated high frequency spark transmitters, including versions that used compressed air, which began to take on some of the characteristics of arc transmitters. Fessenden attempted to sell this form of radiotelephone for point to point communication, but was unsuccessful.

Альтернатордың таратушысы

Фессенденнің жоғары жиілікті ұшқынмен тарату жұмысы тек уақытша шара ғана болды. Оның аудио мүмкіндігі бар таратушы құрудың түпкі мақсаты электр генераторын қайта жасау болды, ол әдетте бірнеше жүз (Гц) жиілікті айнымалы ток өндіретін, оның айналу жылдамдығын арттырып, ондаған мың Гц жиілікті токтарды өндіру арқылы тұрақты, үздіксіз толқынды таратуды қамтамасыз ету еді. Келесі қадам, стандартты сымды телефон байланысынан алынған, AM аудио таратуын жасау үшін тасымалдаушы толқын сигналын модуляциялау үшін тарату желісіне қарапайым көміртек микрофонын қосу болды. Дегенмен, тіпті прототиптік генераторлық таратушы дайын болуына дейін көп жылдық қымбат әзірлемелер қажет болды, ал жоғары қуатты үлгілер қолжетімді болуына тағы бірнеше жыл уақыт кетті. Фессенден General Electric (GE) компаниясының Эрнст Ф.В. Александерсонмен бірге жұмыс істеді, ол 1906 жылдың тамызында шамамен 50 кГц жиілікте жұмыс істейтін, бірақ төмен қуатты жетілдірілген үлгіні ұсынды. Генераторлық таратушы сапалы аудио сигналдарды тарату мақсатына қол жеткізді, бірақ сигналдарды күшейтудің болмауы олардың әлсіз болуына себеп болды. 1906 жылдың 21 желтоқсанында Фессенден Массачусетс штатындағы Брант-Рок қаласында жаңа генераторлық таратушының кең ауқымды демонстрациясын өткізді. Демонстрацияның бір бөлігі ретінде сөз 18 шақырым қашықтықтағы Массачусетс штатындағы Плимут қаласындағы тыңдау бекетіне таратылды. 21 желтоқсанда өткен генераторлық таратушы демонстрациясы туралы "Американ Телефон Журналында" былай делінген: «Ол жаңалықтарды, музыканы және т.б. таратуға өте қолайлы, өйткені сымдардың қажеті болмағандықтан, көптеген абоненттерге бірдей таратуды бірнеше абонентке таратудай оңай жасауға болады». Алайда, осы демонстрациялардан кейін жақын арада жасалған екі мерекелік таралымнан басқа, Фессенден жалпы халыққа радио хабарларын таратуды жүзеге асырмады және тіпті тұрақты хабар тарату қызметінің әлеуеті туралы қосымша ойланбады. 1908 жылы жарияланған мақаласында, өзінің радиотелефон өнертабысының мүмкін қолданылуын жан-жақты қарастырғанда, ол радио хабарларын тарату туралы ешқандай сілтеме жасамады. Осы кезде электр тогын күшейтудің жолы болмағандықтан, модуляция көбінесе антенна сымына тікелей қосылған көміртек микрофоны арқылы жүзеге асырылды. Бұл микрофон арқылы толық таратушы қуаты өтіп, тіпті сумен салқындатуды қолданғанда да микрофонның қуатты басқару қабілеті таралымның қуатын шектеді. Нәтижесінде, тек бірнеше үлкен және қуатты Александерсон генераторлары жасалды. Алайда, олар негізінен алыс қашықтықтағы радиотелеграф байланысы үшін, кейде радиотелефондық тәжірибелер үшін қолданылды, бірақ ешқашан жалпы хабар тарату үшін пайдаланылмады.

Fessenden's work with high frequency spark transmissions was only a temporary measure. His ultimate plan for creating an audio capable transmitter was to redesign an electrical alternator, which normally produced alternating current of at most a few hundred (Hz), to increase its rotational speed and so generate currents of tens of thousands Hz, thus producing a steady continuous wave transmission when connected to an aerial. The next step, adopted from standard wire telephone practice, was to insert a simple carbon microphone into the transmission line, to modulate the carrier wave signal to produce AM audio transmissions. However, it would take many years of expensive development before even a prototype alternator transmitter would be ready, and a few years beyond that for high power versions to become available. Fessenden worked with General Electric's (GE) Ernst F. W. Alexanderson, who in August 1906 delivered an improved model which operated at a transmitting frequency of approximately 50 kHz, although at low power. The alternator transmitter achieved the goal of transmitting quality audio signals, but the lack of any way to amplify the signals meant they were somewhat weak. On December 21, 1906, Fessenden made an extensive demonstration of the new alternator transmitter at Brant Rock, Massachusetts, showing its utility for point to point wireless telephony, including interconnecting his stations to the wire telephone network. As part of the demonstration, speech was transmitted 18 kilometers (11 miles) to a listening site at Plymouth, Massachusetts. An American Telephone Journal account of the December 21 alternator transmitter demonstration included the statement that "It is admirably adapted to the transmission of news, music, etc. as, owing to the fact that no wires are needed, simultaneous transmission to many subscribers can be effected as easily as to a few", However, other than two holiday transmissions reportedly made shortly after these demonstrations, Fessenden does not appear to have conducted any radio broadcasts for the general public, or to have even given additional thought about the potential of a regular broadcast service, and in a 1908 article providing a comprehensive review of the potential uses for his radiotelephone invention, he made no references to broadcasting. Because there was no way to amplify electrical currents at this time, modulation was usually accomplished by a carbon microphone inserted directly in the antenna wire. This meant that the full transmitter power flowed through the microphone, and even using water cooling, the power handling ability of the microphones severely limited the power of the transmissions. Ultimately only a small number of large and powerful Alexanderson alternators would be developed. However, they would be almost exclusively used for long range radiotelegraph communication, and occasionally for radiotelephone experimentation, but were never used for general broadcasting.

Аркалық хабар таратушылар

1915 жылға дейін жасалған AM үздіксіз толқынының барлық дерлік таратулары 1903 жылы Вальдемар Пульсен бастапқыда әзірлеген доғалық түрлендіргіш таратушының түрлері арқылы жүзеге асырылды. Доғалық таратушылар жабық сутек атмосферасында үздіксіз электр доғасын жасау арқылы жұмыс істеді. Олар генераторлық таратушылардан әлдеқайда ықшам болды және сәл жоғары жиілікте жұмыс істей алды. Дегенмен, олардың да бірқатар кемшіліктері болды. Электр тогын күшейтуге ешқандай құрал болмағандықтан, генераторлық таратушылар сияқты, модуляция көбінесе тікелей антенна сымына енгізілген микрофон арқылы жасалды, бұл сумен салқындатылған микрофондарды қолданған жағдайда да қызу мәселесіне әкеп соқты. Осылайша, таратушының қуаты шектеулі болды. Доға да біршама тұрақсыз болды, бұл дыбыс сапасын нашарлатты. Эрнст Румер, Кирино Майорана, Чарльз "Док" Херрольд және Ли де Форест радиотелефондық зерттеулері үшін доғалық таратушыларды қолданған ғалымдардың қатарында болды.

