Мәскеудегі ескі темір құрылымды қонақ үй: Уотсон қонақ үйінің тарихы
Watson's Hotel
Үндістандағы ең көне темір құрылымды ғимарат – Мумбайдағы Эспланада отельі (Watson's Esplanade Hotel). 1867-69 ж. салынған, тарихы, архитектурасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Маңызды
Important
Уотсон қонақ үйі (әдетте Уотсонның Эспланада қонақ үйі), қазір Эспланада сарайы деп аталады, Мумбайдың (Бомбей) Кала Года ауданында орналасқан, Үндістанның ең көне сақталған құйма темір ғимараты. Бұл әлемдегі ең көне көп қабатты, толығымен құйма темір қаңқасынан тұратын ғимарат, Франциядағы Нуазиелдегі Мениер шоколад фабрикасынан үш жыл ертерек салынған. Аталмыш ғимарат бастапқы иесі Джон Уотсонның құрметіне аталған, оның құйма және соғылған темір құрылысы Англияда алдын ала дайындалған және 1867-1869 жылдар аралығында салынған. 1867 жылдың 26 тамызында мейрамхана Абдул Хаққа 999 жылға, жылдық 92 рупия және 12 анна жалдау ақысымен жалға берілді. 1960 жылдары жабылып, кейіннен кішігірім бөлмелерге бөлініп, үйлер мен кеңселер ретінде жалға берілді. Ғимаратқа немқұрайлы қарау нәтижесінде ол құлдырап, ІІ-А санаттағы мұралық ескерткіш ретінде тізімге енгеніне қарамастан, қазіргі күні қираған халде тұр. 2019 жылы осы ғимарат туралы "Уотсон қонақ үйі" атты деректі фильм түсірілді.
Watson's Hotel (actually Watson's Esplanade Hotel), now known as the Esplanade Mansion, located in the Kala Ghoda area of Mumbai (Bombay), is India's oldest surviving cast iron building. It is probably the oldest surviving multi level fully cast iron framed building in the world, being three years earlier than the Menier Chocolate Factory in Noisiel, France, which are both amongst the few ever built. Named after its original owner, John Watson, the cast and wrought iron structure of the building was prefabricated in England, and it was constructed between 1867 and 1869. The hotel was leased on 26 August 1867 for the terms of 999 years at yearly rent of Rupees 92 and 12 annas to Abdul Haq. It was closed in the 1960s and was later subdivided and partitioned into smaller cubicles that were let out on rent as homes and offices. Neglect of the building has resulted in decay and, despite its listing as a Grade II–A heritage structure, the building is now in a dilapidated state. A documentary film about the building was made in 2019 called The Watson's Hotel.
Дизайн
Уотсон қонақ үйін 1850 жылы Лондондағы Кристалл сарайының құрылысында жұмыс істеген инженер-құрылысшы Роуланд Мейсон Ордриш жобалаған. Ол көптеген құйма және соғылған темірден жасалған құрылымдарды, атап айтқанда Лондондағы Альберт көпірін және Сент-Панкрас станциясының төбесін (бірлескен автор ретінде) жобалаған. Ғимараттың құйма және соғылған темір бөлшектері Англияның Дерби қаласындағы «Феникс» құю компаниясымен алдын ала дайындалып, құрылыс алаңында жиналды. Темір қаңқасы салыстырмалы түрде ірі бөлшектерден тұрады, олар Кристалл сарайында қолданылғаннан ауыр, бес қабатты, ағаш және плитка едендерді, сондай-ақ кірпіш қабырғаларды көтеруге қабілетті. Дизайн тропикалық аймаққа бейімделіп, негізгі фасадының айналасын қоршаған сыртқы консольдік жаяу жолдары арқылы кіру мүмкіндігін қамтамасыз етті және арт жағында үлкен жарық шұғыласын (светшахту) қарастырды. Архитектор Жюль Саульнье жобалаған Франциядағы Нуазиелдегі «Меньер» шоколад фабрикасы көбінесе толығымен құйма темірден тұратын алғашқы көп қабатты ғимарат деп есептеледі, бірақ ол 1869 жылы салына бастап, 1872 жылы аяқталды.
