Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мексикалық католик діни қызметкері (1753–1811)
Mexican Catholic priest (1753–1811)
Дон Мигель Грегорио Антонио Игнасио Идальго и Костилла Галлага Мандарт и Вилласеньор (8 мамыр 1753 – 30 шілде 1811), көбінесе Мигель Идальго и Костилла немесе Мигель Идальго (miˈɣel iˈðalɣo) деп аталатын, католик діни қызметкері, Мексика Тәуелсіздік соғысының жетекшісі және Ұлт Әкесі ретінде танылған. Вальядолидтегі Сан-Николас Обиспо колледжінің профессоры Хидальгоға ағартушылық идеялардың әсері тиді, бұл 1792 жылы оның қызметтен алынуына себеп болды. Ол Колимадағы, содан кейін Долорестегі шіркеуде қызмет етті. Ол келген соң, жердің құнарлылығына таң қалды. Ол кедейлерге зәйтүн мен жүзім өсіруді үйрету арқылы көмектесуге тырысты, бірақ Жаңа Испанияда (қазіргі Мексика) колониялық билік Испаниядан импортталатын өнімдермен бәсекелестікті болдырмау үшін осы егістерді өсіруге тыйым салды немесе шектеді. 16 қыркүйек 1810 жылы ол Долорес шақыруын жасады – бұл халықты Пенисула соғысы кезінде тұтқындалған король Фердинанд VII-нің мүддесін қорғауға, испан вице-королі Хосе де Итурригарайды құлатқан еуропалық испандықтарға қарсы көтерілуге шақырған сөйлеу болды. Ол Мексика арқылы жүріп өтіп, шамамен 90 000 кедей шаруа мен мексикалық азаматтардан тұратын әскер жинады, олар испандық түбектіктер мен криолло элитасына шабуыл жасады. Хидальгоның көтерілісші әскері Мексика қаласына жол тартқанда алғашқы жеңістерге қол жеткізді, бірақ оның әскерлері жеткілікті жаттығудан өте алмады және жақсы қаруланбаған еді. Олар Кальдерон көпірі шайқасында жақсы жаттығудан өткен және қаруланған испан әскерлерімен кездесіп, жеңіліске ұшырады. Шайқастан кейін Хидальго және оның қалған әскері солтүстікке қашты, бірақ Хидальго сатқындыққа ұшырап, тұтқынға алынып, өлім жазасына кесілді.
Don Miguel Gregorio Antonio Ignacio Hidalgo y Costilla Gallaga Mandarte y Villaseñor (8 May 1753 – 30 July 1811), more commonly known as Miguel Hidalgo y Costilla or Miguel Hidalgo (miˈɣel iˈðalɣo), was a Catholic priest, leader of the Mexican War of Independence and recognized as the Father of the Nation. A professor at the Colegio de San Nicolás Obispo in Valladolid, Hidalgo was influenced by Enlightenment ideas, which contributed to his ouster in 1792. He served in a church in Colima and then in Dolores. After his arrival, he was shocked by the rich soil he had found. He tried to help the poor by showing them how to grow olives and grapes, but in New Spain (modern Mexico) growing these crops was discouraged or prohibited by colonial authorities to prevent competition with imports from Spain. On 16 September 1810 he gave the Cry of Dolores, a speech calling upon the people to protect the interest of their King Ferdinand VII, held captive during the Peninsular War, by revolting against the European born Spaniards who had overthrown the Spanish Viceroy José de Iturrigaray. He marched across Mexico and gathered an army of nearly 90,000 poor farmers and Mexican civilians who attacked Spanish Peninsular and Criollo elites. Hidalgo's insurgent army accumulated initial victories in its way to Mexico City, but his troops ultimately lacked training and were poorly armed. These troops ran into an army of well trained and armed Spanish troops in the Battle of Calderón Bridge and were defeated. After the battle, Hidalgo and his remaining troops fled north, but Hidalgo was betrayed, captured and executed.