Вакуумды құбырлар арқылы берілетін хабар таратушылар

Вакуумдық түтік технологиясының жетістіктері (британ тілінде "valve" деп аталады), әсіресе 1915 жылдан кейін радио технологиясында революция жасады. Вакуумдық түтік құрылғылары электр тогын күшейтуге мүмкіндік берді, бұл микрофондарды тікелей тарату антенна тізбегіне қосу қажеттілігінен туындаған қызып кету мәселесін шешті. Вакуумдық түтіктермен жұмыс істейтін таратушылар жоғары сапалы АМ сигналдарын қамтамасыз етті және генераторлық және доғалық таратушыларға қарағанда жоғары жиілікте жұмыс істей алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген елдерде мемлекеттік емес радиохабар таратуға тыйым салынды, бірақ соғыс уақытындағы зерттеулер радиотелефония технологиясын үлкеніректе дамытты, ал соғыстан кейін түтіктердің қолжетімділігі жаңалықтар мен музыканы АМ арқылы таратумен тәжірибе жасаған әуесқой радиостанциялардың көбеюіне себеп болды. Вакуумдық түтіктер 40 жыл бойы радионың басты технологиясы болып қала берді, 1950 жылдардың соңында транзисторлар үстемдікке ие болғанға дейін, және қазірге дейін ең жоғары қуатты хабар тарату таратушыларында қолданылуда.

Қабылдаушылар

Телеграф және телефон жүйелерінен өзгеше, олар мүлдем басқа жабдықтарды пайдаланған, радио қабылдағыштардың көпшілігі радиотелеграф және радиотелефон қабылдауға бірдей қолайлы болды. 1903 және 1904 жылдары Реджинальд Фессенден және Джон Амброз Флеминг электролиттік детектор мен термодиодты (Флеминг клапаны) сәйкесінше ойлап тапты. Ең маңыздысы, 1904–1906 жылдары ең қарапайым және ең арзан AM детекторын Г. У. Пикард жасады. Үйде жасалған кристалл радиолар алғашқы радио хабарларын тыңдайтын көрермендер үшін келесі 15 жыл ішінде жылдам тарады. Кристалл жиынтықтарының бір кемшілігі сигналдарды күшейтудің болмауы еді, сондықтан тыңдаушылар құлаққаптарды пайдалануға мәжбүр болды, ал динамиктерді қолдану үшін вакуумдық түтік қабылдағыштарын жетілдіру қажет болды. 1924 жылы ойлап табылған динамикалық конус динамигі бұрынғы мүйіз тәрізді динамиктерге қарағанда дыбыс жиілігінің жауабын едәуір жақсартты, бұл музыканы жақсы сапамен қайтаруға мүмкіндік берді. AM радиосы 1940 жылдардың соңында жоғары сапалы, ұзақ ойналатын пластинка енгізілгенге дейін үйдегі аудио құрылғыда қол жетімді ең жоғары дыбыс сапасын ұсынды. 1960 жылдары тыңдау әдеттері революциялық транзисторлық радионың (Regency TR 1, алғашқы транзисторлық радио 1954 жылдың желтоқсанында шығарылды) пайда болуымен өзгерді, бұл 1948 жылы транзистордың ойлап табылуының арқасында мүмкін болды. (Транзистор Bell зертханасында 1948 жылдың маусым айында жасалды.) Олардың ықшам өлшемі – көйлектің қалтасына сыюға жеткілікті кішкентай – және вакуумдық түтіктерге қарағанда төмен қуат талаптары радио қабылдағыштарды алғаш рет оңай тасымалдауға мүмкіндік берді. Транзисторлық радио тарихтағы ең көп қолданылатын байланыс құралы болды, 1970 жылдары миллиардтаған данасы өндірілді. Радио – адамдар қайда барса да алып жүре алатын, кең таралған «серіктес орта» болды.

Ертедегі тәжірибелік хабар тарату

"Эксперименттік" және "ұйымдастырылған" хабар таратудың аражігі көбінесе шартты. Төменде AM радио хабарларының алғашқы мысалдары келтірілген, олардың жүйесіз кестелері мен шектеулі мақсаттарына байланысты оларды "эксперименттік" деп санауға болады: 1906 жылғы Рождество қарсаңы. 1930 жылдардың басына дейін Ли де Форесттің 1907 жылы бастаған демонстрациялық хабар тарату сериясы радио арқылы музыка мен ойын-сауықтың алғашқы берілісі деп қабылданды. Алайда, 1932 жылы Реджинальд Фессенденнің бұрынғы әріптесі Сэмюэл М. Кинтнер жасаған мақалада Фессенденнің одан бұрын екі рет хабар тарату жүргізгені айтылды. Бұл мәлімдеме Фессенденнің Кинтнерге 1932 жылдың 29 қаңтарында жіберген хатына негізделген. (Фессенден Кинтнердің мақаласы жарық көрмес бұрын бес ай бұрын қайтыс болды.) Хатында Фессенден 1906 жылдың 24 желтоқсанында (Рождество қарсаңында) Брант-Роктағы (Массачусетс штаты) генераторлық таратушыны пайдаланып, жалпы аудиторияға арналған екі музыкалық және ойын-сауық хабар таратудың біріншісін жасағанын хабарлады. Фессенден қысқа бағдарлама жасағанын есіне алады, онда фонографтан жазбалар ойнатылып, содан кейін ол скрипкада ойнап, ән айтқан, ал соңында Библиядан үзінді оқылған. Ол 31 желтоқсанда (Жаңа жыл қарсаңында) тағы бір қысқа бағдарлама таратылғанын да айтты. Екі хабардың да негізгі аудиториясы Атлантика жағалауындағы кемелердегі радио операторлары болды. Фессенден бұл екі бағдарлама алдын ала кеңінен жарияланғанын мәлімдеді, Рождество қарсаңындағы хабарлама "Вирджиния штатының Норфолк қаласына дейін" естілген, ал Жаңа жыл қарсаңындағы хабарлама Батыс Үндістанда қабылданған. Алайда, Фессенденнің мәлімдемесін растауға жасалған көптеген әрекеттер, оның ішінде кемелердің радио журналдарын және басқа да заманауи дереккөздерді қарау, осы мерекелік хабарламалардың шынымен орын алғанын растауға әлі дейін мүмкіндік бермеді. 1907 жыл 1912 жыл. Ли де Форест 1907 жылдан бастап бірнеше сынақ хабарларын жүргізді және ұйымдастырылған радио хабарларын таратудың әлеуетін кеңінен жариялады. Бірқатар доғалық таратушыларды пайдаланып, ол 1907 жылдың ақпанында Нью-Йорктегі Паркер ғимаратындағы зертханалық станциясынан электрондық тельгармониялық музыканы тарату арқылы алғашқы ойын-сауық хабарларын таратты. Мұнан кейін сынақтар өтті, соның ішінде күзде Евгения Фаррар "I Love You Truly" және "Just Awearyin' for You" әндерін орындады. Нью-Йорктегі қосымша жарнамалық шараларға Мариетт Мазарин және Энрико Карузо сияқты әйгілі Метрополитен операсының жұлдыздарының тікелей эфирдегі қойылымдары кірді. Ол сондай-ақ Париждегі Эйфель мұнарасынан фонографтан музыка таратты. Оның компаниясы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің "Ақ флот" флотын 1908 жылғы әлемдік саяхаты үшін эксперименталды доғалы радиотелефонмен жабдықтады, ал операторлар Сан-Франциско және Гонолулу сияқты порттарға кірген кемелерде фонографтан музыка таратты. 1910 жылдың маусым айы. 1910 жылдың 23 маусымында Нью-Йорктегі Electro Importing Company компаниясы шығарған каталогта жарияланған нотариалды куәландырылған хатта Чарльз "Док" Херрольд сол компанияның бір оттық катушкасын пайдаланып "жоғары жиілікті оттық" таратушыны жасағанын, ол "жергілікті әуесқойлар үшін сымсыз телефон концерттерін" сәтті таратқанын хабарлады. Херрольд Калифорния штатының Сан-Хосе қаласында тұратын. 1913 жыл. Роберт Голдшмидт Бельгияның Брюссель қаласына жақын орналасқан Лейкен станциясынан радиотелефон арқылы эксперименттік хабар таратуды бастады, ал 1914 жылдың 13 наурызында бұл сынақтар Париждегі Эйфель мұнарасына дейін естілді. 1914-1919 жылдар. "Висконсин университетінің электр техникасы профессоры Эдвард Беннет кампуста жеке радио таратушы орнатып, 1915 жылдың маусым айында 9XM қоңырау белгісімен Эксперименталды радио станциясының лицензиясын алды. Іс-шараларға ауа райы болжамын үнемі Морзе кодымен хабарлау және 1917 жылдың 17 ақпанында Висконсин және Огайо штаттары арасындағы баскетбол ойынының есебін жіберу кірді. 1920 жылдың 15 қаңтары. Ұлыбританиядағы хабар тарату 2MT арқылы импровизацияланған жаңалықтар мен фонографтан музыкамен басталды, бұл 15 кВт эксперименталды түтікшелі таратушы Марконидің Челмсфордтағы фабрикасында, 120 кГц жиілікте. 1920 жылдың 15 маусымында Daily Mail газеті атақты австралиялық опера дивасы Нелли Мелбаның алғашқы британдық радиоконцертіне демеушілік етті. Бұл хабарлама Еуропаның көптеген жерлерінде, соның ішінде Берлин, Париж, Гаага, Мадрид (Испания) және Швецияда естілді. Челмсфорд танымал орындаушылармен концерттерді таратуды жалғастырды. Бірнеше айдан кейін, үлкен танымалылыққа қарамастан, үкімет таратуды тоқтатты, себебі станцияның ұзын толқынды сигналы маңыздырақ байланыстарға, әсіресе әскери ұшақтардың радио байланысына кедергі келтірді. 1920 жылдың 27 тамызы. Аргентина алғаш рет радионы байланыс құралы ретінде кеңінен пайдаланды. UBA медицина студенттері Вагнердің "Парсифаль" операсын радио арқылы берді, оны қаладағы шамамен 100 әуесқой қабылдады, бұл Teatro Colón төбесінен таратылды. Олар түндері әртүрлі операларды таратуды жалғастырды, радио бағдарламасын ұсынған алғашқылардың бірі болды. Оларды "Locos de la azotea" (төбедегі ақымақтар) деп атады.

