Кіріспе

Канада радио хабар тарату корпорациясының халықаралық радио қызметі. Радио Канада Интернешнл (RCI) – Канада радио хабар тарату корпорациясының (CBC) халықаралық хабар тарату қызметі. 1970 жылға дейін RCI CBC International Service («CBC IS») деп белгілі болды. Бұл қызмет бұрын «Канада дауысы» деп аталып, Нью-Брансуик штатындағы Саквильде орналасқан қуатты хабар тарату станциялары арқылы қысқа толқынмен хабар таратқан. «Радио әлемі» журналында айтылғандай, «Радио Канада Интернешнл өзінің шарықталу кезеңінде әлемдегі ең көп тыңдалған халықаралық қысқа толқынды радиостанциялардың бірі болды». 2020 жылдың 3 желтоқсанында RCI қызметкерлер санын 20-дан 9-ға дейін азайту туралы хабарлады (1990 жылы 200 қызметкер болған), сондай-ақ ағылшын және француз тілдеріндегі бөлімдері жабылып, олардың орнына ішкі CBC және Радио Канада қызметтерінен таңдап алынған мазмұн ұсынылатынын мәлімдеді. RCI панджаби және тагалог тілдерінде онлайн қызметтерді де ұсынуды жоспарлап отыр.

Алғашқы жылдары (1942-1953 жж.)

Канада үшін халықаралық радио дауысын құру идеясы алғаш рет 1930 жылдары ұсынылды. 1930 жылдардың соңында CBC Басқармасының тапсырысымен жүргізілген бірнеше зерттеулер Канаданың әлемге канадалық көзқарасты тарату үшін радио қызметіне мұқтаж екенін көрсетті. 1940 жылдардың басында бұл қажеттілікті Парламенттік хабар тарату комитеттері де мойындады. Соңында, 1942 жылы премьер-министр Уильям Лайон Маккензи Кинг Канаданың қарулы күштерінің мүшелеріне үйден жаңалықтар мен ойын-сауық жеткізетін қысқа толқынды радио қызметін бастайтынын жариялады. 1942 жылдың 18 қыркүйегінде Кеңес жарлығына қол қойылды және CBC Халықаралық қызметі іске қосылды. 1944 жылдың соңына қарай өндіріс орындары мен хабар тарату станциясы сынақ хабарларын таратуға дайын болды. 1944 жылдың 25 желтоқсанында басталған бұл сынақтар Еуропадағы канадалық әскерлерге ағылшын және француз тілдерінде таратылды. 1944 жылдың желтоқсан айында Германияға қарсы Еуропада психологиялық соғыс басталды. Неміс бөлімінде Хельмут Блюме және Эрик Кох сияқты босқындар жұмыс істеді, олар "денацификация" бағдарламаларын, сондай-ақ суық соғыс кезінде Шығыс Германияға бағытталған хабарларды таратуға көшті. 1945 жылдың басында CBC Халықаралық қызметінің дайын екені және 25 ақпанда "Канаданың дауысы" деген атпен эфирге шығатыны хабарланды. 1946 жылға қарай CBC Халықаралық қызметі чех және голланд тілдерінде тұрақты хабар таратуды қамтыды. Шілде айынан бастап Скандинавияға аптасына бір рет швед және дания тілдерінде, кейін норвег тілінде арнайы бағдарламалар таратылды. 1946 жылдың қарашасында Кариб аймағына ағылшын тілінде күнделікті хабар тарату басталды. Сондай-ақ, жексенбі күндері Куба, Колумбия, Перу және Эквадорға испан тілінде, ал Бразилияға португал тілінде бағдарламалар таратылды. 1947 жылдың 6 шілдесінде испан және португал тілдерінде күнделікті хабар тарату басталды. Кариб теңізі мен Латын Америкасына кеңейген кезеңде CBC Халықаралық қызметі жаңадан құрылған Біріккен Ұлттар Ұйымымен де байланыс орнатты. Біріккен Ұлттар Ұйымының CBC International Service арқылы хабар таратуы 1952 жылдың 29 қарашасына дейін жалғасты, содан кейін ол Америка Дауысы басқаратын үлкен қысқа толқынды станцияларға берілді.