Алғашқы жылдар
Хидальго – Кристобал Идальго и Костилья Эспиноса де лос Монтерос пен Ана Мария Галлага Мандарт Вилласеньордың екінші баласы еді. Анасының тегі басктарға жатады. Оның ең соңғы анықталған испандық атасы – анасының әкесі, ол Дуранго, Бискайядан шыққан. Әкесінің тарапынан ол Тежупилькода туған креол отбасыларынан тегін алып, креол қоғамында еңбегімен құрметке ие болған. Хидальгоның әкесі Мичоакан штатының Вальядолид қаласындағы поместье басқарушысы болды, және Хидальго өмірінің көп бөлігін осы жерде өткізді. Туылғаннан кейін сегіз күн өткен соң, Хидальго Куицео де лос Наранхос шіркеуінде католик дініне шомылдырылды. Хидальгоның ата-анасының тағы үш ұлы болды: Хосе Хоакин, Мануэль Мариано және Хосе Мария. 1767 жылы иезуиттер Мексикадан қуылғанда, ол Сан-Николас колледжіне оқуға түсіп, дін қызметкері болуға даярланды. Хидальгоның француз тілін үйренуі, Еуропадағы ағартушылық ағымдағы еңбектерді оқып зерттеуге мүмкіндік берді. Ол латын грамматикасы және әдебиетінен, сондай-ақ теологиядан профессор болды. 1787 жылдан бастап ол қазынашы, проректор және хатшы қызметтерін атқарды. Проректор ретінде Хидальго Франция мен Еуропаның басқа аймақтарынан келген либералдық идеяларды зерттеуді жалғастырды. 1792 жылы билік оны дәстүрлі оқыту әдістерін қайта қарағаны үшін және "кейбір қаражатты дұрыс пайдаланбағаны" үшін қызметтен шеттетуге мәжбүр етті. Шіркеу оны Колима және Сан-Фелипе-Торрес-Мохас приходтарында жұмыс істеуге жіберді, содан кейін Гуанахуатодағы Долорес приходтық діни қызметкері болды. Бірақ, қасиеттілік сертіне қайшы келіп, ол әйелдермен қарым-қатынас жасады. Олардың бірі – Мануэла Рамос Пичардо, одан екі баласы болды, сондай-ақ Бибиана Лусеродан бір баласы болды. Бұл әрекеттері оның Инквизиция сотына шақырылуына себеп болды, бірақ сот оны кінәлі деп таба алмады. Ол алған білімін аймақтағы кедей және ауылдық халықтың экономикалық әл-ауқатын жақсартуға пайдаланды. Кірпіш және керамика жасау үшін фабрикалар құрып, жергілікті халықты былғары өңдеуге үйретті.
Hidalgo was the second born child of Cristóbal Hidalgo y Costilla Espinoza de los Monteros and Ana María Gallaga Mandarte Villaseñor, both criollos. On his maternal side, he was of Basque ancestry. His most recent identifiable Spanish ancestor was his maternal great grandfather, who was from Durango, Biscay. On his paternal side, he descended from criollo families native to Tejupilco, which were well respected within the criollo community. Hidalgo's father was an hacienda manager in Valladolid, Michoacán, where Hidalgo spent the majority of his life. Eight days after his birth, Hidalgo was baptized into the Catholic faith in the parish church of Cuitzeo de los Naranjos. Hidalgo's parents had three other sons; José Joaquín, Manuel Mariano, and José María, When the Jesuits were expelled from Mexico in 1767, he entered the Colegio de San Nicolás, where he studied for the priesthood. Hidalgo's study of French allowed him to read and study works of the Enlightenment current in Europe He was a professor of Latin grammar and arts, as well as a theology professor. Beginning in 1787, he was named treasurer, vice rector and secretary, As rector, Hidalgo continued studying the liberal ideas that were coming from France and other parts of Europe. Authorities ousted him in 1792 for revising traditional teaching methods there, but also for "irregular handling of some funds." The Church sent him to work at the parishes of Colima and San Felipe Torres Mochas until he became the parish priest in Dolores, Guanajuato, but contrary to his vow of chastity, he formed liaisons with women. One was with Manuela Ramos Pichardo, with whom he had two children, as well as a child with Bibiana Lucero. These actions resulted in his appearance before the Court of the Inquisition, although the court did not find him guilty. He used the knowledge that he gained to promote economic activities for the poor and rural people in his area. He established factories to make bricks and pottery and trained indigenous people in the making of leather.