The demarcation between what is considered "experimental" and "organized" broadcasting is largely arbitrary. Listed below are some of the early AM radio broadcasts, which, due to their irregular schedules and limited purposes, can be classified as "experimental":

Christmas Eve 1906. Until the early 1930s, it was generally accepted that Lee de Forest's series of demonstration broadcasts begun in 1907 were the first transmissions of music and entertainment by radio. However, in 1932 an article prepared by Samuel M. Kintner, a former associate of Reginald Fessenden, asserted that Fessenden had actually conducted two earlier broadcasts. This claim was based solely on information included in a January 29, 1932, letter that Fessenden had sent to Kintner. (Fessenden subsequently died five months before Kintner's article appeared.) In his letter, Fessenden reported that, on the evening of December 24, 1906 (Christmas Eve), he had made the first of two broadcasts of music and entertainment to a general audience, using the alternator transmitter at Brant Rock, Massachusetts. Fessenden remembered producing a short program that included playing a phonograph record, followed by his playing the violin and singing, and closing with a Bible reading. He also stated that a second short program was broadcast on December 31 (New Year's Eve). The intended audience for both transmissions was primarily shipboard radio operators along the Atlantic seaboard. Fessenden claimed these two programs had been widely publicized in advance, with the Christmas Eve broadcast heard "as far down" as Norfolk, Virginia, while the New Year’s Eve broadcast had been received in the West Indies. However, extensive efforts to verify Fessenden's claim during both the 50th and 100th anniversaries of the claimed broadcasts, which included reviewing ships' radio log accounts and other contemporary sources, have so far failed to confirm that these reported holiday broadcasts actually took place. 1907 1912. Lee de Forest conducted multiple test broadcasts beginning in 1907, and was widely quoted promoting the potential of organized radio broadcasting. Using a series of arc transmitters, he made his first entertainment broadcast in February 1907, transmitting electronic telharmonium music from his Parker Building laboratory station in New York City. This was followed by tests that included, in the fall, Eugenia Farrar singing "I Love You Truly" and "Just Awearyin' for You". Additional promotional events in New York included live performances by famous Metropolitan Opera stars such as Mariette Mazarin and Enrico Caruso. He also broadcast phonograph music from the Eiffel Tower in Paris. His company equipped the U. S. Navy's Great White Fleet with experimental arc radiotelephones for their 1908 around the world cruise, and the operators broadcast phonograph music as the ships entered ports like San Francisco and Honolulu. June 1910. In a June 23, 1910, notarized letter that was published in a catalog produced by the Electro Importing Company of New York, Charles "Doc" Herrold reported that, using one of that company's spark coils to create a "high frequency spark" transmitter, he had successfully broadcast "wireless phone concerts to local amateur wireless men". Herrold lived in San Jose, California. 1913. Robert Goldschmidt began experimental radiotelephone transmissions from the Laeken station, near Brussels, Belgium, and by March 13, 1914, the tests had been heard as far away as the Eiffel Tower in Paris. 1914–1919. "University of Wisconsin electrical engineering Professor Edward Bennett sets up a personal radio transmitter on campus and in June 1915 is issued an Experimental radio station license with the call sign 9XM. Activities included regular Morse Code broadcasts of weather forecasts and sending game reports for a Wisconsin Ohio State basketball game on February 17, 1917. January 15, 1920. Broadcasting in the United Kingdom began with impromptu news and phonograph music over 2MT, the 15 kW experimental tube transmitter at Marconi's factory in Chelmsford, Essex, at a frequency of 120 kHz. On June 15, 1920, the Daily Mail newspaper sponsored the first scheduled British radio concert, by the famed Australian opera diva Nellie Melba. This transmission was heard throughout much of Europe, including in Berlin, Paris, The Hague, Madrid, Spain, and Sweden. Chelmsford continued broadcasting concerts with noted performers. A few months later, in spite of burgeoning popularity, the government ended the broadcasts, due to complaints that the station's longwave signal was interfering with more important communication, in particular military aircraft radio. August 27, 1920. Argentina made the first mass radio transmission as a communication medium. Medicine students of the UBA made the first radio program by transmitting Wagner's Parsifal on radio and picked up by about 100 amateurs in the city, emitting from the roof of the Teatro Colón. They kept transmitting over the nights different operas being the first in offering a radio program. There were known as the "Locos de la azotea" (the crazies of the roof).

