Кіріспе

Құстар туысы, көбінесе сары, қызғылт сары немесе қызыл белгілері бар қара түсті Icterids ('/ɪ//k//t//ər//ɪ//d/) немесе Жаңа әлем қара құстары, шағын және орташа мөлшердегі, көбінесе түрлі-түсті Жаңа әлемдегі қызылқұстар отбасын құрайды. Отбасы 108 түрді қамтиды және 30 туысқа бөлінеді. Көптеген түрлердің басым түсі қара, көбінесе сары, қызғылт сары немесе қызыл түстермен сәнделеді. Отбасының түрлері мөлшері, пішіні, мінез-құлқы және түсі жағынан кең ауқымды әртүрлілікке ие. Атау, "сарыға бойлағандар" деген мағынаны білдіреді (көптеген түрлердің жарқыраған сары қауырсындарынан туындаған), ежелгі грек тіліндегі ikteros сөзінен латынша ictericus арқылы келген. Бұл топқа Жаңа әлем қара құстары, Жаңа әлем ориолдары, боболинк, дала торғайлары, граклдар, сиыр құстары, оропендолалар және кациктер кіреді. Атауларының ұқсастығына қарамастан, алғашқы топтар Ескі әлемдегі қара құсқа (тұрш) немесе Ескі әлемдегі ориолдарға алысқан туыс. Icteridae отбасын 2017 жылы құрылған және бір түрден – сары кеуделі сымбаттан (Icteria virens) тұратын Icteriidae отбасымен шатастырмау керек.

Сипаттамалары

Иктеридтердің көпшілігі тропиктерде тіршілік етеді, бірақ көптеген түрлері қоңыраулы аймақтарда да кездеседі, мысалы, қызыл қанатты қара құс және ұзын құйрықты шұбар. Көбеюге қолайлы түрлердің ең жоғары тығыздығы Колумбия мен Оңтүстік Мексикада байқалады. Олар бұталар, батпақтар, орман және саванна сияқты әртүрлі ортада мекендейді. Иктеридтерге тән ерекше морфологиялық бейімделу – ол ашалау, онда бас сүйегі құстың мүсінін күшпен ашуға қалыптасқан, пассивті емес, осы арқылы жасырын тағамды алу үшін кеңістікті күшпен ашуға мүмкіндік береді. Иктеридтер әртүрлі тағамдарды пайдалануға бейімделген. Оропендолалар мен кациктер жемістің қабығын ашып, жұмсақ ішкі бөлігін алу үшін ашалау қозғалысын пайдаланады және осы процеске бейімделген ұзын мүсіндерге ие. Ал сиырқұстар мен боболинктер сияқтылары тұқымдарды ұсақтауға арналған қысқа, жуан мүсіндерге ие. Ямайка қара құсы мүсінін ағаш қабығы мен эпифиттер арасында іздеу үшін пайдаланады және Неотропикадағы ағашқа өрмелеушілердің эволюциялық нишасын қабылдады. Ориолдар нектар ішеді. Бұл құстардың ұя салу әдеттері де әртүрлі, мысалы, оропендолалар мен ориольдерде ілініп тұратын тоқыма ұялар кездеседі. Көптеген иктеридтер отарлы болып, 100 000-ға дейін құстан тұратын отарларда ұялайды. Кейбір сиырқұстар ұя паразитизмімен айналысады; аналықтары жұмыртқаларын басқа түрлердің ұяларына салады, бұл кейбір көкектерге ұқсас. Иктеридтердің кейбір түрлері ауыл шаруашылығы зиянкестеріне айналды; мысалы, АҚШ-тағы қызыл қанатты қара құстар күріш сияқты кейбір дақылдардың ең зиянды омыртқалы зиянкестері саналады. 1994 жылы Калифорнияда қара құстарды бақылаудың бір акрына 30 доллар жұмсалды. Барлық түрлер бірдей сәтті болған жоқ, және көптеген түрлер жойылу қаупіне тап болды. Оларға Ямайка қара құсы, сары иықты қара құс және Сент-Люсия ориолы сияқты аралдық түрлер кіреді, олардың барлығына мекендеу ортасының жоғалуы қауіп төндіреді; сондай-ақ Калифорнияның үш түсті қара құсы, оған мекендеу ортасының жоғалуы және ұялардың жойылғандығы қауіп төндіреді.

Фольклорлық

Перуде кацик және оропендола түрлері паукар немесе осыған ұқсас атаулармен аталады. Паукарлар өте ақылды деп есептелгендіктен, жергілікті халық балаларына олардың миын жеңдіріп, жылдам оқуға үйретуге тырысады. Еркек паукар ұя салуға және балаларды күтуге қатыспайтындықтан, еңбек етпейтін еркектерді "паукар еркек" деп атауға болады.

Таксономия

Отбасылық топ 1825 жылы ирланд зоологы Николас Вигорс Icterina суботбасы ретінде енгізілді. Ол осы суботбасын "Стурнидтер" тұқымдастығына қосты. 2019 жылы Карл Оливерос және оның әріптестері жариялаған пассирин тұқымдастарының филогенетикалық талдауы Icteridae тұқымдастығының Icteriidae тұқымдастығымен (сары кеуделі сүрегін қамтиды) туыс екенін, ал осы екі тұқымдастық бірге Жаңа дүние сойқышы Parulidae тұқымдастығымен туыс келетін кладты құрайтынын көрсетті. Төменде көрсетілген туыс деңгейіндегі кладограмма Алексис Пауэлл және оның әріптестерінің 2014 жылы жариялаған молекулалық филогенетикалық зерттеуіне негізделген. Зерттеуде митохондриялық гендердің тізбектері салыстырылды. Суботбастар 2016 жылы Ван Ремсен және оның әріптестері ұсынған жіктемеге сәйкес келеді. Түрлердің саны Халықаралық орнитологиялық комитет (ХОК) атынан Франк Гилл, Памела Расмуссен және Дэвид Донскер сақтап жүрген тізімнен алынған.