Кіріспе
Құс түрлері Құс Қызыл ибис, кейде қызыл ибис (Eudocimus ruber) деп аталады, Threskiornithidae құс туысына жататын ибис түрі. Ол тропикалық Оңтүстік Америка және Кариб теңізінің бір бөлігінде қоныстанады. Пішіні жағынан ол қалған 27 ибис түрінің көпшілігіне ұқсас, бірақ керемет жарқын қызыл түсі оны оқшаулайды. Бұл Тринидад пен Тобагоның екі ұлттық құсының бірі, ал оның тупи-гуарани тіліндегі атауы, гуара, Бразилия жағалауындағы бірнеше қалалардың атына кіреді. Орташа мөлшердегі бұл су құсы – жақсы бейімделген, көптеген және жемісті құс, және ол бүкіл әлемде қорғалатын мәртебеге ие. IUCN мәртебесі бойынша ол "Тәуекел аз" санатында. Дегенмен, Eudocimus ruber биологиялық жіктеме ретіндегі заңдылығы күмәнді. Дәстүрлі Линней таксономиясы оны жеке түр ретінде жіктейді, бірақ кейбір ғалымдар оны жақын туысы – американдық ақ ибис (Eudocimus albus) сияқты, жалпы американдық ибис түрінің кіші түрі ретінде жіктеуді ұсынады.
the bird
The scarlet ibis, sometimes called red ibis (Eudocimus ruber), is a species of ibis in the bird family Threskiornithidae. It inhabits tropical South America and part of the Caribbean. In form, it resembles most of the other twenty seven extant species of ibis, but its remarkably brilliant scarlet coloration makes it unmistakable. It is one of the two national birds of Trinidad and Tobago, and its Tupi–Guarani name, guará, is part of the name of several municipalities along the coast of Brazil. This medium sized wader is a hardy, numerous, and prolific bird, and it has protected status around the world. Its IUCN status is Least Concern. The legitimacy of Eudocimus ruber as a biological classification, however, is in dispute. Traditional Linnaean taxonomy classifies it as a unique species, but some scientists have moved to reclassify it as a subspecies of a more general American ibis species, along with its close relative, the American white ibis (Eudocimus albus).
Таксономия
Бұл түрді алғаш рет 1758 жылы Карл Линней жіктеген. Бастапқыда Scolopax rubra есімді екі атаулы номенклатурасы берілген. Биологиялық тұрғыдан алғанда, қызыл ибис американдық ақ ибиске (Eudocimus albus) өте жақын, және кейде олар бір түр деп есептеледі, бұл қазіргі ғылымды олардың таксономиясы бойынша екіге бөледі. Екі құстың да сүйектері, тырнақтары, мүңктері, қауырсындары және басқа да белгілері бірдей – олардың басты айырмашылығы пигментациясында ғана. Дәстүрлі таксономия оларды екі бөлек түр деп қарастырған. Бірақ кейбір биологтар енді оларды Eudocimus albus-пен бірге, бір американдық ибистің екі кіші түрі ретінде қарастыруды ұсынады.
Biologically the scarlet ibis is very closely related to the American white ibis (Eudocimus albus) and is sometimes considered conspecific with it, leaving modern science divided over their taxonomy. The two birds each have exactly the same bones, claws, beaks, feather arrangements and other features – their one marked difference lies in their pigmentation. Traditional taxonomy has regarded the two as separate and distinct. Some biologists now wish to pair them with Eudocimus albus as two subspecies of the same American ibis.
Сипаттама
Ересектердің қауырсындары дерлік толығымен қызыл түсті. Қауырсындары әртүрлі түстер мен реңктерде болуы мүмкін, бірақ қанаттарының ұштары ғана олардың атына сай түстен өзгешеленеді. Бұл қанат ұштары терең қара (немесе кейде қою көк) түсті болып келеді және тек ең ұзын қауырсындарында кездеседі, ал қалған бөлігінде құстардың түсі "көрінетін қызыл түс, дерлік жарқырағандай". Қызыл ибистің мүңкісі мен аяқтары қызыл, бірақ мүңкісі кейде қаралау болып келеді, әсіресе ұшына қарай. Олардың ұзын, тар, иілісқан мүңкісі бар. Аяқтары мен мойны ұзын және ұшу кезінде созылып тұрады. Жасы қызыл ибистің түсі сұр, қоңыр және ақ түсті болады. Өсе келе, қызыл түсті құбыршақтарды көп жеу арқасында қызыл түс пайда болады. Түс өзгерісі жас құстың екінші қауырсын алмасуынан басталады, ол ұша бастаған кезде: өзгеріс арқадан басталып, екі жылға жуық уақыт бойы денеге біртіндеп таралады, сонымен қатар қарқындылығы артады. Қызыл ибистің табиғаттағы өмір сүру ұзақтығы шамамен 16 жылды, ал тұтқындықта 20 жылды құрайды. Ересек қызыл ибистің қанаттарының ені шамамен... Соңғы жылдары құс колонияларын оңтүстікке қарай, тіпті Жоинвиллдің жағалау аймақтарында және Сан-Франциско-ду-Сул аралында көруге болады. Ең көп шоғырланғандары Венесуэланың батысындағы Льянос аймағында және Колумбияның шығысында орналасқан. Льянос аймағының құнарлы және шалғай тропикалық жайылымдық даласы адамдардың араласуынан алыс, қауіпсіз пана болып табылады. Қызыл ибистер Белиз, Эквадор және Панамада, Аруба, Куба, Доминика, Гренада және Ямайкада кездестірілген; тіпті АҚШ-та да көрілген. Алайда, Солтүстік Америкадағы қазіргі кезде кездесетін құстардың көпшілігі әкелінген немесе қашып кеткен құстар. Мысалы, 1962 жылы Флоридадағы Грейнольдс паркінде ақ ибистердің ұяларына қызыл ибистердің жұмыртқалары салынды, нәтижесінде олар оңай будандасып, "қызғылт ибистерді" тудырды, оларды кейде әлі де көруге болады.