Ұйымдастырылған телерадио хабар тарату

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін тұрақты хабар тарату қызметін ұсынатын станциялардың саны, негізінен, вакуумдық түтік технологиясының жетістіктеріне байланысты күрт өсті. Ағымдағы жағдайларға жауап ретінде, үкіметтік реттеушілер әдеттегі жұртшылыққа арналған хабар таратуды жүзеге асыра алатын станциялар үшін стандарттарды ресми түсіндірді. Мысалы, АҚШ-та "хабар тарату қызметіне" ресми мәртебе 1921 жылдың 1 желтоқсанында күшіне енген ережелерді бекітумен бірге берілді. Канада билігі 1922 жылдың сәуірінде "радио телефондық хабар тарату станцияларының" жеке санатын құрды. Дегенмен, мемлекеттік реттеушілердің ресми мойындауына дейін ойын-сауық бағдарламаларын тұрақты түрде ұсынудың көптеген мысалдары болды. Кейбір ертедегі мысалдар:

21 шілде 1912 жыл. Көңіл көтеру бағдарламаларын тұрақты түрде таратуды бастаған алғашқы адам Чарльз "Док" Херрольд болды, ол Сан-Хоседегі (Калифорния) Wireless School станциясынан аркалық таратушыны пайдаланып, апталық бағдарламаларды іске қосты. Бұл хабарлар 1917 жылдың сәуірінде АҚШ-тың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына байланысты тоқтатылғанға дейін жалғасты. 28 наурыз 1914 жыл. Бельгиядағы Лейкен станциясы Роберт Голдшмидт қадағалауымен сенбі күндері сағат 17:00-де апталық концерттер сериясын бастады. Бұл төрт айға созылды, шілде айына дейін жалғасты, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда тоқтатылды. 1914 жылдың тамызында Лаекендегі нысандар неміс әскерлерінің қолына тимейтіндей етіп қиратылды. 1916 жылдың қарашасы. Де Форест радио таратушыларда қолдануға болатын "Оссилион" қуатты вакуумдық түтіктерді жетілдірді және Нью-Йорктегі "Хайбридж" станциясы 2XG-ден ойын-сауық пен жаңалықтарды күнделікті таратуды бастады. Бұл станция 1917 жылдың сәуірінде АҚШ-тың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуынан кейін азаматтық радио хабарларын таратуға тыйым салынғандықтан жұмысын тоқтатты. Оның ең көп таралған бағдарламасы 1916 жылдың 7 қарашасында Хьюз-Уилсон президент сайлауының нәтижелерін хабарлау болды, Нью-Йорк американдық кеңселерінен сым арқылы жаңартулар берілді. Нью-Йорктен 320 шақырымға дейінгі аралықтағы радио тыңдаушылары сайлау қорытындыларын патриоттық музыкамен араластырып тыңдады, олардың саны шамамен 7 мың адамды құрады. 17 сәуір 1919 жыл. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай Ф.С. Маккалоу Огайо штатының Кливленд қаласындағы Гленн Л. Мартин авиациялық зауытында апталық патефондық концерттер сериясын бастады. Алайда, АҚШ Әскери-теңіз күштерінен кедергі шағымдары түскендіктен, хабар тарату көп ұзамай тоқтатылды. 6 қараша 1919 жыл. Голландияның алғашқы жоспарланған (баспасөзде алдын ала жарияланған) радио хабарларын Гаагадағы Nederlandsche Radio Industrie станциясы PCGG жасады, ол концерттерді үнемі таратуды бастады. Ол Нидерландыдан тыс, әсіресе Ұлыбританияда үлкен аудиторияға ие екенін анықтады. (Нақты АМ сигналдарынан гөрі, кем дегенде бастапқыда бұл станция тар жолақты FM түрін қолданды, бұл сигналдарды қабылдау үшін қабылдағыштарды сәл бұруды қажет етті.) 1919 жылдың соңы. Де Форесттың Нью-Йорк станциясы 2XG Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жұмысын тоқтатқаннан кейін 1919 жылдың соңында қайтадан эфирге шықты. Станция 1920 жылдың басына дейін жұмыс істеді, содан кейін таратушы рұқсатсыз жаңа орынға көшірілгендіктен жабылды. 20 мамыр 1920 жыл. Монреальдегі эксперименталды канадалық Маркони станциясы XWA (кейін CFCF, 2010 жылы CINW ретінде жойылған) тұрақты хабар таратуды бастады және әлемдегі алғашқы коммерциялық хабар таратушы ретінде мәртебеге ие болды. 1920 жылдың маусым айы. Де Форест 2XG-нің бұрынғы таратушысын Сан-Францискоға, Калифорнияға көшірді, онда ол 6XC, "Калифорния театр станциясы" ретінде қайта лицензияланды. 1920 жылдың маусым айында станция күнделікті концерттерді таратуды бастады. Кейінірек Де Форест бұл "тек қана" халыққа хабар таратуға арналған "бірінші радиотелефон станциясы" болды деп мәлімдеді. 20 тамыз 1920 жыл. Осы күні Detroit News газеті газеттің бас кеңсесі ғимаратында орналасқан 8MK (кейін WWJ) станциясынан күнделікті хабар таратуды бастады. Газет 1920 жылдың 31 тамызынан бастап станция жұмысына кеңінен жариялауды бастады, оның ішінде алғашқы сайлау нәтижелерін көрсеткен арнайы бағдарлама болды. Кейіннен станция басшылығы "коммерциялық радио хабарларын таратудың басталған жері" деп мәлімдеді. 2 қараша 1920 жыл. 17 қазан 1919 жылдан бастап Westinghouse инженері Фрэнк Конрад Пенсильвания штатының Уилкинсбург қаласындағы 8XK үй станциясынан жазылған және тікелей музыканы жартылай тұрақты кесте бойынша таратуды бастады. Бұл оның жұмыс берушісін компанияның Пенсильвания штатының Ист-Питтсбург қаласындағы штаб-пәтерінде өзінің амбициялық қызметін бастауға шабылдады. Жұмыс 8ZZ белгісімен басталды, 2 қараша 1920 жылы сайлау нәтижелерін көрсеткен сайлау түні бағдарламасымен. KDKA ретінде станция 1920 жылдың 21 желтоқсанынан бастап күнделікті кестеге көшті. Бұл станция да "бірінші коммерциялық станция" деген мәртебеге үміткер. 3 қаңтар 1921 жыл. Висконсин университетінде дауыс хабарларын тұрақты түрде тарату басталды; 9XM АҚШ-та ауа райы болжамын дауыспен беруші алғашқы радиостанция (3 қаңтар). Қыркүйекте шаруашылық нарығы туралы хабарлар қосылды. 1 қарашада 9XM Цинциннати симфониялық оркестрінің UW қарулы күштерінен тікелей эфирде орындалуын бір микрофонды пайдаланып көрсетті.

