Кіріспе

Мексика тәуелсіздігінің желі басшысы Игнасио Хосе де Альенде и Унзага (Ignacio José de Allende y Unzaga; 21 қаңтар 1769 - 26 маусым 1811), көбінесе Игнасио Альенде деп аталатын, Мексика тәуелсіздік қозғалысына көңіл білдірген Жаңа Испаниядағы испан армиясының капитаны болды. Ол Жозефа Ортис де Домингес ұйымдастырған құпия жиналыстарға қатысты, онда тәуелсіз Мексика мүмкіндігі талқыланды. Ол күрестің бірінші кезеңінде Мигель Идальго и Костильямен бірге шайқасты, соңында көтерілістің басшылығына ие болды. Альенде Коауила штатында тұтқындалып, испан отаршылдық билігімен сатқындық айыбымен Чиуауада атылды.

Өмірбаян

Альенде 1769 жылдың 21 қаңтарында Мексиканың Гуанахуато штатындағы Сан-Мигель-эль-Грандеде бай испандық креол отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Доминго Нарсисо де Альенде – белгілі саудагер еді. 1802 жылы ол генерал Феликс Мария Кальежаның қол астында әскери қызметке қабылданды. 1806 жылдан бастап Испаниядан тәуелсіздік алу мүмкіндігін жақтады. 1809 жылы Вальядолидте (қазіргі Морелия) өткен құпия жиынға қатысқаны испандықтарға белгілі болды, бірақ оған ешқандай жаза берілмеді. Дегенмен Альенде тәуелсіздік қозғалысын қолдауын жалғастырды. Соңында оны Керетаро қаласының мэрі Мигель Домингес және оның әйелі Жозефа Ортис де Домингес тәуелсіздік жоспарларын талқылау үшін үйлеріне шақырды. Осы кездесулердің бірінде Альенде Мигель Идальго и Костильямен және оның капитаны Хуан Алдамамен танысты. Алғашқыда тәуелсіздік қозғалысын Альенде мен Алдама бірлесіп жетектеуі тиіс болған. Бірақ құпия жоспарлардың ашылуы салдарынан Идальго көтерілісті уағдаласқан мерзімнен бұрын бастауға мәжбүр болды. Идальго айтқан «Грито де Долорес» революцияның басталуын хабарлады, одан кейін заговоршылар оның төңірегіне жиналды. Көтерілісшілер әскері тез арада Долорес қаласын басып алып, Сан-Мигель-эль-Грандеге қарай бет алды, онда Альенде өз атты әскер полкінің қолдауын алды. 1810 жылдың 22 қыркүйегінде Идальго и Костилья революциялық армияның генерал-капитаны, ал Альенде генерал-лейтенант атанды. Гуанахуатодағы Альхондига де Гранадитасты басып алғаннан кейін және Монте-де-лас-Крусес шайқасында жеңіске жеткен соң Альенде Идальгоға Мексика қаласына шабуыл жасап, басып алуды ұсынды. Кальдерон Көпірі шайқасында көтерілісшілердің жеңіліске ұшырауынан кейін Революциялық армияның басшылығы Идальгоны басшылықтан шеттетуді талап етті. Альенде бұл жаңа жауапкершілікті өз мойнына алып, әскерімен бірге АҚШ-қа қарай жол тартты, мақсаты – АҚШ-тағы қолдаушылармен байланыс орнату. Алайда, Игнасио Элизондоның сатқындығы салдарынан көтерілісшілер Бажан құдықтарында тосқауылға түсіп, Альенде, Идальго және бірнеше басқа да командирлер тұтқындалды. Альенденің заңды емес баласы Индалесио осы шабуылда қаза тапты. Альенде Чиуауа қаласына жеткізіліп, сонда бағынбаушылық айыбымен сотталып, түрмеге қамалды. Ол Сан-Антонио де Бексар маңында орналасқан 2000 америкалық сарбаз туралы естіп, Американың шабуылына қарсы бірлесіп қорғану үшін вице-корольмен кездесуді сұрады. Оның өтініші қабылданбады және 1811 жылдың 26 маусымында оққа ұшты. Оның денесі кесіліп, басы Альхондига де Гранадитасқа жеткізіліп, ғимараттың бір бұрышына ілінген тордың ішінде көпшілікке көрсетілді. 1824 жылы оның сүйектері Мексика соборындағы вице-корольдер мен президенттерге арналған мазарға қойылды. 1925 жылы оның сүйектері Мексика қаласындағы Тәуелсіздік бағанасына көшірілді.

Мұра

Альенде – Мексиканың ұлттық қаһарманы. Оның құрметіне Гуанахуато штатындағы Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеті мен қаласы, Чиуауа штатындағы Альенде муниципалитеті, Халиско штатындағы Талпа-де-Альенде муниципалитеті, Нуэво-Леон штатындағы Альенде, Коауила штатындағы Альенде және Мексика қаласындағы Альенде метро станциясы аталған.