Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мут аймағы – қазіргі Луксор (Ежелгі Фива) қаласында, Оңтүстік Карнақта Нилдің шығыс жағалауында орналасқан ежелгі Египет ғибадатханалар кешені. Бұл кешен Карнак ғибадатхана кешенін құрайтын төрт маңызды ежелгі ғибадатхананың бірі. Ол Амон құдайының аймағынан оңтүстікке қарай шамамен 325 метр қашықтықта орналасқан. Аймақтың жалпы ауданы шамамен 90 000 шаршы метрді құрайды. Мут аймағында кем дегенде алты ғибадатхана бар: Мут ғибадатханасы, Контра ғибадатханасы және А, В, С және D ғибадатханалары. Мут ғибадатханасын үш жағынан Ишеру деп аталатын қасиетті көл қоршап тұр. Қасиетті көлдің оңтүстігінде доктор Бетси Брайан мен оның Мэриленд штатындағы Балтимор қаласындағы Джонс Хопкинс университетінің командасы қазіргі уақытта қазба жұмыстарын жүргізіп жатқан кең аумақ бар. Бүгінгі таңда кешеннің көп бөлігі қираған, бірақ оны қайта жаңарту жұмыстары жүріп жатыр. Мут ғибадатханасын, Контра ғибадатханасын және А, В, С және D ғибадатханаларын 30-шы династияға жататын саз кірпіштен жасалған қоршау қабырғасымен қоршаған. Мут ғибадатханасы орташа сапалы құмтастан салынған, ол солтүстік-оңтүстік бағытында орналасқан және Амон аймағымен тікелей сызықта үйлеседі. Контра ғибадатханасы да орташа сапалы құмтастан жасалған, ол Мут ғибадатханасының оңтүстік жағымен шектеседі, содан да оның аты осылай аталуда. Ол, мүмкін, 30-шы династияда салынған, бірақ Птолемей кезеңінде кейбір өзгерістер енгізілген. Контра ғибадатханасының мақсаты әлі анықталмаған, алайда Фазини оның Мут ғибадатханасының айналасындағы жартылай бағаналы өткелдегі тоқтау орны болғанын айтады. D ғибадатханасы немесе D құрылысы Птолемей кезеңінде салынған шағын ғибадатхана, алдыңғы бөлмесі Мут құдайына, ал артқы бөлмесі Птолемей әулетінің бабаларына табыну үшін пайдаланылған деген дәлелдер бар. Бруклин мұражайы бұл жерде табылған тағы бір маңызды ескерткіш – шамамен 7 метр ені бар және оңтүстік-батысқа бағытталған Тахарқа қақпасы екенін мәлімдейді. Ол Мут аймағын кеңейту үшін салынған және А ғибадатханасына жаңа жол ашқан. Ишеру қасиетті көлі қолмен жасалған және Мут құдайына табынушылықта маңызды рөл атқарған.
The Precinct of Mut is an Ancient Egyptian temple compound located in the present city of Luxor (ancient Thebes), on the east bank of the Nile in South Karnak. The compound is one of the four key ancient temples that creates the Karnak Temple Complex. It is approximately 325 meters (1,066 feet) south of the precinct of the god Amun. The precinct itself encompasses approximately 90,000 square meters (968,751 square feet) of the entire area. The Mut Precinct contains at least six temples: the Mut Temple, the Contra Temple, and Temples A, B, C, and D. Surrounding the Mut Temple proper, on three sides, is a sacred lake called the Isheru. To the south of the sacred lake is a vast amount of land currently being excavated by Dr. Betsy Bryan and her team from the Johns Hopkins University in Baltimore, Maryland. Today, most of the compound is still destroyed, but it is currently being renovated. Surrounding the Mut Temple, the Contra Temple, and Temples A, B, C, and D, is an enclosure wall made of mud brick dating to the 30th Dynasty. The Mut Temple proper was made of mediocre sandstone and it is positioned north and south and is directly aligned with the Precinct of Amun. The Contra Temple, also made of mediocre sandstone, borders the Mut Temple at the south end of it, hence the name, and it possibly dates to the 30th Dynasty with certain alternations made during the Ptolemaic period. The purpose of the Contra Temple is still unclear, however, Fazzini states that it possibly served as a stopping point in a partially columned passage around the Mut Temple. Temple D, or Structure D, was a chapel made during the Ptolemaic period, the front room was dedicated to the goddess Mut and the back room shows evidence of being dedicated to a Ptolemaic ancestor cult. The Brooklyn Museum mentions one other important monument found on the site is the Taharqa gateway that is about 7 yards wide and is oriented south and west, it was built to enlarge the Mut Precinct and opened a new pathway to Temple A. The sacred lake, Isheru, was man made and held religious importance to the cult of the goddess Mut.