July 21, 1912. The first person to transmit entertainment broadcasts on a regular schedule appears to have been Charles "Doc" Herrold, who inaugurated weekly programs, using an arc transmitter, from his Wireless School station in San Jose, California. The broadcasts continued until the station was shut down due to the entrance of the United States into World War I in April 1917. March 28, 1914. The Laeken station in Belgium, under the oversight of Robert Goldschmidt, inaugurated a weekly series of concerts, transmitted at 5:00 p. m. on Saturdays. These continued for about four months until July, and were ended by the start of World War I. In August 1914 the Laeken facilities were destroyed, to keep them from falling into the hands of invading German troops. November 1916. De Forest perfected "Oscillion" power vacuum tubes, capable of use in radio transmitters, and inaugurated daily broadcasts of entertainment and news from his New York "Highbridge" station, 2XG. This station also suspended operations in April 1917 due to the prohibition of civilian radio transmissions following the United States' entry into World War I. Its most publicized program was the broadcasting of election results for the Hughes Wilson presidential election on November 7, 1916, with updates provided by wire from the New York American offices. An estimated 7,000 radio listeners as far as 200 miles (320 kilometers) from New York heard election returns interspersed with patriotic music. April 17, 1919. Shortly after the end of World War I, F. S. McCullough at the Glenn L. Martin aviation plant in Cleveland, Ohio, began a weekly series of phonograph concerts. However, the broadcasts were soon suspended, due to interference complaints by the U. S. Navy. November 6, 1919. The first scheduled (pre announced in the press) Dutch radio broadcast was made by Nederlandsche Radio Industrie station PCGG at The Hague, which began regular concerts broadcasts. It found it had a large audience outside the Netherlands, mostly in the UK. (Rather than true AM signals, at least initially this station used a form of narrowband FM, which required receivers to be slightly detuned to receive the signals using slope detection.) Late 1919. De Forest's New York station, 2XG, returned to the airwaves in late 1919 after having to suspend operations during World War I. The station continued to operate until early 1920, when it was shut down because the transmitter had been moved to a new location without permission. May 20, 1920. Experimental Canadian Marconi station XWA (later CFCF, deleted in 2010 as CINW) in Montreal began regular broadcasts, and claims status as the first commercial broadcaster in the world. June 1920. De Forest transferred 2XG's former transmitter to San Francisco, California, where it was relicensed as 6XC, the "California Theater station". By June 1920 the station began transmitting daily concerts. De Forest later stated that this was the "first radio telephone station devoted solely" to broadcasting to the public. August 20, 1920. On this date the Detroit News began daily transmissions over station 8MK (later WWJ), located in the newspaper's headquarters building. The newspaper began extensively publicizing station operations beginning on August 31, 1920, with a special program featuring primary election returns. Station management later claimed the title of being where "commercial radio broadcasting began". November 2, 1920. Beginning on October 17, 1919, Westinghouse engineer Frank Conrad began broadcasting recorded and live music on a semi regular schedule from his home station, 8XK in Wilkinsburg, Pennsylvania. This inspired his employer to begin its own ambitious service at the company's headquarters in East Pittsburgh, Pennsylvania. Operations began, initially with the call sign 8ZZ, with an election night program featuring election returns on November 2, 1920. As KDKA, the station adopted a daily schedule beginning on December 21, 1920. This station is another contender for the title of "first commercial station". January 3, 1921. University of Wisconsin Regular schedule of voice broadcasts begin; 9XM is the first radio station in the United States to provide the weather forecast by voice (January 3). In September, farm market broadcasts are added. On November 1, 9XM carries the first live broadcast of a symphony orchestra—the Cincinnati Symphony Orchestra from the UW Armory using a single microphone.

Радио желілері

Ұзын толқынды радиожиіліктердің көп бөлігі халықаралық радиотелеграф байланысына қолданылғандықтан, ертегі радио хабар тарату станцияларының көпшілігі орта толқынды жиіліктерде жұмыс істеді, олардың шектеулі радиусы көбінесе оларды жергілікті тыңдаушылармен шектеді. Бұл шектеуді еңсерудің, сондай-ақ бағдарламалық шығындарды бөлісудің бір жолы – бүкіл ел бойынша тыңдаушыларға қол жеткізу үшін телефон желілері арқылы станцияларды байланыстырып, радио желілерін құру болды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та American Telephone and Telegraph Company (AT&T) радиожелі құрған және коммерциялық жарнаманы ілгерілеткен алғашқы ұйым болды, оны «абоненттік төлем» хабар тарату деп атады. Оның Нью-Йорктегі WEAF (қазіргі WFAN) бас станциясы коммерциялық демеушілерге эфир уақытын сатып, коммерциялық хабарламалары бар ойын-сауық бағдарламаларын жасады. AT&T сапалы телефон желілеріне монополиялық құқық иеленді және 1924 жылға қарай Шығыс қалаларындағы 12 станцияны «тізбек» ретінде біріктірді. Америка радио корпорациясы (RCA), General Electric және Westinghouse өздерінің бас станциясы, RCA-ның WJZ (қазіргі WABC) Нью-Йоркте бәсекелес желі ұйымдастырды, бірақ AT&T жалға беру желілерін жалға беруден бас тартқандықтан және оларға эфир уақытын сатуға рұқсат бермегендіктен қиындықтарға тап болды. 1926 жылы AT&T өзінің радио операцияларын RCA-ға сатты, ол оларды жаңа NBC желісінің ядросын құру үшін пайдаланды. 1930 жылдары елдегі көптеген ірі радиостанциялар екі компанияға, NBC және CBS-ке тиесілі желілерге қосылды. 1934 жылы үшінші ұлттық желі, Өзара радио желісі, оның станцияларымен бірлескен меншіктегі кооператив ретінде құрылды.

Ұлыбритания

Желілік бағдарламалауды жылдам қабылдаған екінші ел – Ұлыбритания, ал оның ұлттық желісі мемлекеттік басқарудағы радио хабарларын тарату монополиясының прототипіне айналды. Британдықтардың радио хабарларын таратуға деген қызығушылығының артуы үкіметті 1920 жылы тоқтатылған қызметті қайта енгізуге итермеледі. Дегенмен, үкімет АҚШ-тың "хаостық" тәжірибесі деп атаған, көптеген стансаларға аз шектеулермен жұмыс істеуге рұқсат беруден де сақтанды. Сондай-ақ, Marconi компаниясының радио хабарларын таратуда басымдыққа ие болуына қатысты алаңдаушылықтар да болды. 1922 жылдың 18 қазанында алты ірі радио өндірушінің консорциумы – Британдық радиокомпаниясы (BBC) құрылды, оған хабар тарату монополиясы берілді. Бұл кәсіпорын радио жиынтықтарын сатудан алынатын салық және пошта кеңсесі жинайтын қабылдағыштарға арналған жылдық лицензиялық төлемдер есебінен қаржыландырылды. Бастапқыда сегіз станцияға аймақтық тәуелсіздік берілді. 1927 жылы алғашқы хабар тарату ұйымы үкіметтік жарғымен құрылған Британдық хабар тарату корпорациясымен алмастырылды – тәуелсіз коммерциялық емес ұйым, ол тек 10 шиллингтік қабылдағыш лицензиялық төлемімен қамтамасыз етілді. Алайда, AM стереосы әлемдік деңгейде кеңінен қабылданылмады және 1990 жылдан кейін қызығушылық төмендеді. AM станцияларының музыкадан жаңалықтар, спорт және сөздік жанрларға көшуіне байланысты, қабылдағыш өндірушілер стерео тюнерлерді қабылдауға себеп таппады, сондықтан радиостанциялар стерео хабар таратуға көшуге ынтасыз болды. Бағыттық антенналарды пайдалану кең таралған елдерде, мысалы, АҚШ-та, бірнеше мұнарадан тұратын хабар тарату орталықтары ондаған жылдар бойы құндылығы айтарлықтай өскен үлкен жер учаскелерін алып жатады, осылайша жердің құны станцияның өзінен асып кетеді. Мұндай жағдайларда хабар тарату орталығы сатылып, станция алысқа орналасқан ортақ орталыққа көшіріліп, қуаты едәуір төмендетіледі немесе толығымен тоқтатылады. Цифрлық аудио хабар тарату (DAB), спутниктік радио және HD (цифрлық) радио сияқты баламалы хабар тарату жүйелерінің дамуы дәстүрлі хабар тарату технологиясының танымалдылығын одан әрі төмендетті. Бұл жаңа мүмкіндіктер, әсіресе интернет арқылы хабар таратудың енгізілуі, қысқа толқынды хабар таратуды қысқартуға әкелді, өйткені халықаралық хабар таратушылар өз тыңдаушыларына оңайырақ жетудің жолдарын тапты. 2022 жылы AM радиосы Tesla, Audi, Porsche, BMW және Volvo сияқты автомобильдерді өндіретін бірқатар электр көліктерінің модельдерінен алынып тасталғаны хабарланды. Бұл автокөлік өндірушілерінің электр көліктерінің жоғары электромагниттік кедергісі AM хабарларын қабылдауға кедергі келтіріп, тыңдау сапасын нашарлатады деген қауіптенуіне байланысты. Алайда, АҚШ Конгресі АҚШ-та сатылатын барлық көліктерде төтенше жағдайлар туралы хабарларды қабылдау үшін AM қабылдағышы болуын талап ететін заң жобасын ұсынды.

