Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1992 жылы орын алған кездейсоқ апат
Accidental disaster in 1992
1992 жылдың 13 сәуірінде Чикаго өзенінің үстінен өтетін көпірді жөндеу жұмыстары кезінде, өзен астындағы тоқтатылған және пайдаланылмаған коммуналдық туннельдің қабырғасы зақымданды. Нәтижесінде туған бұзушылық Чикаго Loop аймағындағы жертөлелерді, ғимараттарды және жер асты Chicago Pedway-ін шамамен [көлемі] сумен су басты. Қайта жаңғырту жұмыстары апталар бойы жалғасты, ал 1992 жылғы доллармен шамамен 2 миллиард доллар тұрады. Сот даулары бірнеше жылға созылды, және кім кінәлі екені туралы пікір қарама-қарсылығы бүгінге дейін сақталып тұр.
The Chicago flood occurred on April 13, 1992, when repair work on a bridge spanning the Chicago River damaged the wall of an abandoned and disused utility tunnel beneath the river. The resulting breach flooded basements, facilities and the underground Chicago Pedway throughout the Chicago Loop with an estimated of water. The remediation lasted for weeks, and cost about $2 billion in 1992 dollars, equivalent to $ in The legal battles lasted for several years, and disagreement over who was at fault persists to this day.
Себеп
Чикаго өзенінен өтетін Кинзи көшесіндегі көпірді қалпына келтіру жұмыстарына жаңа тіректер қажет болды. Алайда, Чикаго қаласы ескі тіректерді алып тастап, жаңаларын орнатуды талап еткенде, Ұлы көлдердегі дренаждық және доктық компания ескі тіректердің көпір операторының үйіне тым жақын екенін, оларды зақымдау немесе жою қаупінсіз дұрыс алып тастау мүмкін емес екенін хабарлады. Содан кейін Чикаго қаласы жаңа тіректерді ескі тіректердің оңтүстігіне 1 метрге орнатуға рұқсат берді. Жұмыс істей бастаған жұмысшылар өзеннің астында 20-ғасырдың басында көмір мен тауарларды тасымалдау үшін пайдаланылған Чикаго туннель компаниясының (CTC) тастап кеткен туннелі бар екенін білмеді. Шығыс жағалаудағы тіректердің бірі ескі туннельдің солтүстік қабырғасының бойымен өзеннің түбіне қадалып кірді. Тіректер туннель қабырғасын бұзбады, бірақ тірекпен ығысқан саз топырақ қабырғаны бұзып, шөгінділер мен судың туннельге сіңуіне әкеп соқты. Бірнеше аптадан кейін су мен бұзылған жер арасындағы саз топырақ сұйылып, туннельдегі су тасқынының қарқыны күрт өсті. Жағдай қиынға соқты, себебі туннельдер пайдаланылмай қалғаннан кейін су тасқыны есіктері алынып тасталған еді.
Rehabilitation work on the Kinzie Street Bridge crossing the Chicago River required new pilings. However, when the City of Chicago specified that the old pilings be extracted and replaced by the new ones, the Great Lakes Dredge and Dock Company reported back that the old pilings were too close to the bridge tender's house, preventing proper removal without risking damaging or destroying the house. The City of Chicago then gave permission to install the new pilings 3.5 feet (1 m) south of the old pilings. The crew members who began work at the site did not know that beneath the river was an abandoned Chicago Tunnel Company (CTC) tunnel that had been used in the early 20th century to transport coal and goods. One of the pilings on the east bank was driven into the bottom of the river alongside the north wall of the old tunnel. The pilings did not punch through the tunnel wall, but clay soil displaced by the piling eventually breached the wall, allowing sediment and water to seep into the tunnel. After some weeks, most of the clay between the water and the breach had liquefied, which rapidly increased the rate of flooding in the tunnel. The situation became problematic because the flood doors had been removed from the old tunnels after they fell into disuse.
Сырқаттың ашылуы
Телекоммуникация саласының білікті қызметкері тоннель ішінде өтетін кабельді тексеріп, лайлы су ағып жатқанда ақауды анықтады және видеожазбаны қалаға жіберді. Қала бұл ақауды жеңілтеп қарады және тоннельді жөндеу үшін тендер жариялау процесін бастады. CTC тоннельдері ешқашан ресми түрде мемлекеттік жауапкершілікке жатпаған, себебі олардың көпшілігі құпия түрде қазылған, көптегені жеке меншікке зиян келтірген, ал оператордың банкроттығы меншік және күтімге жауапкершілік мәселесін шеше алмады. Ал лайлы су тоқтамай ағып, өзен суының толассыз құйылуына мүмкіндік берді, нәтижесінде төтенше жағдай туындады.