Өсіру
Жұптар қарапайым стильде ұя салады, көбінесе "бұтақтардан жасалған шалақ платформалар" түрінде. Олар жапырақ қаптамаларында қоныстанады, көбінесе жас мангр ағаштарының жағалаудағы ыңғайлы баспанасын таңдайды. Қызыл ибистер батпақтар сияқты ылғалды, лайлы жерлерді ұнатады, бірақ қауіпсіздік үшін ұяларын судан жоғарырақ ағаштарға салады. Мүмкіндігі болса, олар ұяларын аралдарға салады, онда олардың жұмыртқалары мен балапандары жыртқыштардан аз қауіп көреді. Әйелді қызықтыру үшін аталық "көктеп, денесін шайқап, тұмсығын шапалақтап, басын сүртіп, биікке ұшып" сияқты әртүрлі жұптасу ритуалдарын орындайды. Көптеген құстар сияқты, жұптасуда тікелей байланыс немесе енгізу болмайды: оның орнына, спермалық сұйықтықтар клоака ашықтары арқылы сыртқы контакті кезінде беріледі. Бес-алты күндік көтеретін кезеңнен кейін, табысты жұптасудан кейін жұптар адал болып, бірге тұрып, жас ұрпаққа қатысты ата-аналық жауапкершілікті бөліседі. Дегенмен, олар көптеген креветкалар мен оған ұқсас тағамдарды жейді, мысалы, құмшақтарды (Nereis), моллюскаларды (мысалы, Melampus), кішкентай шабақтарды (Aratus, Uca және Ucides) және рак сияқты басқа да қабықтылылардың түрлерін. Креветкалар мен басқа да қызыл қабықтылылардың көп мөлшері астаксантинге толы, бұл құстардың қызыл түсінің негізгі құрауышы болып табылатын каротиноид. Бақалар, кішкентай жыландар, кішкентай балықтар (Cichlidae), жемістер мен тұқымдар да қызыл ибистердің кейде жейтін азығы болып табылады. Егер олар зообақта ұсталса, олардың рационында көбінесе қызылша мен сәбіз қосылады, бұл олардың қауырсындағы түстің жарық болуын сақтауға көмектеседі.
Әлеуметтік мінез-құлық
Қызыл ибис – әлеуметтік және үйіршіл құс, сонымен қатар тамақ іздеу және жастарды қорғау мәселелерінде өте біріккен. Олар отыз немесе одан да көп құстан тұратын топтарда өмір сүреді. Топ мүшелері бір-біріне жақын болады, ал жұптасқан ибистер ұяларын бір ағаштағы басқа жұптардың ұяларына жақын салады.
Адамдармен қарым-қатынасы
Қызыл ибис және кокрико деп белгілі шалақай, сәйкесінше Тринидад пен Тобагоның ұлттық құстары болып табылады. Екі құстың да бейнесі Тринидад пен Тобагоның елтаңбасында көрсетілген. Кокрико Тобаго, Венесуэла және Колумбияда таралған. Қызыл ибис үшін маңызды жергілікті орта – Тринидадтағы Карони батпағының қорығы, ол 1953 жылы қызыл ибиске қорек және мекен беру үшін арнайы құрылған ылғалды жерлердің қорығы. Американдық жазушы Джеймс Херст құсты әдеби символ ретінде пайдаланып, 1960 жылы "Қызыл ибис" атты танымал әңгіме жазды. Бұл атау американдық ақын Сьюзан Ханның өлеңдер жинағына да берілген.