A second country which quickly adopted network programming was the United Kingdom, and its national network quickly became a prototype for a state managed monopoly of broadcasting. A rising interest in radio broadcasting by the British public pressured the government to reintroduce the service, following its suspension in 1920. However, the government also wanted to avoid what it termed the "chaotic" U. S. experience of allowing large numbers of stations to operate with few restrictions. There were also concerns about broadcasting becoming dominated by the Marconi company. Arrangements were made for six large radio manufacturers to form a consortium, the British Broadcasting Company (BBC), established on 18 October 1922, which was given a monopoly on broadcasting. This enterprise was supported by a tax on radio sets sales, plus an annual license fee on receivers, collected by the Post Office. Initially the eight stations were allowed regional autonomy. In 1927, the original broadcasting organization was replaced by a government chartered British Broadcasting Corporation. an independent nonprofit supported solely by a 10 shilling receiver license fee. however overall there was limited adoption of AM stereo worldwide, and interest declined after 1990. With the continued migration of AM stations away from music to news, sports, and talk formats, receiver manufacturers saw little reason to adopt the more expensive stereo tuners, and thus radio stations have little incentive to upgrade to stereo transmission. In countries where the use of directional antennas is common, such as the United States, transmitter sites consisting of multiple towers often occupy large tracts of land that have significantly increased in value over the decades, to the point that the value of land exceeds that of the station itself. This sometimes results in the sale of the transmitter site, with the station relocating to a more distant shared site using significantly less power, or completely shutting down operations. The ongoing development of alternative transmission systems, including Digital Audio Broadcasting (DAB), satellite radio, and HD (digital) radio, continued the decline of the popularity of the traditional broadcast technologies. These new options, including the introduction of Internet streaming, particularly resulted in the reduction of shortwave transmissions, as international broadcasters found ways to reach their audiences more easily. In 2022 it was reported that AM radio was being removed from a number of electric vehicle (EV) models, including from cars manufactured by Tesla, Audi, Porsche, BMW and Volvo, reportedly due to automakers concerns that an EV's higher electromagnetic interference can disrupt the reception of AM transmissions and hurt the listening experience, among other reasons. However the United States Congress has introduced a bill to require all vehicles sold in the US to have an AM receiver to receive emergency broadcasts.

АҚШ-тағы АМ жолағын жаңғырту

FM радио тарату жолағы 1941 жылы АҚШ-та құрылды, сол кезде кейбір мамандар AM жолағының жақын арада жойылатынын болжады. 1948 жылы кең жолақты FM-ді ойлап тапқан Эдвин Х. Армстронг: "Баспагерлер FM станцияларын құрады, олар өздерінің AM станцияларындағыдай бірдей бағдарламаларды таратады, соңында, әрине, екі түрлі трансляцияны да қабылдай алатын қабылдағыштарды енді жасаудың қажеті болмайды, ал содан кейін AM хабар таратушылары жоғалып кетеді" деді. Алайда, FM станциялары көптеген ондаған жылдар бойы күресті, және 1978 жылға дейін ғана FM тыңдаушылары AM станцияларының тыңдаушыларын басып өтті. Осыдан бері AM жолағының аудиториядағы үлесі үздіксіз төмендеп келеді.

Әділдік ілімінің күшін жою

1987 жылы Әділеттілік қағидасының талаптарын жою AM радиостанцияларында жиі көрсетілетін ток-шоуларға даулы мәселелерге толыққанды назар аударуға, қарсы пікірлерді эфирге беру туралы уайымсыз болуға мүмкіндік берді. Бұған қоса, спутниктік тарату арқылы бағдарламаларды еліміздің кез келген түкпіріне экономикалық тұрғыдан тиімді жеткізуге болады. 1988 жылы бүкіл ел бойынша ток-шоулардың, ең белгілісі – Раш Лимбоның бағдарламасы, AM радиосын құтқарып қалды деген пікірлер айтылды. Дегенмен, бұл станциялар көбінесе жарнама берушілерге қызығушылық танытпайтын егде жастағы тыңдаушыларды тартты және AM радионың тыңдарман үлесі азаюын жалғастырды.

AM стерео және AMAX стандарттары

1961 жылы FCC FM стерео хабарларын тарату үшін бірыңғай стандартты қабылдады, бұл FM-нің танымалдылығын едәуір арттырды деп есептелді. AM радиосын стерео форматында тарату технологиясын әзірлеу қиын болды, себебі таратуды 20 кГц жиілік жолағымен шектеу қажеттігі туындады, сонымен қатар, бұл таратудың ескі стерео емес қабылдағыштармен үйлесімді болуын қамтамасыз ету керек еді. 1990 жылы FCC Magnavox әзірлеген AM стерео стандартын бекітті, бірақ екі жыл өткен соң бұл шешімнен бас тартып, оның орнына төрт бәсекелес жүзеге асыруға рұқсат берді, осылайша "нарық өзі қайсысы жақсы екенін анықтар" деді.

Кеңейтілген жолақты

1988 жылдың 8 маусымында Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында Халықаралық телекоммуникация одағының (ITU) демеушілігімен өткен конференция 1990 жылдың 1 шілдесінен бастап қолданысқа енетін ережелерді қабылдады. Бұл ережелер 1610 кГц-тан 1700 кГц-қа дейінгі жиіліктерді қосу арқылы 2-ші аймақтың АМ хабар тарату жолағының жоғарғы шегін кеңейтуді көздеді. Осы кезде жаңа жиіліктерге 500-ге жуық АҚШ станциясын орналастыру мүмкіндігі қарастырылды. 1990 жылдың 12 сәуірінде FCC кеңейтілген жолақты толтыру процесін бастауға шешім қабылдады, мұндағы басты мақсат – таңдалған стансаларды жаңа жиіліктерге көшіру арқылы қолданыстағы АМ жолағындағы кедергілерді азайту болды. Енді кеңейтілген жолақтың шамамен 300 АҚШ станциясын қабылдай алатыны есептелді. Бірақ, шындығында стансаларды қайта орналастыру мүмкіндігі күтілгеннен әлдеқайда аз болды. 2006 жылғы мәліметтерге сәйкес, лицензиясы бар 4758 АҚШ АМ станциясының тек 56-сы ғана кеңейтілген жолақта жұмыс істеді. Сонымен қатар, бастапқы талап бойынша бес жылдың ішінде бастапқы станция немесе оның кеңейтілген жолақтағы әріптесі хабар таратуын тоқтатуға тиіс болған. Алайда, 2015 жылға қарай 25 жағдай тіркелді, онда бастапқы стандартты жолақтағы станса кеңейтілген жолақтағы станса ретінде де жұмыс істеп тұрды.