Долорес жылауы
Қабылданғаннан қорқып, Игнасио Альенде, Идальгоның Керетародағы басты серіктесі, Керетаро тобының бастапқы, криоллоға бағытталған мақсаттарына адал болды. Алайда, Идальгоның әрекеттері мен халықтың жауабы, ол емес, Идальго басшылыққа ие болатынын көрсетті. Альенде Жаңа Испания отарлық милиция құрған кезде әскери оқып-үйренген, ал Идальгоның мұндай дайындығы болған жоқ. Идальгоны ұстанған көтерілісшілердің де әскери дайындығы, тәжірибесі немесе жабдықтары болмады. Олардың көпшілігі кедей адамдар еді, көп жылғы аштық пен қанаудан кейін ашуға толы еді. Осының салдарынан Идальго тәртіпсіз көтерілісшілердің басшысы болды. Идальго мен Альенде Долорес қаласынан шамамен 800 адаммен, олардың жартысы атты әскерлермен аттанды. Вальядолидтен олар Мексика штаты арқылы Мараватио, Икстлахуака, Толука қалаларынан өтіп, Толука және Мексика аңғарлары арасындағы Монте-де-лас-Крусес тауына дейін, Мексика қаласына жақын келді. Алғашқы тоқтаған жерлердің бірі – Атотонилькодағы Гвадалупе Әйелінің қасиетті орамы болды, онда Идальго Гвадалупе Әйелінің суретін найзаға бекітіп, оны туы ретінде қабылдады. Көтерілісшілер үшін Әйелінің суреті – терең және өте жергілікті діни сезімталдықты білдірді, идеологиялық одақтар құрудың немесе ұлттық сезімді оятудың орнына, одақтастарды анықтау үшін шақырылды. Оған «Ең Көрнекті Патша» деген атақ беріліп, заң шығару құқығы берілді. Жаңа шенімен ол көк түсті, қызыл жағалы, күміс және алтынмен кестеленген форма киді. Оның формасына алтынмен кестеленген қара белдік те кірді. Оның кеудесінде алтыннан жасалған Гвадалупе Әйелінің үлкен суреті де болды. Идальго Мичоаканның сайланған епископы Мануэль Абад и Квейпоны 1810 жылдың 24 қыркүйегінде оған қарсы шығарған қауымнан шығару туралы бұйрықты қайтаруға мәжбүр етті. Кейіннен Инквизиция 1810 жылдың 13 қазанында Идальгоны бүлікші, діннен тайған және еретик деп айыптап, қауымнан шығару туралы жарлық шығарды. Осы жерде көтерілісшілер Торкуато Трухильоның роялистік әскерлерімен шайқасты. Идальгоның әскерлері роялистерді шегінуге мәжбүр етті, бірақ көтерілісшілер ауыр шығынға ұшырады, олар Гуанахуатода роялистердің әскерлерімен шайқасқан кезде де осындай жағдай болған.
