Кіріспе

Контр-адмирал Рой Милтон Давенпорт (18 маусым 1909 - 24 желтоқсан 1987) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің американдық офицері. Ол – бес Әскери крестпен марапатталған алғашқы теңізші, бұл АҚШ әскери наградаларында ерлігі үшін екінші жоғары награда болып табылады. Давенпорт осы әскери наградаларды Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы су асты кемелерінің командирі болып қызмет еткенде алды. Давенпорт 11 рет су асты кемелерімен соғыс патрульдерін жасады, оның 6-сы – командир ретінде. Осы алты патрульде «Хаддок» және «Трепанг» су асты кемелерін басқарған кезде ол бес Әскери-теңіз кресті, екі Күміс жұлдыз, екі Әскери-теңіз күштері мен Теңізшілер корпусының мақтау медальдары, екі Президенттік бірлік мақтау қағазы, Жауынгерлік қимыл лентасы және Әскери-теңіз бірлігінің мақтау қағазын алды. Сонымен қатар, ол 11 сәтті соғыс патрульдерін орындағаны үшін екі күміс жұлдызды белгісімен Су асты кемелері патрульдік белгісімен марапатталды. Бұл туралы оның 1986 жылғы «Тазалық» атты автобиографиясында жазылған. Христиан ғылымын зерттеуші Давенпорт «дұға оқитын капитан» деп аталды және жапондық кемелерге қарсы батыл шабуылдарымен танымал болды, көбінесе қосымша жылдамдық алу үшін су бетінде жүргізілді. Барлығы, Тынық мұхитындағы соғыс кезінде ол 17 жапондық кемені батырды және 10-ын зақымдады, бірақ JANAC соғыстан кейінгі бағалаулары бойынша бұл көрсеткіш 8-ге дейін төмендетілді. Оның басқаруындағы ешбір адам қаза болмаса да, ол және оның экипажы көптеген қауіпті жағдайлар мен құтылуларға тап болды. Ол өзінің табысына діни сенімін жатқызды.

Жас шағы мен отбасы

Дэвенпорт Канзас штатының Канзас-Сити қаласында дүниеге келді және Орта Батыста өсті. 1933 жылғы маусымда ол АҚШ Әскери-теңіз академиясын кіші лейтенант шындығымен бітірді. 1935 жылы ол 52 жылға дейін бірге өмір сүретін Джейн Андре Горхамға үйленді; олардың екеуінің екі қызы болды – Делия (Давенпорт) Груениг және Бонни (Давенпорт) Бихре.

Теңіз мансабы

Давенпорттың алғашқы теңіз қызметі "Тексас" линкор кемесінде болды. Келесі жылы ол Коннектикут штатының Нью-Лондон қаласындағы Су толық кеме мектебіне қатысты. Бітірген соң, "Cachalot" шығыс жағалауға қозғалтқышын ауыстыру үшін келгенге дейін, ол уақытша R 2 оқу кемесіне бекітілді. Панамада біраз уақыт өткеннен кейін, 1939 жылдың маусым айында Перл-Харборға жетті.

Екінші дүниежүзілік соғыс басталды

1941 жылы Дэвенпорт Сильверсайд суасты кемесінде командир-лейтенант Крид Берлингеймнің басшылығымен аға офицер болып қызмет етті. Төрт рейс өткізгеннен кейін, Берлингейм Дэвенпортты жеке командаға ұсынды. Кемелерге шабуыл жасағаннан кейін күтілетін және әдеттегідей тереңдік бомбалаудан басқа, жақыннан құтылудың көптеген жағдайлары болды. Бірде жапондық ұшақ Сильверсайдқа тікелей үш бомба тастады. Суасты кемесі зардаптан құтылды, бірақ қашу кезінде мұрындық қанаттары істен шығып, жобаланған тереңдігінен түсіп кетті. Соңғы сәтте, аға офицер Дэвенпорт кілтті алып тастап, суасты кеменің құлауын болдырмауға мүмкіндік берді. Тағы бір жағдайда, атыс камерасында жартылай ілініп тұрған торпеданы қайтадан іске қосу қажет болды. Егер қайтадан іске қосу сәтсіз аяқталса, суасты кемесі батып кетуі мүмкін еді. Көбінесе, Дэвенпортқа мас мергеннен тапаншаны тартып алуға тура келді, ол ойын кезінде тоналғанын сезінді. Теңізші суасты кемесінен қамшымен байланған күйде шығарылды.

