Кіріспе

Гонконг сәулетінде заманауи сәулетке, әсіресе модернизмге, постмодернизмге, функционализмге және тағы да басқаларына ерекше мән беріледі. Жер тапшылығына байланысты Гонконгтың қалалық аймақтарында тарихи ғимараттардың көп бөлігі сақталмаған. Сондықтан Гонконг ескі ғимараттардың жаңа, ірі ғимараттарға орын беру үшін бұзылуы нәтижесінде заманауи сәулеттің орталығына айналды. Бұл қалада 35 метрден (немесе 100 метрден) биік ғимараттар мен 150 метрден жоғары көкжайлар басқа қалалардағыдан көп. Гонконгтың көкжиегі әлемдегі ең әдемілерінің бірі деп есептеледі, оны таулар мен Виктория шығанағы керемет толықтырады.

Синцизацияға дейінгі архитектура

Көне Нанью патшалығы тұсында Гонконгта адамдар қоныстанған. Аймақтағы байю тайпалары сәулет өнерінде белгілі бір деңгейде дамығандықтарын көрсеткен. Мысалы, Лей Чен Ук Хан қабірі осының дәлелі.

Жергілікті және Лингнан сәулет өнері

1841 жылы Гонконг британдықтардың қоныстанғанға дейін Гонконгтағы сәулет өнері негізінен кантондық стильде болған. Халықтың көп бөлігі тайфундар мен қарақшылардың ықпалында болған балықшылар болғандықтан, көптеген Тин Хау храмдары олардың қамқоршысы Мазу құдайына арналған. Сол сияқты, шаруалар қарақшылардан қорғану үшін қамалданған ауылдар салған. Британдықтар Виктория қаласының (қазір Гонконг аралындағы Орталық және Батыс аудандары) сауда портын құрғаннан кейін жергілікті халықтың саны едәуір артты, соның салдарынан Тонг Лау (Оңтүстік Қытайда, әсіресе Линнанда кең таралған) ғимараттары пайда бола бастады. Бұл үш-төрт қабатты ғимараттар қалалық блоктарда тығыз орналасқан, оңтүстік қытай және еуропалық сәулет элементтерін үйлестірген. Бірінші қабаттар әдетте дүкендерге арналса, жоғары қабаттарда пәтерлер мен кішкентай балкондар орналасқан. Бұл ғимараттарда баспалдақтар болған, бірақ лифт болмаған, ал кейде дәретхана да болмаған. Осы Тонг Лау ғимараттары кем дегенде Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Гонконг сәулетінің басты тірегі болып келді; осы ғимараттардың көптегені бүгінге дейін сақталған, бірақ көбінесе қираған күйде.

Британдық сәулет

Осы арада британдықтар 19 ғасырдың ортасынан бастап Виктория және Эдвард стиліндегі архитектураны енгізді. Сақталған ерекше мысалдарға Заң шығарушы кеңес ғимараты, Орталық полиция бөлімі және Мюррей үйі жатады. Кейіннен бұзылған ғимараттардың бірі – Гонконг клубы ғимараты; ол 1897 жылы итальяндық Ренессанс стилінде салынған кішкентай құрылыстың үстіне тұрғызылған. Бұл ғимарат 1970-ші жылдардың соңында өткен мұраны сақтау күресінің нысаны болды, бірақ оны сақтап қалуға қол жеткізілмеді. Гонконгтағы алғашқы жоғары ғимарат 1904 жылдың маусымынан 1905 жылдың желтоқсанына дейін салынды. Ол 5 ірі ғимараттан тұрды, олардың әрқайсысы 5-6 қабаттан құралды. Бұл құрылыстарды «Hongkong Land» компаниясы Катчик Пол Чатер мен Джеймс Джонстон Кесвик басқарып жүзеге асырды. Кейін салынған көп қабатты ғимараттардың көпшілігі бизнес мақсатында салынды; Гонконгтағы алғашқы нағыз көкжиек 1935 жылы «HongkongBank» үшін салынды, ол сонымен қатар Гонконгтағы алғашқы кондиционерленген ғимарат болды; алайда, ол 1985 жылы Гонконгтағы HSBC бас ғимаратымен алмастырылды. Сол сияқты, Гонконгтағы 1930-шы жылдардағы «Streamline Moderne» және «Bauhaus» архитектурасының сирек мысалдары, мысалы, Орталық базар және Ван Чай базары, мұраны сақтау топтарының қарсылығына қарамастан, бұзу қаупінде тұр. Тұрғын үй секторында көп қабатты ғимараттар 1955 жылғы Құрылыс Ережесі тұрғын үйлердің биіктігіне шектеу қойғаннан кейін пайда болды. Бұл өзгеріс 1949 жылы Қытай Коммунистік революциясы аяқталғаннан кейін және 1953 жылғы Шек Кип Мейдегі өрттен кейін Гонконгқа босқындардың көптеп келуіне байланысты болды. Бастапқыда жеті қабаттан тұратын, тығыз жағдайға, жалпы жуынатын бөлмелерге және ас үйі жоқ қоғамдық тұрғын үйлер үйсіз қалғандарды орналастыру үшін асығыс түрде салынды; ал жеке пәтерлер, бұрынғы «Tong Lau» сияқты қалалық блоктарға тығыз орналасқан, 1960 жылдардың ортасына қарай 20 қабаттан асып кетті. Жеке тұрғын үй кешендері 1965 жылы Мей Фу Сун Чуенмен басталды. Алғашқы ірі жеке құрылыс 1972 жылы «Swire Properties» компаниясының «Taikoo Shing» орта тапқа арналған үйін салуымен жүзеге асты. «Taikoo Shing» дизайны жаңа стандартты белгіледі, себебі мүсіндер мен ескерткіштерге арналған қажетсіз жерді үнемдеуге басымдық берілді.