Watson's Hotel was designed by the civil engineer Rowland Mason Ordish, who had worked on the Crystal Palace in London in 1850, and went on to design a number of cast and wrought iron structures such as bridges and market halls, notably the Albert Bridge in London the St Pancras Station station roof (co designer). The building's cast iron and wrought iron components were prefabricated by the Phoenix Foundry Company in Derby, England, and assembled on site. The iron frame is composed of relatively large scale pieces, heavier than that used on the Crystal Palace, able to support the five levels, timber and tile floors, and the infill brick walling. The design responded to the tropical environment by placing the access on external cantilevered walkways that surround the main facades, and incorporating a large lightwell behind. The Menier Chocolate Factory in Noisiel, France, designed by architect Jules Saulnier, is often credited as the first multi story building with a structure entirely composed of cast iron, but it was built slightly years later, beginning in 1869, completed in 1872.
Тарих
Джон Хадсон Уотсон 1818 жылы Англияның Касл-Каррок қаласында фермерлік отбасында дүниеге келді, бірақ 1840 жылдары Лондонға көшіп, мата сату бизнесін құрды. 1853 жылы ағасы мен екі ұлымен Бомбейге келген ол, сәтті мата сату бизнесін дамытты. 1864 жылдың тамызында жаңадан құрылған Эспланада учаскелерінің алғашқы аукционында 11 және 12 учаскелерін сатып алып, бастапқы жоспары оны жақын маңдағы өркендеген бизнесі үшін қосымша кеңсе және көрме залы ретінде пайдалану болған. Бірақ 1865 жылдың соңына қарай жоспарлар сәнді қонақ үйге өзгерді, және ол 1865 жылдың қазан айынан бастап Англиядан жиналмалы шойын бөлшектерді жөнелтуді бастады. Қонақ үй 1867 және 1869 жылдар аралығында салынды, бірақ ішкі жұмыстар оның 1871 жылдың 4 ақпанына дейін ашылмауына себеп болды. Меншік құқығы Уотсонның әйелі Ханна Мария Уотсонға тиесілі болған сияқты, ол 1867 жылдың 26 тамызында Сардар Абдул Хак, Дилер ул Мулк және Дилер ул Дауламен тоғыз жүз тоқсан тоғыз жылға жалға алу шартын жасасты. Джон Уотсон кіші 1896 жылы Англияға оралды, ал 1903 жылы ашылған әсем Тадж-Махал қонақ үйінің бәсекесінен Уотсон қонақ үйі бұрынғы мәртебесін жоғалтты. 1920 жылы Уотсон қонақ үйі қызметін тоқтатты және Махендра Маншн деп аталды. 1944 жылы ол Эспланада Маншн деп аталды, ал 1960 жылдары кішкентай бөлмелерге бөлініп, тұрғын үй және кеңселер ретінде жалға берілді. Ғимаратқа иелері мен тұрғындарының жылдар бойындағы немқұрайлылығы оның құлауына әкелді, атриум қоқыс жинау орынына айналды, бірнеше заңсыз өзгерістер жасалды, және 2005 жылға қарай ол өте қирап қалған күйде болды. Мүмкін себептердің бірі – жиналған жалғақы төмен, және жалғақыны тұрақтандыру заңдары мен жалға алушыларды қорғау шараларына байланысты жеткілікті мөлшерде көтеру мүмкін емес.
John Hudson Watson was born in 1818 in Castle Carrock, England to a farming family, but moved to London in the 1840s and established a drapery business. Arriving with his brother and two sons in Bombay in 1853, they developed a successful drapery business. Buying plots 11 & 12 at the first auction of newly created Esplanade sites in August 1864, his original plan for the building was to use it as additional office and showroom for his thriving business nearby, but by late 1865 the plans had evolved into a luxury hotel, and he started to begin to ship prefabricated cast iron components from England as early as October 1865. The hotel was built between 1867 and 1869, but interior work meant it did not finally open until 4 February 1871. Ownership appears to have been vested in Watson's wife Hannah Maria Watson, who entered into a lease deed with Sardar Abdul Haq, Diler ul Mulk, and Diler ul Daula, for a term of nine hundred and ninety nine years on 26 August 1867. John Watson Jr returned to England in 1896, and with competition from the grand Taj Mahal Hotel which opened in 1903, Watson's lost its premier status. In 1920, Watson's ceased to be a hotel, and had been renamed Mahendra Mansion. It 1944, it was renamed Esplanade Mansion, and in the 1960s it was partitioned into small cubicles and rented converted as housing and offices. Over the years, apathy toward the building by the occupants and owners has resulted the building decaying, the atrium has been used as a dumping ground, there are several illegal alterations, and by 2005 it was in a seriously dilapidated state. One of the possible reasons proffered is the fact that the rent collected is low, and cannot be raised sufficiently due to rent stabilisation laws, and tenants are also protected.