Салқын соғыс кезінде радио хабарларын тарату (1950-1967 жж.)

Алғашқы жылдары CBC International Service екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Батыс Еуропаға хабар таратуға бағытталған. 1950 жылдардың басында бірнеше халықаралық қысқа толқын станциялары өз азаматтарына әлемдік жаңалықтарды қатаң цензурадан айналып өту үшін бағдарламаларды Кеңес блогы елдеріне таратуды бастады. CBC International Service-тің орыс тіліндегі хабарлары 1950 жылдары және 1960 жылдардың ортасына дейін кедергіге ұшырап, 1967 жылы тоқтатылды. 1961 жылдың 4 наурызында Дания, Нидерланд, Италия, Норвегия және Швеция қызметтері толығымен тоқтатылды. Сонымен қатар, Германия қызметі бұрынғы Батыс Германияға басымдық бергеннен, Шығыс Германияға көшті. Африкаға бағытталған жаңа ағылшын және француз тілдеріндегі бағдарламалар қосылды, осылайша Халықаралық қызмет Азиядан басқа барлық континенттерді тікелей қамтуға ие болды.

Салқын соғыс дәуірі (1967-1991)

CBC International Service каналы 1967 жылы Канаданың жүз жылдық мерейтойына арналған хабар таратуда маңызды рөл атқарды. 1967 жылдың 1 шілдесінде Канаданың 100 жылдығын атап өтуге орай, елдің барлық аймақтарынан трансляциялар қысқа толқын арқылы әлемге таратылды. 1970 жылдың шілдесінде бұл қызмет «Радио Канада Интернешнл» деп қайта аталды. Бұл өзгеріс RCI-дің CBC жүйесіне толық интеграцияланғанына қарамастан, CBC-нің ішкі желісінен бөлек, өзіндік бейнесі болуы керек деген қажеттіліктен туындады. 1971 жылдың 7 қарашасында RCI жаңа 250 кВт қуатты бергіштерді пайдалануға енгізді, бұл бұрынғы бергіштерден бес есе қуаттырақ еді. Бұл RCI-дің Еуропа мен Африкадағы сигнал сапасын едәуір жақсартты. Канада 1971 жылы Қытай Халық Республикасын мойындады. Мандарин тілінде хабар таратуды бастамас бұрын, RCI 1988 жылы және 1989 жылдың басында Бейжің, Шанхай және Гуанчжоу қалаларындағы жергілікті станцияларда таратылған «Күнделікті ағылшын тілі» атты 40 апталық циклді жасады. Бұл курс шамамен 20 миллион көрерменге жетті және үлкен сәттілікке ие болды. Қытай тіліндегі хабар тарату басталғалы 10 ай өткен соң, RCI Таяу Шығысқа арналған араб тіліндегі хабар таратуды бастады. Бұл Персия шығанағындағы Біріккен Ұлттар Ұйымының күш-жігерімен сәйкес келді, онда Канада да қатысып, шығанақ соғысын қолдады.

RCI Viva, Интернет дәуірі (20062012)

