Жак Женест: Канадалық дәрігер және ғылымның дамуына қосқан үлесі

Кіріспе

Жак Женест (29 мамыр 1919 жыл - 5 қаңтар 2018 жыл) – канадалық дәрігер және ғалым. Ол Монреаль клиникалық зерттеулер институтын (IRCM) құрды және Монреаль университетінің зейнеткер профессор-эмиритусы, ал МакГилл университетінің профессоры болды. Женест Квебек облысында клиникалық зерттеулер саласындағы бірнеше ұйымды құрып, басқарғанымен, сондай-ақ артериялық гипертония бойынша жүргізген жұмыстарымен танымал болды.

Өмір және мансап

Монреаль қаласында (Квебек) туған Женест Монреаль университетінен медицина дәрежесін алды. Ол Монреальдегі Hôtel Dieu ауруханасында ішкі медицина және патология бойынша резидентурасын аяқтады, кейін Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Джонс Хопкинске ғылыми тағылымдамаға барды. Ол Нью-Йорктегі Рокфеллер институтында ғылыми қызметкер және дәрігердің көмекшісі болды, кейіннен 1986 жылы оған құрметті диплом табысталды. Квебекке оралғаннан кейін провинциялық үкіметтен провинциядағы зерттеулердің жай-күйін зерттеуді сұрады. АҚШ пен Еуропаның ірі университеттері мен ғылыми-зерттеу мекемелерін аралағаннан кейін ол Квебектің осы салада қалып қойғанын айтты. Сондықтан ол 1952 жылы Монреальдегі Hôtel Dieu ауруханасында алғашқы клиникалық зерттеу бөлімін құрды. Әкімшілікке деген сенімі болғанымен, бұл қадамды әріптестері жақсы қабылдамады, олар дәрігердің гипертонияны зерттеуге арналған жалақы алып, клиникалық міндеттерден босатылуын мақұлдамады. Алайда, қаржыландыру мен зертханалық кеңістіктің жетіспеушілігі бөлімнің өсуін қиындатты. 1955 жылы бөлім Канаданың Корольдік дәрігерлер және хирургтар колледжі тарапынан негізгі ғылымдарды оқыту бойынша мойындалды, бұл оның әріптестерінің пікірлерін жақсартуға әкелді. Бұл бөлім дәрігерлерге клиникалық және ғылыми-зерттеу білімін ұсынатын жалғыз орын болды. Жак Женест 1958 жылы Hôtel Dieu медициналық кеңесінің президенті болды. Сонымен қатар, ол франкофондық зерттеушілердің арасындағы пікір алмасу орталығын құрайтын Квебек клиникалық зерттеулер клубын (CRCQ) құрды. Енді нығайып, 1952 және 1967 жылдар аралығында бөлім ондаған зерттеушілерді жұмысқа алды. Бөлім Макгилл университетінің зерттеу медицинасы бөлімінің директоры Дж. С. Л. Браунмен тығыз байланыс орнатты, ол интерндерге клиникалық білімдерін берік теориялық негізбен толықтыру мүмкіндігін ұсынды. 1964 жылы Жак Женест Монреаль университеті Медицина факультетінің Медицина кафедрасының директоры болып тағайындалды. Сонымен қатар, ол Квебектегі медициналық зерттеулер кеңесін әзірлеуге бағытталған жұмысты жалғастырды, бұл зерттеулерді мемлекеттік қаржыландыруға мүмкіндік беретін еді. Бүгінде Квебектегі денсаулық сақтау саласындағы зерттеулерге стипендиялар мен гранттар беріледі. Сондай-ақ 1964 жылы Макгилл Генестке Медицина факультетінің деканы лауазымын ұсынды. Бұл лауазым оған ғылыми-зерттеу институтының іргетасын қалау үшін жеткілікті қолдауды ұсынды. Белгілі заңгер Марсель Пишедің көмегімен олар Клод Бернар медициналық орталығын құрды, ол бүгінде Монреальдегі клиникалық зерттеулер институты (IRCM) деп аталады. Облыстық денсаулық сақтау министрі Альфонс Кутюрье бұл мекеменің іргетасына маңызды қаражат бөлді. Генес 1967 жылдан 1984 жылға дейін осы институтты басқарды. Сондай-ақ, ол IRCM-де биоэтиканы зерттеу орталығын құруға ықпал етті. 2018 жылдың 5 қаңтарында 98 жасында дүние салды.