Мүт құдайы
Мут құдайы – Амон Ра құдайының әйелі және серігі. Ол сондай-ақ Ана Құдай, Құдайлардың патшайымы және Көк ханымы деп те аталды. Елизавета Вараксаның сөзінше, 19-шы династия кезінде Рамсес II А ғибадатханасында кең ауқымда жұмыс істеді, ол ғибадатхананың бірінші пилонының алдына өзінің екі алып мүсіні мен екі алабастр стеласын қойды. Мүсіндер диориттен немесе "қара граниттен" жасалған, ал бастапқыда Мұт аумағында бір уақытта шамамен 570 гранодиорит мүсін болған деп есептелді. Литгоеге сәйкес, Аменхотеп III көптеген мүсіндерді "орман" сияқты салуға бұйрық берген. Бүгінде мүсіндерді әлемнің түрлі мұражайларында кездестіруге болады; Бостондағы Көркем өнер мұражайында бір отырған мүсін, Каирдегі Египет мұражайында алты мүсін, ал Лондондағы Британ мұражайында отыз мүсін бар, бұл тек бірнеше мысал ғана.
The goddess Mut is the wife and consort of the god Amun Ra. She was also known as the Mother Goddess, Queen of the Goddesses, and Lady of Heaven. According to Elizabeth Waraksa, during the 19th Dynasty, Ramsses II worked broadly on Temple A, he placed two massive statues of himself and two alabaster stelae in the front of the temple's first pylon. The statues are made of diorite or "black granite" and initially approximately 570 granodiorite statues were thought to have been at the Precinct of Mut at one time. According to Lythgoe, Amenhotep III, commissioned the many statues to be built as a "forest". Today the statues can be found in various museums across the globe; in Boston, the Museum of Fine Arts has one seated statue, the Egyptian Museum, Cairo has six statues, and in London, the British Museum has thirty statues, just to name a few examples.
Керамикалық мүсіндер
2001 және 2004 жылдар аралығында Джонс Хопкинс экспедициясы Қасиетті көлдің оңтүстігіндегі өнеркәсіптік аймақтардан табылған көптеген әйел мүсіндерін тізімдеді. Уараксаның мәлімдемесіне сәйкес, төрт маусымдық қазба жұмыстарынан кейін экспедиция тапқан әйел мүсіндерінің жалпы саны 42 болды. 2002 және 2004 жылдар аралығында доктор Брайан мен оның командасы жүргізген Мют аймағындағы қазба жұмыстары Жаңа Патшалық кезеңіне қатысты құрылыс қалдықтарын ашты, оның ішінде нан пісіру және сыра жасау орталықтары, сондай-ақ астық сақтау қоймалары болды. 2006 жылдың қаңтар айында экспедиция, кейбір қиындықтарды жойғаннан кейін, Аменхотеп III-нің әйелі Тей патшайымның граниттен жасалған, толық мөлшердегі мүсінін тапты, ол 21-ші династияға жатады. 2011 жылы доктор Брайан мен оның командасы Қасиетті көлдің оңтүстігінде адам қаңқасын тапты. Қаңқаның ерекшелігі – дене бағыты, ол бетімен төмен қарап, қозғалмайтын күйде болды, ал бас сүйегінің орналасуы ерекше қызығушылық тудырды, ол ағаш бағананың құмтас негізінің астына әдейілеп қойылғандай көрінді. 2012 жылы Джонс Хопкинс университетінің экспедициясы, Брайан басшылығымен, Қасиетті Ишеру көлінің артында жерлеу орындарын тапты. 2015 жылдың қаңтар айында JHU экспедициясының басты мақсаты – қасиетті көлдің артындағы зират деп есептелетін аймақты қазу.
Between 2001 and 2004, the Johns Hopkins expedition catalogued quite a number of female figurines found in the industrial areas south of the Sacred Lake. According to Waraksa after the four seasons of excavation, the total number of female figurines the expedition found was 42. Between 2002 and 2004, the excavation of the Mut Precinct, conducted by Dr. Bryan and her team, revealed a section of New Kingdom work fixings that included baking and brewing centers, as well as granaries. In January 2006, the expedition, after clearing some debris, found a life sized statue of Queen Tiy, the wife of Amenhotep III, made of granite and that dates back to the 21st Dynasty. Dr. Bryan and her team discovered human remains south of the Sacred Lake in 2011, what was interesting about the remains is the orientation of the body, it was faced down and appeared to be constrained, even more interesting is the location of the skull, it seems as if it was purposely placed underneath a sandstone base for a wooden column. In 2012, The Johns Hopkins University expedition, directed by Bryan, found burials behind the Sacred Isheru Lake. Now in January 2015, the main goal of the JHU expedition is to excavate what is now considered a cemetery behind the sacred lake.