2006 жылдың жазында ішкі тексеруден кейін Radio Canada International өзінің бағдарламалық өнімдерін қайта құрылымдау туралы хабарлады. Оның бас бетіндегі баспасөз хабарламасында былай делінген: «Radio Canada International 30 қазан күні ағылшын тіліндегі жаңа бағдарламасын іске қосатынын мақтан тұтады. Осы аралықта, қазіргі бағдарламаларымыз 2 қазан мен 29 қазан аралығында екі бағдарламамен ауыстырылады». 2006 жылдың 30 қазанында Radio Canada International ағылшын және француз тілдеріндегі бағдарламаларын қайта іске қосты, жаңа фокус Канадаға көшіп келген жаңа иммигранттарға арналған ақпаратқа бұрылды, сонымен қатар әлемге хабар таратуды жалғастырды, жаңалықтар мен өзекті мәселелерден алшақтады. Хабар тарату сағаттары аптасына 12 сағатқа дейін ұлғайтылды, оны спутник және онлайн арқылы тыңдауға болады, бірақ қысқа толқынды хабар тарату сағаттары шектелді және өзгеріссіз қалды. RCI Viva деп аталатын жаңа интернет-сервис жаңа канадалық иммигранттар үшін онлайн портал ретінде жұмыс істеді. RCI Viva – сұраныс бойынша тыңдауға арналған портал және онлайн трансляция, ал Солтүстік Америкадағы тыңдаушылар Sirius Canada спутниктік радиосы арқылы RCI plus деп аталатын жазылым арқылы тыңдай алатын болды. RCI Viva және RCI plus ұқсас көп тілді кесте қолданды. Еуропадағы тыңдаушылар RCI-дің үш арнасын – ағылшын, француз және көп тілді тілдерінде тыңдай алатын болды. Қазан айында ағылшын тіліндегі қызметте «Canada Today in Transition» атты аралық бағдарлама Еуропа, Африка және Таяу Шығыс бойынша бір бағдарлама ретінде таратылды, ол Еуропа мен Африка үшін арналған екі тұрақты басылымның орнына келді. Бағдарламаны «Канада бүгін» (Africa) бағдарламасының бұрынғы жүргізушісі Кармель Килкенни жүргізді. Жаңа екі сағаттық ағылшын тіліндегі бас бағдарламасы «The Link» деп аталады және оны Марк Монтгомери жүргізеді, ол RCI-дің бұрынғы «Canada Today», «Media Zone», «Sci Tech File» және «Business Sense» бағдарламаларын алмастырды. Француз тіліндегі баламасы «Tam Tam Canada» деп аталады және оны Реймонд Демартео ұсынады, ол «Le Canada en direct», «Le sens des affaires» және оның бұрынғы өзекті мәселелерге арналған бағдарламаларын алмастырды. Араб, орыс, испан, португал, қытай және украин тілдеріндегі бағдарламалар салыстырмалы түрде өзгеріссіз қалды. «The Link» CBC Radio One радиосында CBC Radio Overnight бағдарламасының бөлігі ретінде қайта трансляцияланды. 2006 жылдың қарашасында Швеция радиосының Селвесборгтан шығатын орта толқынды хабар таратуы тоқтатылды, себебі қысқа толқынды уақытты бөлісу туралы келісім өзгертілді. Бұл келісім бойынша Швеция радиосы Солтүстік Америкаға Саквиллдегі RCI таратушылары арқылы, ал RCI 2012 жылы Саквилл жабылуына дейін Еуропаға Швеция радиосы арқылы хабар тарататын болды.

2021 жылғы өзгерістерге реакция

CBC News-тің бұрынғы бас редакторы Тони Берман өзгерістерді сынға алып, олардың "RCI-нің тарихи миссиясын түбінен өзгертіп жібергенін" айтты, себебі бұл өзгерістер RCI-ді Канада ішіндегі иммигранттарға бағыттап, халықаралық аудитория үшін мазмұн жасаудан бас салды. 2021 жылдың ақпан айында Премьер-министр Джастин Трюдоға 32 белгілі канадалықтың, оның ішінде бұрынғы премьер-министр және сыртқы істер министрі Джо Кларк, бұрынғы сыртқы істер министрі Ллойд Аксуорти, Біріккен Ұлттар Ұйымының бұрынғы канадалық елшісі Стивен Льюис, актер Дональд Сазерленд, жазушы Наоми Клейн, бұрынғы CBC радиосының бас редакторы Джеффри Дворкин және тағы да басқалар қол қойған ашық хат жіберілді. Онда CBC-ге халықаралық қызметін қайта құруға шақырылып, "Ақиқатты, фактілерді және адал журналистиканы іздеп жүрген өзара байланысты әлемде Канада сияқты елдер әлемдік аренадағы өз рөлінен жаңылмайды" делінген.