A skilled telecommunications worker inspecting a cable running through the tunnel discovered the leak while it was still passing mud and forwarded a videotape to the city, which did not see anything serious and began a bid process to repair the tunnel. The CTC tunnels were never formally a public responsibility, as most of them had been dug clandestinely, many violated private property and the collapse of the operator had failed to resolve ownership and maintenance responsibilities. Meanwhile, the mud continued to push through until the river water was able to pour in unabated, creating an immediate emergency.
Әсерлер
Су бірнеше Loop кеңсе ғимараттарының, сауда дүкендерінің және жер асты сауда орталығының жертөлелеріне ағып кірді. Loop және қаржы ауданы эвакуацияланды, ал аймақтың көп бөлігінде электр қуаты мен газ қауіп шарасы ретінде тоқтатылды. Чикаго тауар биржасы мен Чикаго сауда-қаржы биржасындағы сауда таңертеңгі сағаттарда судың жертөлелерге сіңіп кіруіне байланысты тоқтатылды. Су деңгейі ең жоғары шақта кейбір ғимараттардың төменгі қабаттарында 12 метрге дейін жетті. Бірақ көшеде су көрінбеді, себебі барлығы жер астында болды. Әуел басында судың қайдан келгені белгісіз болды. WMAQ радиосының тілшісі Ларри Лэнгфорд қалалық қызметкерлердің су ағынын тоқтату үшін ірі су құбырларын жабуда екенін хабарлады. Полиция радиоларын тыңдап, Лэнгфорд Чикагоның "Merchandise Mart" (Кинзи-стрит көпірінің жанында) қауіпсіздік қызметкерлерінің жертөледегі суда балық бар екенін естіді. Лэнгфорд "Merchandise Mart"-қа барды, содан кейін радио арқылы судың ваннадағы су ағыны сияқты үйіршікпен айналып жатқанын хабарлады. Бірнеше минуттан кейін жедел жәрдем қызметтері көпірге жиналды.
The water flooded into the basements of several Loop office buildings and retail stores and an underground shopping district. The Loop and financial district were evacuated, and electrical power and gas were interrupted in most of the area as a precaution. Trading at the Chicago Board of Trade Building and the Chicago Mercantile Exchange ended in mid morning as water seeped into their basements. At its height, some buildings had 40 feet (12 m) of water in their lower levels. However, at the street level there was no water to be seen, as it was all underground. At first, the source of the water was unclear. WMAQ radio reporter Larry Langford reported that city crews were in the process of shutting down large water mains to see if the water flow could be stopped. Monitoring police scanners, Langford heard security crews from Chicago's Merchandise Mart (near the Kinzie Street Bridge) report that the water in their basement had fish. Langford drove to the Merchandise Mart, then reported over the air that water was swirling near a piling in a manner similar to water going down a bathtub drain. Within minutes emergency services were converging on the bridge.
Жөндеу және тазалау
Жұмысшылар шамамен 6 метрлік ені бар тесікті 65 жүк машинасымен тас, цемент және ескі матрастармен бітеуге тырысты. Ағынды баяулату үшін Чикаго өзенінің деңгейі Чикагоның төменгі жағындағы шлюздерді ашу арқылы төмендетілді, ал жүк туннельдері Чикаго терең туннель жүйесіне құйылды. Ағынды тоқтату үшін Material Service Corporation (MSC) компаниясы жеткізген және Kenny Construction орнатқан арнайы бетон қоспасы қолданылды. Бұл бетонды MSC-нің Брайан Райс жобалаған, ол өте жылдам қатаюы тиіс болғандықтан, бетон жеткізу машиналарына полиция сүйемелдеді. Бетон Кинзи көшесіне жақын су басқан туннельге бұрғыланған шұңқырларға құйылды және авариялық бөгеттер құрылды.
Workers attempted to plug the hole, by then about 20 feet (6 m) wide, with 65 truckloads of rocks, cement and old mattresses. In an attempt to slow the leak, the level of the Chicago River was lowered by opening the locks downstream of Chicago, and the freight tunnels were drained into the Chicago Deep Tunnel system. The leak was eventually stopped by placing a specialized concrete mixture supplied by Material Service Corporation (MSC) and placed by Kenny Construction. The concrete was designed by Brian Rice of MSC and was to set up so quickly that the concrete delivery trucks were provided police escorts. The concrete was placed into drilled shafts into the flooded tunnel near Kinzie Street and formed emergency plugs.