USS Хаддок

Дэвенпортқа «субверсивті әдебиет» (Англисті және оның штабын сынаған өлең) таратқаны үшін адмирал Роберт Инглиштің бұйрығымен босатылған командир Арт Тейлордың орнына «Хэддок» субмаринасының командалық құрамы тапсырылды. «Хэддок» үш сәтті патрульді орындады; Давенпорттың алғашқы патрулі Палау аралдары маңында болды, онда «Тойо Мару» және «Арима Мару» есімді екі кеме 9200 тонна салмақта баттырылды. Соғыс кезіндегі есебі 11900 тоннаға бағаланды. Ол жапондық әуе тасымалдағыштары «Хиё» және «Джуньёға» жақынға жақындаса алмады. 39 күн теңізде болғаннан кейін, «Хэддок» ақаулы, қауіпті болуы мүмкін, мұнарасын жөндеу үшін кең ауқымды жөндеуге кірді. 126 метр тереңдікте ол жарылуға жақын болды. Суға батпау үшін люкті жабуға Дэвенпорт балғамен соғып, жапты. Мұнара тұрып берді, «Хэддок» құтылды. Давенпорттың екінші патрулінде ол Палауға қайтып оралды, онда 5533 тонналық «Сайпан Мару» баттырылды, ал 1943 жылдың 26 шілдесінде төрт шабуылда 15 «Марк XIV» торпедасын атты, соның бірі тигенін сендірді. 10900 тонналық бір кеме батқандығы және 35000 тонналық кемеге келтірілген зақым үшін ол алғашқы Әскери-теңіз кресімен марапатталды; кейін бұл көрсеткіш 5500 тонналық бір кемеге түзетілді. 1943 жылдың тамызында Дэвенпорт Трукке жіберілді, онда 27 күндік патруль жасады, ол оған екінші Әскери-теңіз кресін әкелді. 15 қыркүйекте ол кемеге төрт торпеда атты, екеуі тигенін және нысанада өрт болғанын хабарлады, бірақ нысана соғысуға тырысты, бұл Дэвенпортты тағы екеуін «тікелей» атқызуға мәжбүр етті. 20 қыркүйекте ол 19000 тонналық «Тонан Мару II» ірі танкерін кездестірді және «кем дегенде үш нақты соққы» болғанын мәлімдеді. 21/22 қыркүйек түнінде ол тағы бір кемеге шабуыл жасады, екі торпедасы сәтсіз аяқталды, ал 23-і күні соңғы сегіз торпедасын атты, үш соққы тигенін хабарлады. Үшінші патрулінде ол 39200 тонналық үш кеме батқандығы расталды. Қазан айында Перл-Харбордан шығып, тағы 27 күндік патруль үшін Трукке оралды, ал 1/2 қарашада жүк және әскер тасымалдайтын кемелерге шабуыл жасады, жүк кемесіне 120 метрде төрт торпеда, ал әскер тасымалдайтын кемеге 180 метрде бір торпеда атты. Жүк кемесі бірден батқан деп хабарланды, ал әскер тасымалдайтын кеме өртеніп, батты. Келесі түні үш жапондық эсминецке тап болған Дэвенпорт олардың біріне 180 метрде төрт торпеда атты, орта бөлігіне тигенін және батқандығын хабарлады. Соңында, 5/6 қарашада «Хэддок» екі танкер тапты, әрқайсысына 90 метрде үш торпеда, ал эскортқа артқы торпедалық бөлімнен төрт торпеда атты. Артқы торпедалардың ешқайсысы тимеді, бірақ Дэвенпорт екі танкердің де зардап шеккенін хабарлады. Қайта зарядтағаннан кейін, ол әрқайсысына тағы екі торпеда атты, екі танкердің де батқандығын мәлімдеді. Екінші Трук патрулі Дэвенпортқа бес кеме және 32600 тонна, соның ішінде эскорт, және 4000 тонналық бір кемеге келтірілген зақым үшін есептелді. Бұл деректер соғыстан кейінгі JANAC комиссиясымен расталмады, бірақ Дэвенпорт, өзінің бас офицерлерінің қолдауымен, жапондықтар одақтастарды танкерлер қызметте қалып отыр деп алдауға тырысқан деп сенді.