Интервалдық сигнал

RCI-дың интервал сигналы – пианинода ойналған «O Canada» әнінің алғашқы төрт нотасы, одан кейін ағылшын тілінде айтылған «Radio Canada International», сосын француз тілінде. 1980 жылдардың соңына дейін екі интервал сигналы қолданылды. Бірі – жоғарыда аталған фортепиано сигналы, екіншісі – автоарфада ойналған «O Canada» әнінің сол төрт нотасы. Бұл екінші (қазірде қолданылмайтын) сигнал «бағытталған сигнал» деп те аталатын. RCI-дың хабар тарату сәулелерін жылдам кері бұру қажет болғанда (мысалы, Еуропаға хабар таратудан АҚШ-тың батысына ауысқанда) осы сигнал пайдаланылды. 1980 жылдардың ортасы мен соңында RCI хабар тарату станциясына компьютерлік басқару жүйесі қосылғаннан кейін бұл сигнал тоқтатылды. 1970 жылдардың соңынан 2000 жылдардың басына дейін француз-канадтық «Vive la Canadienne» халық әнінің джаздық нұсқасы (Ли Гагнонмен әрлендіріліп, 1976 жылы LP пластинкасында жарық көрген) қосымша таныту әні ретінде қолданылды.

Студиялар

RCI-дің негізгі студиялары 1943–44 жылдары құрылғаннан бері Монреальде орналасқан. RCI корпоративтік ұйым ретінде (хабар тарату қызметінен бөлек) 1940 жылдары Монреальде құрылғаннан бері сол жерде жұмыс істейді, оның студиялары мен кеңселер алғашқыда бұрынғы жезөкшеханада болды, кейін бірнеше жыл өткен соң Ford қонақ үйіне көшірілді, одан кейін кеңселік ғимараттарды жалға алды. 1973 жылы RCI қазіргі орнына, Maison Radio Canada-ға көшіп келді.

Бюджет

Сандар Канада долларымен (CAD) көрсетілген. 2003: 14,2 миллион / жыл 2004: 14,4 миллион 2011: 12,3 миллион 2013: 2,3 миллион RCI-нің Канада тұрғынына шаққандағы жалпы шығыны (жыл сайын): CAD0,38 (2003, 2004).