Салдары
Су тасқынынан кейін үш күн өткен соң ғана қала тазаланып, шаруашылық қызметін қайта бастауға мүмкіндік туды. Бұл оқиға қалаға шамамен 1,95 миллиард долларға (қазіргі шақтағы құны – … доллар) шығын келтірді. Кейбір ғимараттар бірнеше апта бойы жабық қалды. Тазалау жұмыстары кезінде қала орталығында тұраққа тыйым салынды, ал кейбір метро желілері уақытша жабылды немесе бағыттары өзгертілді. Оқиға салық төлеу мерзіміне жақын болғандықтан, IRS (АҚШ Салық қызметі) табиғи апат салдарынан зардап шеккендерге салық төлеу мерзімін ұзартты. Ақырында қала басшылығы туннельдерді күтіп ұстау жауапкершілігін өз мойнына алды және өзендерден өтетін жерлерге су өткізбейтін шлюздер орнатылды. Great Lakes Dredge and Dock Co. компаниясы Чикаго қаласын сотқа берді, өйткені қала туннельдердің бар екендігі туралы оларға хабарламаған. Сақтандыру мәселелері жылдар бойы шешілмей келді, даудың негізгі мәселесі – оқиғаның анықтамасы болды, яғни бұл «су тасқыны» ма, әлде «ағын» ба? Сақтандыру ағын шығындарын қамтиды, ал су тасқынына қатысты емес. Ақырында бұл ағын деп танылды, сондықтан көптеген тұрғындар оны әлі күнге дейін «Ұлы Чикаго ағыны» деп атайды. Бүгінгі күні кінәлілерді анықтау бойынша даулар тоқтамайды: бұл қанаушылыққа жұмысшылардың, олардың бас компаниясының, немесе тіпті Чикаго қаласының карталарындағы ескі туннель жүйелерінің дұрыс көрсетілмегендігінің кінәсі ме? Шындығында, Кинзи көшесіндегі өзен қиылысы қала карталарында нақты бейнеленген: әдеттегі туннель ескі көшелердің ортасымен өтеді. Кинзи көшесінде, басқа да өзен өткелдері сияқты, тарихи Кинзи көпірі (туннель салынып жатқан кезде) көше ортасында орталық тірегі бар айналмалы көпір болғандықтан, ол жаққа бұрылып кеткен. Осылайша, бастапқы туннельдер қала карталарында егжей-тегжейлі көрсетілгендей, Чикаго өзенінің үстінен салынып жатқан басқа да бірнеше көпірлер сияқты, жаққа жылдырылды.
It took three days before the flood was cleaned up enough to allow business to begin to resume and cost the city an estimated $1.95 billion (equivalent to $ in ). Some buildings remained closed for a few weeks. Parking was banned downtown during the cleanup and some subway routes were temporarily closed or rerouted. Since it occurred near Tax Day, the IRS granted natural disaster extensions to those affected. Eventually, the city assumed maintenance responsibility for the tunnels, and watertight hatches were installed at the river crossings. Great Lakes Dredge and Dock Co. sued the City of Chicago arguing that the city had failed to tell it about the existence of the tunnels. Insurance battles lasted for years, the central point being the definition of the accident, i. e., whether it was a "flood" or a "leak". Leaks were covered by insurance, while floods were not. Eventually it was classified as a leak, which is why many residents still call it the "Great Chicago Leak". Today, there remains contention as to whether the mistake was the fault of the workers on site, their parent company, or even the claim that maps provided by the City of Chicago failed to accurately depict the old tunnel systems. In fact, the Kinzie Street river crossing was clearly delineated on the city maps: the typical tunnel ran down the center of the old streets. At Kinzie Street, like some of the other river crossings, it veered off to the side as the historic Kinzie bridge (at the time of the tunnel construction) was a pivoting bridge with a central pivot in the middle of the street. Thus the original tunnels were moved to the side, as were several other bridges across the Chicago River—shown in detail on the city maps.
Сот істері
Кейінгі сот процестерінде Great Lakes Dredge and Dock Co. бастапқыда кінәлі деп танылды, бірақ кейіннен қала су тасқынына дейін туннельдің ақаулы екенін білгені және туннельді тиісінше күтпегені анықталған соң ақталды. Сонымен қатар, іс АҚШ Жоғарғы Сотына жеткізілді, ол Чикаго өзенінің кеме қатынасы бар суларында кеме арқылы жұмыс жүргізілгендіктен, теңіз заңнамасы қолданылатынын және Great Lakes компаниясының жауапкершілігі айтарлықтай шектеулі екенін үкім етті.
In the lawsuits that followed, Great Lakes Dredge and Dock Co. was initially found liable but was later cleared after it was revealed that the city was aware the tunnel was leaking before the flood and the city had also not properly maintained the tunnel. In addition the case went to the United States Supreme Court in which ruled that since the work was being done by a vessel in navigable waters of the Chicago River, admiralty law applied and Great Lakes's liability was greatly limited.