Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық дәрігер және өнертапқыш (1936–2022)
American physician and inventor (1936–2022)
Реймонд Вахан Дамадиан (16 наурыз 1936 – 3 тамыз 2022) – американдық дәрігер, медициналық тәжірибеші және алғашқы ядролық магниттік резонанс (ЯМР) сканерінің авторы. Дамадианның тірі жасушалардағы натрий мен калийді зерттеуі оны ЯМР-мен алғашқы тәжірибелер жасауға алып келді, нәтижесінде 1969 жылы ол МР дене сканерін алғаш ұсынды. Дамадиан ісіктер мен қалыпты тіндерді ЯМР арқылы олардың ұзақ созылған релаксация уақыттарына байланысты, T1 (спин-тор релаксациясы) немесе T2 (спин-спин релаксациясы) арқылы in vivo ажыратуға болатынын ашты. Дамадиан 1977 жылы адам денесін толық сканерлеу арқылы қатерлі ісікті диагностикалауды алғаш рет жүзеге асырды. Дамадиан адам денесін сканерлеу үшін ЯМР-ді қауіпсіз және дәл пайдалануға арналған аппарат және әдіс ойлап тапты, бұл әдіс қазір магниттік-резонанстық томография (МРТ) ретінде белгілі. Дамадиан бірнеше сыйлық алды. 2001 жылы Лемелсон МТИ сыйлық бағдарламасы Дамадианды «МРТ сканерін ойлап тапқан адам» деп атап, 100 000 долларлық өмір бойы жетістіктері үшін сыйлықпен марапаттады. Ол имплантацияланатын кардиостимулятордың алғашқы әзірлеушілерінің бірі Уилсон Гретбахпен бірлесіп МРТ-ға үйлесімді кардиостимулятор жасау үшін ынтымақтастық жасады. Филадельфиядағы Франклин институты Дамадианның МРТ саласындағы еңбегін бизнес-лидерлік бойынша Бауэр сыйлығымен мойындады. Ол сондай-ақ 2003 жылы «Жыл адамы» атанды. 1988 жылы Ұлттық технология медалімен марапатталды және 1989 жылы Ұлттық өнертапқыштар залына енгізілді.
Raymond Vahan Damadian (March 16, 1936 – August 3, 2022) was an American physician, medical practitioner, and inventor of the first nuclear magnetic resonance (NMR) scanning machine. Damadian's research into sodium and potassium in living cells led him to his first experiments with nuclear magnetic resonance (NMR) which caused him to first propose the MR body scanner in 1969. Damadian discovered that tumors and normal tissue can be distinguished in vivo by nuclear magnetic resonance (NMR) because of their prolonged relaxation times, both T1 (spin lattice relaxation) or T2 (spin spin relaxation). Damadian was the first to perform a full body scan of a human being in 1977 to diagnose cancer. Damadian invented an apparatus and method to use NMR safely and accurately to scan the human body, a method now well known as magnetic resonance imaging (MRI). Damadian received several prizes. In 2001, the Lemelson MIT Prize Program bestowed its $100,000 Lifetime Achievement Award on Damadian as "the man who invented the MRI scanner." He went on to collaborate with Wilson Greatbach, one early developer of the implantable pacemaker, to develop an MRI compatible pacemaker. The Franklin Institute in Philadelphia gave its recognition of Damadian's work on MRI with the Bower Award in Business Leadership. He was also named Knights of Vartan 2003 "Man of the Year". He received a National Medal of Technology in 1988 and was inducted into the National Inventors Hall of Fame in 1989.
Ерте өмір
Реймонд Вахан Дамадиан Нью-Йорк қаласында армян отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Вахан – қазіргі Түркиядан көшіп келген фотогравер, ал анасы Одет (құрметті есімі Язедджан) – бухгалтер болған. 1956 жылы Висконсин-Мэдисон университетінде математика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін, ал 1960 жылы Нью-Йорктегі Альберт Эйнштейн медицина колледжінен медицина докторы ғылымының кандидаты дәрежесін алды. Ол 8 жыл бойы Джульярдта скрипканы оқыды және теннис бойынша Жастар Дэвис кубогы жарыстарында қатысты. Болашақ әйелі Донна Терримен ол теннис жаттықтырушысы болып жұмыс істеген кезде танысты. Ол оны 1957 жылы Мэдисон Сквер Гарденде өткен Билли Грэм діни науқанына шақырды, ол алтарьға шақыруға жауап берді. Реймонд пен Донна ол медициналық білімін аяқтағаннан кейін бір жыл өткен соң үйленді.
Raymond Vahan Damadian was born in New York City, to an Armenian family. His father Vahan was a photoengraver who had immigrated from what is now Turkey, while his mother Odette (née Yazedjian) was an accountant. He earned his bachelor's degree in mathematics from the University of Wisconsin–Madison in 1956, and an M. D. degree from the Albert Einstein College of Medicine in New York City in 1960. He studied the violin at Juilliard for 8 years, and played in Junior Davis Cup tennis competitions. He met his future wife, Donna Terry, while he had a job as a tennis coach. She invited him to the 1957 Billy Graham crusade at Madison Square Garden, and he responded to the altar call. Raymond and Donna married a year after he finished medical school,
Креационизм
Дамиан өмір бойы христиан дінін ұстанған. 2014 жылдың 4 ақпанында Билл Найе мен Кен Хэм арасындағы пікірсайыста Дамиан, Жаратылыстың жас екенін жариялаған ғалымдардың бірі ретінде видеоға түсірілді, осы видеоны «Жаратылысқа жауаптар» президенті Кен Хэм пайдаланды.
Damadian was a lifelong Christian. In the February 4, 2014, Bill Nye–Ken Ham debate, Damadian was one of the scientists who recorded themselves on video professing a belief in young Earth creationism for Answers in Genesis president Ken Ham to cite.
Өлім
Дамадиан 2022 жылғы 3 тамызда 86 жасында жүрек тоқтауынан көз жұмды.
Damadian died on August 3, 2022, at the age of 86 from cardiac arrest.