Саквилл релелік станциясы

Канадалық хабар тарату корпорациясы, RCI-дің бас компаниясы, Sackville таратушы орталығына (CKCX) иелік етіп, оны басқарды. Орталық Тантрамар батпақтарында, Нью-Брансуик провинциясының Саквилл қаласынан шығысқа қарай бірнеше километр жерде орналасқан. RCI өзінің бос тарату мүмкіндіктерін басқа халықаралық хабар таратушылармен жалға берді немесе айырбастады. Саквиллді Жапония радиосы, Қытай радиосы, Вьетнам дауысы, BBC World Service, Deutsche Welle және Корея радиосы тарату уақытын алмасу туралы келісімнің аясында пайдаланды. Канаданың жалғыз жоғары қуатты қысқа толқынды ретрансляциялық станциясы – Саквилл, сонымен қатар CBC North-ті солтүстік Квебек пен Нунавутқа хабарлады. CBC SRC желісі үш 1 кВт қуатты ішкі радио ретрансляцияларын жүзеге асырады, олардың бірі Саквиллден таратылды. Саквиллдің солтүстік жарты шарға тарату мүмкіндіктері Бавариядағы Вертахталь ретрансляциялық станциясының мүмкіндіктеріне ұқсас болды. Оның орналасуы Вертахтальға ұқсас болды, бірақ бірнеше айырмашылықтар бар. Вертахтальда HRS типіндегі үш антенна шамамен 120 градус бұрышпен орналасқан, бұл дерлік 360 градусқа жақын жаһандық қамтуды қамтамасыз етеді. Саквилл орталығы 1938 жылы CBA арқылы жергілікті CBC хабарларын тарату үшін салынған. Бес жылдан кейін екі RCA қысқа толқынды таратушы орнатылды. 1970 жылы барлық CBC операциялары жаңа Collins таратушыларын орнату үшін Монктон қаласына, Нью-Брансуик провинциясына көшірілді. 1980 жылдардың ортасында RCA таратушылары үш Harris таратушыларымен ауыстырылды. 2012 жылдың маусым айында Radio Canada International қысқа толқынды қызметін тоқтатумен байланысты, Канадалық хабар тарату корпорациясы Саквилл таратушы кешенін басқа халықаралық хабар таратушыға немесе жел энергетикалық компанияға сатуға тырысты. CBC тарату директоры Мартин Маркотттың сөзіне сәйкес, "[Саквилл кешенін] бөлшектеу қымбатқа түседі, сондықтан соңғы шара ретінде біз оны бөлшектеп, алғашқыда сатып алғандағыдай бос жерге айналдырамыз". 30 қазан күні CRTC, 1 қарашадан бастап CKCX-тің хабар тарату лицензиясын күштен шығару туралы CBC өтінімін мақұлдады. Кешенге сатып алу ұсыныстары түспегендіктен, 2014 жылы оның антенналары мен мұнаралары бөлшектелді. 2017 жылы мүлік Нью-Брансуик провинциясының Микмак тайпаларының коммерциялық емес консорциумына сатылды, ол Mi'gmawe'l Tplu'taqnn деп аталады. Мүліктің мақсаты сатып алу кезінде жарияланбады. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, Mi'gmawe'l Tplu'taqnn тайпасы жерді Форт-Фолли алғашқы ұлт резерватына қосуды жоспарлап отыр және әлі де оны қайта дамыту мүмкіндіктерін қарастыруда.

Технология

Саквильдегі басқару орталығында компьютерлік жүйе орнатылған. Жиіліктер, антенналар және кіріс сигналдары халықаралық деңгейде келісілген кестелерге сәйкес ауыстырылды, бұл кестелер жылына екі рет қайта жаңартылды. 2012 жылы қысқа толқынды хабар тарату тоқтатылған кезде, жұмыс істеп тұрған тоғыз таратушы болды: үш 100 кВт, үш 250 кВт және үш 300 кВт. Объект 500 кВт қуатты таратушыларды пайдалануға қабілетті болғанымен, Суық соғыстың аяқталуы және қысқа толқынды жиіліктерді үйлестіруді жақсарту 500 кВт-қа жаңартуды қажетсіз етті. Жаңа Brown, Boveri & Cie цифрлық таратушылары фазалық манипуляцияны (PSK) қолданды және 250 кВт қуат берді. Жаңа 300 кВт Thales таратушылары амплитудалық және фазалық манипуляцияны (APSK) қолдана алды, бұл жоба PSK модуляциясына негізделген, оның жалғасы болды. Барлық заманауи Саквиль қысқа толқынды таратушылар динамикалық тасымалдаушыны басқару (DCC) жүйесін қолданды, ол төмен деңгейдегі (немесе мүлдем жоқ) аудио сигналдары кезінде тасымалдаушы толқынын автоматты түрде азайтады. Аудио сигналдың болмауы (үнді болмауы) жағдайында тасымалдаушы қуаты 50 пайызға төмендеді; 250 кВт қуатты таратушы аудио үзілісі кезінде 125 кВт тасымалдаушы қуатын шығарды, осылайша қуатты үнемдеді.