Кіріспе

Оңтүстік-батыс Англия мен Оңтүстік Уэльсте су тасқыны

Девон жағалауы мен Сомерсет жазықтары, тіпті жағалаудан 23 шақырым қашықтықтағы Гластонбери Торға дейін де зардап шекті. Бернхам-он-Сидегі теңіз қорғаны құлап, су төмен жатқан жерлер мен батпақтарға ағылды. Сомерсеттегі отыз ауылға зиян келді, оның ішінде "суға батқан" Брин ауылында тоғыз үйдің жетісі қирап, 26 тұрғыны қаза тапты. Уэстон-супер-Мареге жақын орналасқан Кингстон-Сеймурдегі Әулиелер шіркеуі он күн бойы 5 фут (2 метр) тереңдікке дейін суға толды. Судың ең жоғары деңгейі теңіз деңгейінен 7,74 метр (25 фут 5 дюйм) биіктікте болғанын көрсететін кесілген белгі қалды. Су тасқыны туралы замандас әңгімелерді пуритан жазбагері Уильям Джонс сияқты адамдар жазды: "Бұл елдердің халқы ашулы теңіздердің суларының күшіне көз жеткізіп, олардың әдеттегі шекараларын асып, оларға қауіпті жақындағанын сезген кезде, жақсысын істей білгендер мен жылдам қашқандар бақытты болды. Көптегендері барлық мүлкін қалдырып, өмірін сақтап қалуға қуанды. Бірақ толқындар соншалықты күшті және жылдам болды, бірін-бірі қуып, су мөлшері қысқа мерзім ішінде осылай өсіп, бес сағаттан аспайтын уақытта осы аймақтардың көп бөлігі (әсіресе, төмен жатқан жерлер) суға батты. Жүздеген адамдар – ерлер, әйелдер және балалар – осы ашулы сулардың құрбаны болды. Толқындардың күші соншалықты зор болды, бірі бірін күшпен және жылдамдықпен итермелеп, оның рас екеніне сене білуге ешкімнің шамасы келмеді. Көптегендер биік ағаштардың басына қашып, кейбіреулері үш күнге, ал кейбіреулері аз уақытқа дейін тамақсыз отырып, суық пен басқа да түрлі апаттардан зардап шекті. Аштық пен суықтан кейбіреулері ағаштардан құлап, көмек келмегеннен қаза тапты. Ал басқалары ағаштардың басында отырып, әйелдерінің, балаларының және қызметшілерінің суға батып, құтқаруға үмітсіз жүзгенін көрді. Тағы да біреулері ағаштардың басында отырып, үйлерінің суға батқанын, ал кейбірлерінің үйлері мүлдем жойылғанын көріп, ешқандай із қалдырмады."

Болашақта қайталануы

Жағалаудағы су тасқыны қаупі Ұлыбританияның Ұлттық тәуекел тіркелімінде ескеріледі. Болашақта мұндай оқиғалардың болу ықтималдығы төмен деп саналса да, қорғаныс жүйесінің жетілуі мен су тасқыны туралы алдын ала хабарлаудың арқасында, тұрғын үйлерге, коммерциялық, өнеркәсіптік және ауыл шаруашылығына тиесілі мүліктерге салыстырмалы су тасқынынан туындауы мүмкін шығын 2007 жылғы сақтандыру бағалары бойынша 7 миллиардтан 13 миллиард фунт стерлингке дейін жетеді деп бағаланады. Хинкли Пойнт және Олдберидегі атом электр станцияларының қауіп астында болуы мүмкін деген алаңдаушылық та бар.

Еске алу рәсімі

Теңіз деңгейінен 2 метрге дейін биіктікте бірнеше ескерткіш тақташалар сақталған, олар апаттан құтылған шіркеулердің қабырғаларында су қанша көтерілгенін көрсетеді. Ньюпорт, Голдклифтегі Сент-Мария Магдалина шіркеуінің ішіндегі тақташа – алтардың жанындағы солтүстік қабырғада орналасқан шағын мыс тақташа, қазіргі күні жерден жоғары орналасып, су тасқынының биіктігін көрсетеді. Тақташада 1606 жыл көрсетілген, себебі сол кезде қолданылған Юлиан күнтізбесі бойынша жаңа жыл 25 наурыз – Lady Day-ге дейін басталмаған. Осының салдарынан, приходтағы қаржылық шығын 5000 фунт стерлингке бағаланған (1607 жылы 0,005 фунт стерлинг, ал соңғы жылдары шамамен миллион фунт стерлингке тең). Бұл тасқын туралы Уильям Джонс жазған «Ағылшын халқына судың үлкен ағыны арқылы Құдайдың ескертуі» (“God's warning to the people of England by the great overflowing of the waters or floods”) атты заманауи памфлетте еске алынған. 400 жылдығы, 2007 жылдың 30 қаңтарында, BBC Somerset айманы үшін оқиғаның ықтимал себептерін қарастырып, округте қайта орын алуы мүмкін бе деп сұрады. BBC Somerset Sound мерейтойлық бағдарлама таратып, BBC Points West үшін арнайы баяндама дайындалды.