Fearing his arrest, Ignacio Allende, Hidalgo's main co conspirator in Querétaro, remained more loyal to the Querétaro group's original, criollo centered objectives. However, Hidalgo's actions and the people's response meant he would lead and not Allende. Allende had acquired military training when New Spain established a colonial militia whereas Hidalgo had none. The insurgents who followed Hidalgo also had no military training, experience or equipment. Many of these people were poor who were angry after many years of hunger and oppression. Consequently, Hidalgo was the leader of undisciplined rebels. Hidalgo and Allende left Dolores with about 800 men, half of whom were on horseback. From Valladolid, they marched through the State of Mexico, through the cities of Maravatio, Ixtlahuaca, Toluca coming as close to Mexico City as the Monte de las Cruces, between the Valley of Toluca and the Valley of Mexico. One of the first stops was at the Sanctuary of Nuestra Señora de Guadalupe in Atotonilco, where Hidalgo affixed an image of the Virgin of Guadalupe to a lance to adopt it as his banner. For the insurgents as a whole, the Virgin represented an intense and highly localized religious sensibility, invoked more to identify allies rather than create ideological alliances or a sense of nationalism. and given the title of His Most Serene Highness, with power to legislate. With his new rank he had a blue uniform with a clerical collar and red lapels embroidered with silver and gold. His uniform also included a black baldric also embroidered with gold. There was also a large image of the Virgin of Guadalupe in gold on his chest. Hidalgo forced the Bishop elect of Michoacan, Manuel Abad y Queipo, to rescind the excommunication order he had circulated against him on 24 September 1810. Later, the Inquisition issued an excommunication edict on 13 October 1810 condemning Hidalgo as a seditionary, apostate, and heretic. Here, insurgent forces engaged Torcuato Trujillo's royalist forces. Hidalgo's troops led the royalist troops to retreat, but the insurgents suffered heavy casualties, as they had when they engaged royalist soldiers in Guanajuato.
Мексика қаласынан шегіну
1810 жылы 30 қазанда Монте-де-лас-Крусес шайқасынан кейін Идальгоның шамамен 100 000 көтерілісшісі болды және ол Мексика қаласына шабуыл жасауға стратегиялық мүмкіндікке ие болды. Бір түсіндірме бойынша, Идальго әскерлері тәртіпсіз болғандықтан, жаттықтырылған әскерлермен кездескенде ауыр шығынға ұшырады. Астананы Жаңа Испаниядағы ең жақсы даярланған сарбаздар қорғағандықтан, ол Америка Құрама Штаттарында қолдау табу үшін байланыс орнату мақсатымен солтүстікке қарай Закатекас және Сальтильоға бет бұрды. Оның денесі, сондай-ақ Альенде, Алдама және Хосе Мариано Хименестің денелерінен бас кесілді, ал бастары Гуанахуатодағы Альхондига де Гранадитастың төрт бұрышында көрсетілді. Ол Ұлттың Әкесі деп жарияланды. Оның приходінің қаласы оның құрметіне Dolores Hidalgo деп қайта аталды, ал 1869 жылы Хидальго штаты құрылды. Идальгоның қалдықтары Мексика қаласындағы Тәуелсіздік періштесінің жотасында сақталған. Оның қасында Мексика тәуелсіздігі үшін өмірін бергендердің құрбандығын символдайтын шам жанады.
After the Battle of Monte de las Cruces on 30 October 1810, Hidalgo had some 100,000 insurgents and was in a strategic position to attack Mexico City. One explanation is that Hidalgo's forces were undisciplined and had suffered heavy losses whenever they encountered trained troops. As the capital was guarded by some of the most trained soldiers in New Spain, moved north towards Zacatecas and Saltillo with the goal of making connections in the United States for support. His body and the bodies of Allende, Aldama and José Mariano Jiménez were decapitated, and the heads were put on display in the four corners of the Alhóndiga de Granaditas in Guanajuato. He has been hailed as the Father of the Nation The town of his parish was renamed Dolores Hidalgo in his honor and the state of Hidalgo was created in 1869. The remains of Hidalgo lie in the column of the Angel of Independence in Mexico City. Next to it is a lamp lit to represent the sacrifice of those who gave their lives for Mexican Independence.