USS Трепанг

Кейін, "өзінің өтініші бойынша" Давенпорт демалысқа және жаңа құрылысқа жіберілді, ал "Бейтл" Роучқа Хаддок берілді. Давенпорт жаңа "Трепанг"пен қызметке оралды. 1944 жылдың 30 қыркүйегінде Хонсю аралынан Давенпорт екі ірі танкерге, ірі жүк кемесіне және эскорт кемесіне алты торпеда атып, бір танкерде соққы тигенін мәлімдеді; JANAC тек 750 тонналық жүк кемесінің, "Такнуан Марудың" батқанын растады. Давенпорт тайфуннан өтті және 10-11 қазанда екі танкер мен бір эскорттан тұратын конвойді кездестірді. Төрт торпеда атып, үш соққы тигенін хабарлады. Жапондық деректерде батқан кемелер туралы мәлімет жоқ. Келесі түнде ол жапондық десанттық кемеге төрт торпеда атып, барлығы өткенін ойлады. Соғыстан кейін оған 1000 тонналық №5 көліктік кемесі есептелді. 12-13 қазанда Иро-Закиден 19 км қашықтықта Давенпорт радар арқылы екі кемені анықтады, бастапқыда оларды авиациялық тасымалдағыштар, содан кейін эсминецтермен сүйемелденген линкорлар деп ойлады. Ол бір "линкорға" барлық алты торпедасын атып жіберді. Ол бір эсминецке соққы тигенін, оның бірден батқанын және ең болмағанда бірінші "линкорға" соққы тигенін мәлімдеді. Содан кейін ол қалған төрт торпедасын екінші "линкорға" атып жіберді, бірақ барлығы өткен. Маджуроға оралғанда, оған 22 300 тонналық үш кеме және 29 300 тонналық "Ямаширо" класындағы линкордың зақымдануы есептелді, бұл оған төртінші Әскери-теңіз крестін әкелді. Лусон бұғазына келесі патрульде Давенпорт "Ройдың сақшылары" деп аталған "қасқыр тобын" басқарды, құрамында "Трепанг", Джеймс Фулптың "Сегундосы" және Чарльз Браунның "Рейзербек" кемелері болды. Ол барлығы жиырма екі торпеда атып, 35 000 тоннаға төрт кемеге талаптанды; соғыстан кейін бұл көрсеткіш 13 000 тоннаға дейін үш кемеге дейін төмендетілді.

Кейінгі мансабы мен зейнеткерлік демалысы

Осыны аяқтағаннан кейін, 1944 жылдың желтоқсанында оның оныншы соғыс патрулінен кейін, Дэвенпорт жағалаудағы қызметке өтініш берді және Аннаполисте теңіз инженері оқытушысы болды. Дик О'Кейн сияқты "Құрмет медалімен" марапатталғандарды есептемегенде, ол Су асты кемелері күштерінің ең көп марапатталған адамы болды. Дэвенпорт соғыстан кейін де Әскери-теңіз күштерінде қызмет етті және Корея соғысы кезінде тікелей соғыс қимылдарында болды. Оның соңғы қызметі 1958 жылдан 1959 жылдың тамызына дейін "Генерал Дж. С. Брекинридж" әскер тасымалының командирі болып табылды, содан кейін ол 26 жыл қызметтен кейін Әскери-теңіз күштерінен зейнетке шықты. Зейнетке шыққаннан кейін, ол жауынгерлік наградаларының құрметіне контр-адмирал шеніне көтерілді. Дэвенпорт 1987 жылы Рождество қарсаңында 78 жасында қайтыс болды.

Теледидардағы рөлі

1954 жылы танымал теледидар бағдарламасы «Осы – сіздің өміріңіз», Ралф Эдвардс жүргізушілігімен, оның соғыс жылдарындағы оқиғаларын, жақын отбасы мүшелерінің қатысуымен көрсетті. Дэвенпорттың туысы, генерал Максвелл Д. Тейлор, президент Джон Ф. Кеннединің Біріккен штабтар төрағасы, шақырылмады, себебі бағдарламаға тек жақын туыстары мен Дэвенпорттың соғыс оқиғаларында тікелей қатысқан адамдар ғана шақырылған еді.