HD радио

HD Radio — iBiquity компаниясы әзірлеген цифрлық аудио хабар тарату әдісі. 2002 жылы FCC AM станцияларында пайдалану үшін стандартты аналогты сигналмен қатар цифрлық сигналды бір уақытта тарататын оның "гибридтік режимін" мақұлдады. Бастапқыда бұл режим күндізгі уақытта ғана қолданылуға рұқсат етілді, себебі түнде оның кеңірек жолағы көршілес жиіліктердегі станцияларға қабылдамас кедергі тудыруы мүмкін деген алаңдаушылық болды. 2007 жылы түнде жұмыс істеуге де рұқсат берілді. Гибридтік режимде жұмыс істейтін AM станцияларының нақты саны белгісіз, өйткені FCC осы жүйені қолданатын станциялардың тізімін жүргізбейді, сондай-ақ кейбір рұқсат алған станциялар кейіннен оны өшірді. Бірақ 2020 жылғы мәлімет бойынша комиссия 250-ден аз AM станциясы гибридтік режимдегі сигналдарды таратады деп есептеді. 2020 жылдың 27 қазанында FCC AM станцияларына аналогтық хабар таратуды тоқтатып, толығымен цифрлық режимге көшуге рұқсат берді, бірақ бұл өзгеріске өткен станциялар "стандартты аналогтық хабар таратумен салыстырылатын немесе одан да жақсы аудио сапасы бар кемінде бір тегін эфирлік цифрлық бағдарлама ағыны" арқылы бағдарламаларын ұсынуын жалғастыруы керек деген талап қойылды.

FM аударма станциялары

Әртүрлі шараларға қарамастан, AM тобының тыңдармандары азая берді және станциялар саны бірте-бірте төмендеді. 2009 жылғы FCC сараптамасында «Соңғы 50 жылдағы AM радиосының тарихы – барлық жас топтары үшін аудио ойын-сауықтың басты түрі болудан, ең жас демографиялық топтар үшін дерлік жоқ болуға дейінгі өзгеріс болды. 12-24 жас аралығындағы адамдардың арасында AM тыңдаудың үлесі 4% ғана, ал FM – 96%. 25-34 жас аралығындағы адамдардың арасында AM тыңдаудың үлесі 9%, FM – 91% құрайды. AM радиосын тыңдайтындардың орташа жасы 57-ге жетеді, бұл FM тыңдайтындардың орташа жасынан бір буынға үлкен». 2009 жылы FCC маңызды реттеуші өзгеріс жасады, AM станцияларына FM аударма станциялары арқылы бірдей хабар таратуға рұқсат беретін саясатты қабылдады. Бұрын аударма станциялары тек FM хабар таратушыларына ғана қолжетімді болды, бұл шекаралық аймақтарда таралуды арттыру мақсатында жасалған. Оларды AM станциялары пайдалануы үшін тағайындау, станцияның күндізгі таралу аймағын шамамен қамтуды көздеді, ал станциялар түнгі уақытта қуатын төмендетсе, түнгі таралу аймағы кеңейтілді. Аударма станцияларына «негізгі» AM станциясы хабар тарататын кезде жаңа бағдарламалар жасауға рұқсат берілмегенімен, күндізгі жұмысқа лицензиясы бар AM станциялары үшін түнгі уақытта бағдарлама жасауға рұқсат етілді. Жаңа саясатты қабылдамас бұрын, 2009 жылдың 18 наурызына дейін FCC, AM станцияларын қайта таратушы FM аударма станцияларына 215 арнайы уақытша рұқсат берді. 2020 жылға қарай, лицензиясы бар 4570 AM станциясының шамамен 2800-і бір немесе бірнеше FM аударма станциялары арқылы қайта хабар таратты. 2009 жылы FCC «Біз осы салалық аударма станцияларын FM станцияларының орнына пайдалануға рұқсат бермейміз» деді.

Электрлік көліктер

2023 жылдың мамырында АҚШ-тағы екі партиялық заң шығарушылар тобы автомобиль өндірушілердің көліктерден AM радиосын алып тастауын заңсыз жасайтын заң жобасын ұсынды. Заң шығарушылар AM радиосының халықтың қауіпсіздігі үшін маңызды құрал екенін, себебі ол табиғи апаттар мен басқа да төтенше жағдайларда мемлекеттік органдардың халықпен байланысуының бір жолы екенін мәлімдеді. Кейбір автокөлік өндірушілер электр қозғалтқыштарының бұрқауларына байланысты электр көліктерінен (ЭК) AM радиосын алып тастады, бірақ заң шығарушылар мұның қауіпсіздікке қатер екенін және көлік иелерінің қандай көлік түрін пайдаланғанына қарамастан AM радиосына қол жеткізуі керек деп санайды. Ұсынылған заң жобасы барлық жаңа көліктерде AM радиосының қосымша төлемсіз орнатылуын талап етеді, сондай-ақ бұрыннан AM радиосын алып тастаған автоөндірушілер клиенттерге баламалы мүмкіндіктер туралы хабарлауға міндетті болады.

Техникалық ақпарат

АМ радио технологиясы кейінгі тарату жүйелеріне қарағанда қарапайым. АМ қабылдағышы белгілі бір жиіліктегі радио толқындардың амплитудасының өзгеруін анықтайды, содан кейін динамик немесе құлақаспапты іске қосу үшін сигнал кернеуінің өзгеруін күшейтеді. Алайда, АМ таратудың қарапайымдылығы оны "статикалық" (радио шуы, радиожиіліктік кедергі) деп аталатын, молния сияқты табиғи атмосфералық электрлік құбылыстармен, сондай-ақ флуоресцентті шамдар, моторлар және көлік құралдарының тұтандыру жүйелері сияқты электрлік және электрондық жабдықтар тудыратын кедергіге осал етеді. Ірі қалалық орталықтарда АМ радиосигналдары металл конструкциялар мен биік ғимараттардың салдарынан қатты бұрмалануы мүмкін. Осының нәтижесінде, АМ радиосы FM жиіліктері жетіспейтін аймақтарда немесе FM жабыны нашар болған сирек қоныстанған немесе таулы аймақтарда жақсы жұмыс істейді. Бір жиілікте жұмыс істейтін станциялар арасында өзара кедергілерді болдырмау үшін ерекше сақтық қажет. Жалпы, АМ таратуының сапасының төмендеуіне жол бермеу үшін кедергі сигналдан шамамен 20 есе күшті болуы керек, ал FM сигналдарында "ұстау эффектісі" басым сигнал кедергі сигналдан тек екі есе күшті болуын қамтамасыз етеді. АҚШ-та орта толқынды хабар тарату жолағында көбірек станцияларға орын беру үшін 1989 жылдың маусымында FCC Ұлттық радио жүйелері комитетінің (NRSC) стандартын қабылдады, ол максималды таратылатын аудио жолақты 10,2 кГц-қа дейін шектеді, ал пайдаланылатын жолақты 20,4 кГц-қа дейін шектеді. Бұрынғы аудио шектеуі 15 кГц болған, нәтижесінде жолақтық 30 кГц құрады. АМ сапасының тағы бір жалпы шектеуі – қабылдағыш дизайны, бірақ оны жақсартуға, әсіресе АҚШ-та қабылданған AMAX стандарттары арқылы белгілі бір күш-жігер жұмсалды.