Құрметті қонақтар
Мейманхананың көрнекті қонақтарының арасында Марк Твен болды, ол «Экваторды қуа отырып» атты кітабында балконынан тыс көрген қаланың қарғалары туралы жазған. Сондай-ақ, 1896 жылы Үндістанда Люмьер ағайындарының кинематографы алғаш рет осы жерде көрсетілді. Мұхаммед Әли Джинна бұл мейманханада бильярд ойнап, өзіне қосымша ақша табуға тырысқан. Мейманханаға қатысты кең таралған аңыз бойынша, Уотсон мейманханасының қызметкерлері үнді өнеркәсіпшісі Жамсетжи Татаға мейманханаға кіруге рұқсат бермеген. Оған жауап ретінде ол 1903 жылы Үндістан қақпасының жанында орналасқан «Тадж» мейманханасын салған.
Among the hotel's notable guests was Mark Twain, who wrote about the city's crows he saw outside his balcony in Following the Equator. It was also the first place in India to screen the Lumière Brothers' Cinematographe invention in 1896. Muhammad Ali Jinnah used to play pool in the hotel, to make a little extra money for himself. A popular myth surround the hotel was that the staff at Watson's Hotel denied Indian industrialist Jamsetji Tata access to the hotel. In retaliation he built the Taj Hotel, a hotel that stands near the Gateway of India, in 1903.
Қазіргі жағдай
Ғимараттың нашар құрылымдық жағдайы жиі айтылып келеді, және мұра қорғаушы белсенділердің қазіргі иесін қалпына келтіруге инвестиция салуға көндіру әрекеттері сәтсіз аяқталды. Ғимараттың қазіргі күйін итальяндық сәулетші Ренцо Пиано жариялады, және оның күш-жігерінің нәтижесінде, 2005 жылдың маусым айында Нью-Йорк негізделген «Дүниежүзілік ескерткіштер қоры» ҮЕҰ-сының «Әлемдегі 100 қауіпті ескерткіш» тізіміне енгізілді. Ғимаратқа үміткерлік берілгеннен кейін бірнеше күн өткен соң, бұрынғыда шағын кеңселерге айналған балкондары бар ғимараттың батыс қасбетінің бір бөлігі құлап, бір адам қаза болып, төмендегі көшеде тұрған бірнеше автомобильдер мен мотоциклдерге зиян келтірді. Ғимарат ІІА санатты мұралық құрылым ретінде тізімделген. 2019 жылға дейін ешқандай шара қабылданбады, содан кейін MHADA ИИТ-ден құрылған комиссиядан қалпына келтіру жөнінде кеңес сұрады, олар: «Ғимараттың көптеген құрылымдық элементтері бір-бірімен берік байланыспағандықтан, жөндеу жұмыстары қауіпті болуы мүмкін, сондықтан Эспланаде үйін бұзу дұрыс болар» деп мәлімдеді, бұл шешім мұра қорғаушылар тарапынан дереу сынға алынды. Ғимаратты қалпына келтіру қажеттігі, оны қалай қаржыландыру және пәтер иелерінің құқықтары мәселелері 2020 жылға дейін әртүрлі сот істерінің тақырыбы болды; сот тағайындаған сарапшылар тобы 2020 жылдың қаңтарында ғимаратты қалпына келтіруге болады және оны қалпына келтіру керек деп шешті. 2021 жылы қалпына келтіру жобасы қарауға алынды. Жоғарыдағы сурет 2024 жылдың 09/10 күні қалпына келтіру жұмыстары кезінде түсірілген.
The building's poor structural condition has been commonly remarked, and efforts by heritage activists to persuade its present owner to invest in restoration have been unsuccessful. The current state of the building was publicized by Italian architect Renzo Piano, and as a result of his efforts, the building was listed in June 2005 on the list of "100 World Endangered Monuments" by the World Monuments Fund, a New York based NGO. Just a few days after its nomination, part of the building's western façade, originally balconies developed into small offices, collapsed, killing one person and crushing several cars and motorcycles parked in the street below. The building is listed as a Grade II–A heritage structure. No action was taken until 2019 when MHADA sought advice on restoration from a panel from IIT, wherein they observed "Repairs will be dangerous as many structural elements of the building are not rigidly connected to each other it will be prudent to demolish Esplanade Mansion", a decision immediately decried by heritage advocates. Whether or not to restore the buildings, how it would be funded and the rights of the tenants have, were then subject of various court cases through 2020; an expert panel appointed by the court had determined by January 2020 that the building could and should be restored. In 2021, the restoration proposal was under consideration. Above picture during restoration on dated 09/10/2024.