Кіріспе

Магниттік бөлшекті бейнелеу (МПИ) – суперпарамагниттік нанобөлшектерді тікелей анықтайтын, инвазивті емес томографиялық техника. Бұл технология диагностикалық бейнелеу және материалтану салаларында қолданылуы мүмкін. Қазіргі уақытта ол медициналық зерттеулерде нанобөлшектердің 3D орналасуы мен концентрациясын өлшеу үшін пайдаланылады. Бейнелеуде иондаушы сәулелену қолданылмайды және сигнал денедегі кез келген тереңдіктен алынуы мүмкін. МПИ алғаш рет 2001 жылы Гамбургтегі Royal Philips Research зертханасындағы ғалымдар тарапынан ұсынылды. Алғашқы жүйе 2005 жылы құрылып, нәтижелері жарияланды. Содан бері технологияны әлемнің көптеген университеттеріндегі ғылыми қызметкерлер жетілдіріп келеді. МПИ сканерлерінің алғашқы коммерциялық үлгілері Magnetic Insight және Bruker Biospin компанияларынан жақында қолжетімді болды. МПИ үшін қолданылатын аппарат МРТ-дан мүлдем өзгеше. МПИ жүйелері суперпарамагниттік темір оксидінің (SPIO) нанобөлшектерінен сигнал алу үшін өзгермелі магниттік өрістерді пайдаланады. Бұл өрістер нақты бір аймақта магниттік өріс болмауын қамтамасыз ету үшін арнайы жасалған. Сигнал тек осы аймақта ғана пайда болады. Үлгі бойынша осы аймақты жылжыту арқылы бейне жасалады. Тіндің құрамында табиғи SPIO болмағандықтан, сигнал тек енгізілген ізгіштен ғана анықталады. Бұл фондық сигналсыз бейнелерді қамтамасыз етеді. МПИ көбінесе анатомиялық бейнелеу әдістерімен (мысалы, КТ немесе МРТ) бірге қолданылады, бұл ізгіштің орналасуы туралы ақпарат береді.

Қолданбалар

Магниттік бөлшектерді суретке түсіру жоғары трассирлік сезімталдықты субмиллиметрлік ажыратымдылықпен үйлестіреді. Суретке түсіру миллисекундтардан секундтарға дейін созылады. МПИ-де қолданылатын темір оксидінің іздеушісі организмде мононуклеарлы фагоциттер жүйесі арқылы табиғи түрде шығарылады. Темір оксидінің нанобөлшектері бауырда ыдырайды, онда темір сақталып, гемоглобин өндіруге қолданылады. SPIO бұрын адамдарда темірмен толықтыру және бауырды суретке түсіру үшін пайдаланылған.

Жүрек- қан тамырлары

MPI-ның алғашқы in vivo нәтижелері 2009 жылы соққан тышқан жүрегінің суреттерін көрсетті. Қосымша зерттеулермен, бұл жүрек томографиясын нақты уақыт режимінде жүргізуге мүмкіндік беруі мүмкін.

Онкология

MPI онкологиялық зерттеулер саласында көптеген қолданысқа ие. Белгілі бір заттың қатты ісіктерде жиналуы жоғары өткізгіштік және тоқтату эффектісі арқылы жүзеге асуы мүмкін. Бұл әдіс егеуқұйрықтарда ісік ошақтарын анықтау үшін сәтті қолданылған. Техниканың жоғары сезімталдығы, рак жасушаларына бағытталған нанобөлшектерді жасау арқылы микрометастаздарды бейнелеуге де мүмкіндік береді. MPI, қауіп тобындағы адамдардағы радиациялық әсерді азайту мақсатында, ядролық медицинаға клиникалық балама ретінде қарастырылып жатыр.

