Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Сұр корольдік тырна (Tyrannus dominicensis), сондай-ақ питирре, печчари немесе ақ кеуделі корольдік тырна деп белгілі, тирандық ұшқыштар тұқымдасының (Tyrannidae) қозғалмалы құсы. Бұл түр алғаш рет сол кезде Санто-Доминго деп аталған Испаньола аралында сипатталған, сондықтан да dominicensis атауы берілген.
The gray kingbird or grey kingbird (Tyrannus dominicensis), also known as pitirre, petchary or white breasted kingbird, is a passerine bird in the tyrant flycatchers family Tyrannidae. The species was first described on the island of Hispaniola, then called Santo Domingo, thus the dominicensis name.
Таксономия
Сұр құсты 1788 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің "Жаратылыс жүйесі" еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген басылымында ресми түрде сипаттады. Ол оны құсбауырлар туысына (Lanius) қосты және Lanius dominicensis деген екі атау берді. Бұл атау Санто-Домингодан, қазіргі Испаньола аралынан алынған. Гмелин өзінің сипаттамасын 1760 жылы француз зоологы Матурин Жак Бриссон сипаттап, суреттеген "Le tyran de S. Domingue" жұмысына негіздеді. Қазір сұр шоқпар 1799 жылы француз натуралисі Бернар Жермен де Ласепед енгізген Тираннус туысына жататын 13 түрдің бірі болып табылады. 2020 жылы жарияланған молекулалық генетикалық зерттеуде сұр шоқпардың алып шоқпарға (Tyrannus cubensis) ең жақын туыс екені анықталды. Екі түршесі белгілі: Жоғарғы жағы сұр, қоңыр қанаттары мен құйрығы бар, ал төменгі жағы ақ, кеудесінде сұр рең бар. Басында жасырын сары жолақ және көздерінен өтетін қара маска бар. Қара ұзын тұмсығы, туысқан, сәл кішкентай тропикалық шоқпардан ауырлау. Еркек және ұрғашы құстар бір-біріне ұқсас, бірақ жас құстардың қанаттарының, құйрығының және реңдік қауырсындарында қызыл қоңыр жиектері болады. Оның дауысы – қатты, қайталамалы "пипири, пипири" трилі, осының салдарынан испан тілінде сөйлейтін Үлкен Антиль аралдарында pestigre немесе pitirre, ал кейбір ағылшын тілінде сөйлейтін аралдарда petchary деп аталады.
The gray kingbird was formally described in 1788 by the German naturalist Johann Friedrich Gmelin in his revised and expanded edition of Carl Linnaeus's Systema Naturae. He placed it with the shrikes in the genus Lanius and coined the binomial name Lanius dominicensis. The specific epithet is from the locality Santo Domingo, now Hispaniola. Gmelin based his description on "Le tyran de S. Domingue" that had been described and illustrated in 1760 by the French zoologist Mathurin Jacques Brisson. The gray kingbird is now one of 13 species placed in the kingbird genus Tyrannus that was introduced in 1799 by the French naturalist Bernard Germain de Lacépède. A molecular genetic study published in 2020 found that the gray kingbird was sister to the giant kingbird (Tyrannus cubensis). Two subspecies are recognised: The upperparts are gray, with brownish wings and tail, and the underparts are white with a gray tinge to the chest. The head has a concealed yellow crown stripe, and a dusky mask through the eyes. The dark bill is heavier than that of the related, slightly smaller, tropical kingbird. The sexes are similar, but young birds have rufous edges on the wing coverts, rump and tail. The call is a loud rolling trill, pipiri, pipiri, which is the reason behind many of its local onomatopoeiac names, like pestigre or pitirre, in the Spanish speaking Greater Antilles, or petchary in some of the English speaking islands.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Флорида штатында саны көбейіп келеді және бұрын тек жағалауда ғана кездескенмен, қазір көбінесе ішкі аймақтарда табалады. Ол АҚШ-тың оңтүстік-шығысында, негізінен Флоридада, сондай-ақ Орталық Америкада, Батыс Ұндістан аралдары арқылы оңтүстікке қарай Венесуэла, Тринидад және Тобаго, Гвиана және Колумбияға дейін көбейеді. Солтүстік популяциялары көшпенді, Орталық Американың Кариб теңізі жағалауында және Оңтүстік Американың солтүстігінде қыстайды. АҚШ-тың солтүстік-шығысында шатасып келген бірнеше топтары белгілі. Ол биік ағаштар мен бұталарды, сондай-ақ саванналар мен батпақтардың жиектерін ұнатады.
It is found in increasing numbers in the state of Florida, and is more often found inland though it had been previously restricted to the coast. It breeds from the extreme southeast of the United States, mainly in Florida, as well as Central America, and through the West Indies south to Venezuela, Trinidad and Tobago, the Guianas, and Colombia. Northern populations are migratory, wintering on the Caribbean coast of Central America and northern South America. Several vagrant populations are known to exist in the Northeastern United States. It favors tall trees and shrubs, including the edges of savanna and marshes.
Мінез-құлық
Басқа патша құстары сияқты, бұл құстар да өз аумағын басып кіргендерден, соның ішінде сүтқоректілерден және тоқылдақ қара құстар, қызыл құйрықты бүркіттер және қанатты бүркіттер сияқты әлдеқайда ірі құстардан, бірігіп шабуылдау арқылы агрессивті түрде қорғайды.
Like other kingbirds, these birds aggressively defend their territory against intruders, including mammals and much larger birds such as crested caracaras, red tailed hawks and broad winged hawks by mobbing.
Тамақ және азықтандыру
Көктайғақтар ағаштың биік жеріндегі ашық тұғырларда күтеді, кейде жәндіктермен (мысалы, ара, ішекқуыршақ, шершене және қоңыздар) қоректену үшін ұшып шығады, бұл олардың негізгі тамағы. Олар сондай-ақ, қолжетімділігіне қарай шағын жемістер мен жидектерді де жейді. Жеміс-жидектер олардың күнделікті рационының бес бөлігінің бірін құрайды. Сиырқанаттар мен кішкентай кесірткелер де кейде жейді.
Gray kingbirds wait on an exposed perch high in a tree, occasionally sallying out to feed on insects (such as bees, dragonflies, wasps and beetles), their staple diet. They also eat small fruits and berries depending on its availability. Fruits and berries make up one fifth of their daily diet. Spiders and small lizards are occasionally eaten.
Өсіру
Ол ағашта нақтысыз ұя салады. Аналық әдеттегідей екі кілегейлі жұмыртқаны басып шығарады, олар қызыл қоңыр түсті белгілермен өрнектелген.
It makes a flimsy cup nest in a tree. The female incubates the typical clutch of two cream eggs, which are marked with reddish brown.