Born in Montreal, Quebec, Genest received his medical degree from the University of Montreal. He completed his residency in internal medicine and pathology at the Hôpital Hôtel Dieu de Montréal before heading to Johns Hopkins in Baltimore, Maryland for a research fellowship. He was then a research associate and assistant physician at the Rockefeller Institute in New York City, which later awarded him an honorary degree in 1986. Upon returning to Quebec, he was asked by the provincial government to perform a study of the state of research in the province. Following his visits to major universities and research institutions of the United States and Europe, he concluded that Québec lagged behind in this sector. He therefore founded the first department of clinical research at Hôtel Dieu de Montréal in 1952. Though he had the confidence on the administration, this move was poorly received by his colleagues, who disapproved of a physician being salaried and freed from clinical tasks to devote himself to the study of hypertension. However, the lack of financing and of laboratory space complicated the growth of the department. In 1955 the department was recognized by the Royal College of Physicians and Surgeons of Canada for basic science training, leading to an improvement in his colleagues' opinions. The department became the only place offering both clinical and research education for physicians. Jacques Genest acceded to the presidency of the medical council of Hôtel Dieu in 1958. Furthermore, he created the Club de Recherches Cliniques du Québec (CRCQ), a place for discourse between francophone researchers. Now more firmly established, the department recruited dozens of researchers between 1952 and 1967. The department established close ties with J. S. L. Browne, director of the department of Investigative Medicine at McGill University, who offered interns the opportunity to round out their clinical studies with a solid theoretical foundation. In 1964, Jacques Genest was named director of the Department of Medicine of the Faculty of Medicine of the University of Montréal. He continued at the same time to work towards the elaboration of a council of medical research in Québec which would permit governmental finance of research. Indeed, today the Fonds de la recherche en santé du Québec (FRSQ) awards scholarships and grants to researchers in the health sciences. Also in 1964, McGill offered Genest the post of Dean of the Faculty of Medicine. This position offered him support sufficient to lay the cornerstone for a research institute. With the help of noted lawyer Marcel Piché, they founded the Claude Bernard Medical Center, which is known today as the Institut de recherches cliniques de Montréal (IRCM). The provincial minister of health Alphonse Couturier allocated critical funds towards the foundation of this institution. Genest guided this foundation from 1967 through 1984. He also contributed to the establishment of a center for the study of bioethics within the IRCM. He died on 5 January 2018 at the age of 98.

Ғылыми зерттеулер

Артериялық гипертонияға деген қызығушылығы оған натрий, альдостерон және ангиотензин II-нің ренин-ангиотензин жүйесіндегі атқаратын рөлін ашуға көмектесті. Ол плазмадағы ренин активтілігін анықтау тесттерін жасады, бұл реноваскулярлық гипертонияны диагностикалау және хирургиялық араласудың тиімділігін болжау үшін маңызды болды. Сонымен қатар, ол жүрек атрияларында кездесетін натрий шығарушы факторды зерттеді.

Құрметтер

1963 жылы ол Гейрднер қорының Халықаралық сыйлығымен марапатталды. 1967 жылы Канада орденінің серігі атанды. 1968 жылы Канада Корольдік қоғамының Флавелл медалімен марапатталды. 1978 жылы Конкордия университеті оған Лойола медалін табыс етті. 1991 жылы Квебек Ұлттық орденінің Ұлы офицері атанды. 1994 жылы Канада медициналық даңқы залына енгізілді. 1996 жылы Квебек үкіметінің Арман Фрапье сыйлығымен марапатталды.