Ұяшықты бақылау

Терапиялық жасушаларды темір оксиді нанобөлшектерімен таңбалау арқылы MPI оларды организмде қадағалауға мүмкіндік береді. Бұл регенеративті медицина және қатерлі ісіктерге қарсы иммунотерапия салаларында қолданылады. Бейнелеуді денедегі осы жасушалардың қозғалысын қадағалау арқылы дің жасушалық терапияның сәттілігін арттыру үшін пайдалануға болады. Белгіленген кезде трассер жасушамен тұрақты болады және 87 күннен астам уақыт бойы анықталады.

Мүсіндік мидың функционалды бейнелеуі

MPI функциялық миды бейнелеудің перспективті платформасы ретінде ұсынылды, бұл үшін жоғары сезімтал бейнелеу қабілеті және жеткілікті уақыт шешімі үшін қысқа сканерлеу уақыты қажет. Осы мақсатта, MPI нейроактивациядан туындайтын ми қан көлемінің (МҚК) өсуін анықтау үшін қолданылады. MPI-ді пайдаланатын функционалдық нейробейнелеу шақылдарда сәтті көрсетілді және басқа бейнелеу әдістерімен салыстырғанда сезімталдық артықшылығына ие. Алдағы уақытта бұл бір науқастың деңгейінде функционалдық нейроактивацияны зерттеуге және функционалдық нейробейнелеуді клиникалық диагностикаға енгізуге мүмкіндік беруі мүмкін.

Суперпарамагниттік трассирлеуші

Магниттік бөлшектерді бейнелеуде (MPI) қолданылатын трассирлер – суперпарамагниттік темір оксидінің нанобөлшектері (SPION). Олар магнит (Fe3O4) немесе маггемит (Fe2O3) ядросынан және оны қоршаған беттік қаптамадан (әдетте декстран, карбоксидекстран немесе полиэтиленгликоль) тұрады. SPION трассирін қан сияқты биологиялық сұйықтықтарда анықтауға болады. Бұл сұйықтық тіпті әлсіз магнит өрістеріне де өте сезімтал, сондықтан барлық магниттік моменттер туындаған магнит өрісінің бағытына қарай бағытталады. Адам организмінде бейнелеу кезінде магниттік кедергі тудыратын ештеңе болмағандықтан, осы бөлшектерді пайдалануға болады. SPION-дардың қасиеттері MPI сигналының қарқындылығы мен ажыратымдылығы үшін маңызды. Темір оксидінің нанобөлшектері магниттік дипольдерінің арқасында магниттік өріс арқылы басқарылатын спонтанды магниттелуді көрсетеді. Сондықтан, SPION-дардың MPI-дегі тиімділігі олардың қанығу магниттелуі, магниттік диаметрі және релаксация механизмы сияқты магниттік қасиеттеріне тікелей байланысты. Сыртқы магнит өрісін қолданғанда, SPION-дардың релаксациясы екі механизммен – Нель және Браун релаксациясымен басқарылады. Егер бөлшектің өзі қоршаған ортаға қатысты айналса, онда физикалық диаметріне байланысты Браун релаксациясы жүреді. Ал егер бөлшектер ішінде тек магниттік диполь айналса, онда магниттік диаметріне байланысты Нель релаксациясы жүреді. Лангевиннің суперпарамагнетизм моделіне сәйкес, MPI-дің кеңістіктік ажыратымдылығы магниттік диаметрдің кубымен пропорционалды түрде жақсаруы тиіс, бұл Лангевин моделіне сәйкес магниттелуге қарсы магнит өрісі қисығын сәйкестендіру арқылы анықталады. Дегенмен, соңғы есептеулер MPI үшін SPION-дардың шамамен (~26 нм) магниттік мөлшерінің ең қолайлы екенін көрсетеді. Әртүрлі қаптамалар жасушалардың сіңіру қабілетіне, қан айналымына және иммундық жүйемен өзара әрекеттесуге әсер етеді, соның салдарынан трассирдің уақыт өте келе организмде таралу жолы өзгереді.