Тарату жолағының жиіліктері

АМ хабар тарату бірнеше жиілік жолағында қолданылады. Бұл жолақтарды бөлуді ITU радиорегламенті және ұлттық деңгейде әр елдің телекоммуникациялық басқармасы (мысалы, АҚШ-та FCC) халықаралық келісімдерге сәйкес реттейді. Мұнда келтірілген жиілік диапазондары станцияларға бөлінген. Бүйірлік жолақтардың ені ескерілгенде, жолақтың жалпы бөлінген диапазоны әдетте екі жағынан 5 кГц-қа жуық кеңейтіледі.

Ұзын толқынды хабар тарату

Ұзын толқын (сонымен қатар төмен жиілік (LF)) (148,5 кГц – 283,5 кГц) Осы жолақтағы хабар тарату станцияларына 153 кГц – 279 кГц диапазонындағы жиіліктер тағайындалады және әдетте 9 кГц арақашықтық сақталады. Хабар тарату үшін ұзын толқынға берілген жиіліктер тек ITU 1-ші аймағында (Еуропа, Африка және Солтүстік және Орталық Азия) ғана бар, басқа аймақтарда бөлінбеген. Жеке станциялардың таралу аймағы жүздеген шақырымды құрайды, бірақ қолданыстағы хабар тарату орындарының саны өте шектеулі. Ең алғашқы хабар тарату тәжірибелерінің көп бөлігі ұзын толқын жиіліктерінде өткізілді; алайда, әскерилер сияқты қолданыстағы қызметтерден кедергілерге байланысты шағымдар, көптеген хабар тарату станцияларын жоғары жиіліктерге көшіруге әкелді.

Орта толқындық хабар тарату

Орта толқын (Орта жиілік (ОЖ) деп те аталады) – ең көп қолданылатын АМ радио тарату жолағы. ITU 1-ші және 3-ші аймақтарында тарату жиіліктері 531 кГц – 1602 кГц аралығында, 9 кГц қадаммен (526,5 кГц – 1606,5 кГц), ал ITU 2-ші аймағында (Америка) тарату жиіліктері 530 кГц – 1700 кГц аралығында, 10 кГц қадаммен (525 кГц – 1705 кГц) пайдаланылады, соның ішінде ITU кеңейтілген АМ хабар тарату жолағы, 2-ші аймақта 1605 кГц және 1705 кГц аралығында, бұрын полиция радио байланысы үшін қолданылған.

Қысқа толқындық хабар тарату

Қысқа толқын (сонымен қатар жоғары жиілік (HF)) берілістері шамамен 2,3-тен 26,1 МГц-ке дейін, 14 тарату жолағына бөлінеді. Қысқа толқындық хабар тарату әдетте 5 кГц арналық кеңістікті пайдаланады. Қысқа толқынды аудио қызметтер тарату стансасынан үлкен қашықтықта естілу үшін қолданылады. Қысқа толқындық хабар таратудың ұзақ көлемі дыбыс сапасының төмендеуімен шартталған. Көптеген хабар тарату қызметтері AM берілісін пайдаланады, бірақ кейбіреулері AM-нің өңделген түрін, мысалы, Single sideband modulation (SSB) немесе AM-мен үйлесімді SSB түрін, мысалы, "SSB with carrier reinserted" қолданады.

АЖЖ радио хабарларын тарату

1930 жылдардың ортасынан бастап АҚШ жоғары жиіліктік радиостанцияларды құру мүмкіндіктерін қарастыра бастады. 1937 жылдың қазан айында FCC 41.02-ден 43.98 МГц-ге дейінгі жиілік диапазонында 75 арнадан тұратын екінші АМ станциялар тобын жариялады, бұл станциялар бұлжыңдау тілімен Apex деп аталды. Қоса жүретін жиіліктер арасындағы 40 кГц арақашықтық стандартты АМ хабар тарату жолағында қолданылатын 10 кГц арақашықтықтан төрт есе көп болды, бұл жақын жиіліктердің араласуын азайтып, жоғары сапалы бағдарламалар үшін кеңірек жолақ енін қамтамасыз етті. Дегенмен, FCC FM станцияларының жолағын құрудың тиімдірек екенін анықтағаннан кейін, бұл жолақ 1941 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшін жойды.

Басқа тарату әдістері

1930 жылдардың ортасынан бастап, Род-Айленд штатының Провиденс қаласындағы Браун университетіндегі "Браун желісі" арқылы, тасымалдаушы ток деп аталатын өте төмен қуатты тарату әдісі әзірленді және көбінесе АҚШ колледждерінің кампустарында қолданылды. Бұл тәсілде АМ хабар тарату сигналдары электр желілері арқылы таратылады, олар желілерден қысқа қашықтықта қабылданатын сигнал шығарады. Швейцарияда "сымды хабар тарату" (неміс тілінде Telefonrundspruch) деп аталатын жүйе 1998 жылға дейін ұзақ толқынды жолақта телефон желілері арқылы АМ сигналдарын таратты, содан кейін ол тоқтатылды. Ұлыбританияда Rediffusion AM радио кабельді таратудың алғашқы пионері болды. АМ (моноаналогты) таратуды цифрлық қосымша жолақтармен біріктіретін гибридті цифрлық хабар тарату жүйелері бүкіл әлемде қолданыла бастады. АҚШ-та iBiquity компаниясының HD Radio технологиясы FCC-мен орта толқынды тарату үшін қабылданған және бекітілген, ал Digital Radio Mondiale – бұл көбінесе қысқа толқынды жолақтарда қолданылатын, ашық стандарт және көптеген АМ хабарларын таратумен қатар пайдалануға болады. Бұл екі стандарттың да қазіргі жолақтың шектеулі еніне қарамастан, стандартты АМ-ге қарағанда әлдеқайда жоғары сапалы аудиоды, сондай-ақ стерео дыбыс пен мәтіндік деректерді, және 0–16 кГц теориялық жиілік диапазонын тарату мүмкіндігі бар.

Микробайланыс

Кейбір микрорадио хабар таратушылар, әсіресе АҚШ-та FCC-нің 15-тармағы ережелері бойынша жұмыс істейтіндері, сондай-ақ орта толқын мен қысқа толқынды пираттық радио операторлары FM жолағындағыдан гөрі үлкен радиусқа жетеді. Орта толқын бойынша бұл станциялар көбінесе 1610 кГц-тен 1710 кГц-ке дейін хабар таратады. Хоббилермен айналысатындар да AM бағдарламалары кеңінен қолжетімді емес немесе тыңдаушы қалаған бағдарламаларды ұсынбайтын аймақтарда, ескі радио жабдықтары үшін бағдарлама беру үшін төмен қуатты AM (LPAM) хабар таратушыларын пайдаланады; мұндай жағдайларда, хабар таратушы, тек қана жергілікті аумақ пен айналасын қамтуға арналған, компьютерге, FM радиоға немесе MP3 ойнатқышына қосылады. Микрорадио хабар тарату және пираттық радио көбінесе интернеттегі аудио трансляциясымен ығыстырылды, бірақ кейбір мектептер мен хоббилер әлі де LPAM трансляцияларын қолданады.