Қазіргі заманғы сәулет

1990 жылдардың соңында жоғары деңгейдегі ғимараттарға деген сұраныс негізінен Орталық және оның төңірегінде болды. Орталықтағы ғимараттар Гонконгтағы танымал туристік орын – Виктория шығанағының жағалау бойындағы аспан сызығын құрайды. Алайда, 1998 жылы Кай Так әуежайы жабылғанға дейін Коулундағы биіктікке қатысты қатаң шектеулер сақталды, себебі ұшақтар қону үшін төмендеуі керек болды. Бұл шектеулер енді алынып тасталды және Коулунда көптеген жаңа көкжайлар салынды, оның ішінде Батыс Коулун құрғатылған жердегі Халықаралық сауда орталығы бар, ол 2010 жылы салынысымен Гонконгтағы ең биік ғимарат атанды. Соңғы екі онжылдықта салынған көптеген коммерциялық және тұрғын үйлер әлемдегі ең биік ғимараттардың қатарына жатады, мысалы, Highcliff, The Arch және The Harbourside. Бірақ, One Island East сияқты тағы да көп ғимараттар құрылыс кезеңінде. Қазіргі таңда Гонконгта 7,681 көкжаймен әлемдегі ең үлкен аспан сызығы бар, бұл Нью-Йорк қаласынан да жоғары көрсеткіш, Нью-Йорк аумағы үлкен болса да. Олардың көп бөлігі соңғы екі онжылдықта салынған. Гонконгтың ең танымал ғимараты, әдетте, И.М. Пейдің Қытай банкі мұнарасы болып есептеледі. Ғимараттың дизайны жарияланған сәттен бастап қызу пікірталас тудырды, және ол 1990 жылы құрылысы аяқталғаннан кейін де жалғасты. Ғимараттың өткір бұрыштары Гонконгтың ортасына теріс фен-шуй энергиясын таратуы мүмкін деп айтылды. Бір қалпына келтіру бойынша, теріс энергия Үкімет үйіне бағытталған, бұл Қытайдың ондағы қабылданатын шешімдерге кедересі келтіруге бағытталған жоспары еді. Ғимараттың үстіндегі екі ақ антеннаның болуы жақсылыққа ие емес деп есептелді, себебі олар өлгендерге арналған түтін шығаратын таяқтар сияқты көрінеді. Гонконгтағы ең ірі құрылыс жобаларының бірі – Лантау аралының жанындағы Чек Лап Кок әуежайындағы Гонконгтың жаңа халықаралық әуежайы, ол ең ауқымды азаматтық инженерлік жоба болып табылады. Сэр Норман Фостер жобалаған үлкен құрғатылған жер жобасы Лантау байланысы арқылы Гонконгтың орталығымен байланысты, онда үш жаңа маңызды көпір бар: әлемдегі алтыншы ең үлкен аспалы көпір – Цинь Ма, ол 1997 жылы салынды және Цинь И және Ма Ван аралдарын байланыстырады; әлемдегі ең ұзын кабельді көпір, автомобиль және пойыз қозғалысын жүзеге асыратын Кап Шуй Мун, ол Ма Ван мен Лантауды байланыстырады; және әлемдегі алғашқы ірі 4 аралықты кабельді көпір – Тинг Кау, ол Цинь И және материктік Жаңа аумақтарды байланыстырады.

Соңғы үрдістер

Соңғы жылдары Гонконгтағы жаңа архитектура көбінесе қала тұрғындарының өмір сапасын жақсартуға бағытталған, экологиялық тұжырымдамаларды және мәдени алмасуды біріктіретін қоғамдық жасыл кеңістіктерді ұсынуға ұмтылады. Жасыл кеңістіктерден бөлек, ескі, пайдаланылмаған жерлерді шығармашылық пен инновацияны дамытатын мәдени орталықтарға айналдыру да жүзеге асырылуда. Архитекторлар сондай-ақ энергияны тиімді пайдалануға баса назар аударуда.

Батыс Коулун мәдени ауданы

Коулун мүйісінде орналасқан Батыс Коулун жағажайлық серуендемесі – қаланың қарбаласынан тыс тынышқан орын. Ағаш жолмен серуендеп, Гонконгтың әйгілі жағажай көріністерімен қоршалғандығыңызды сезінесіз. Сондай-ақ, жағалауда мәдени алмасулар өткізілетін аймақ бар, онда демалыс күндері тікелей музыка орындалады. Ыңғайлы велосипед және жүгіру жолы азаматтарға жаттығу жасағанда порттың әдемі көрінісін сыйлайды.

PMQ

Бұл дизайн орталығы ескі, қолданылмайтын кеңістіктерді пайдаланып, түрлі стартаптарға өздерінің ең жаңа инновациялары мен өнімдерін көпшілікке ұсыну үшін платформа құруға мүмкіндік береді. Екі жылдық жөндеуден кейін, Абердин көшесіндегі Орталық аудандағы бұрынғы полиция үйі PMQ ретінде жаңа өмірге келді. Студиялар шағын болғанымен (шамамен 450 шаршы фут), бұл орталық қауымдастықты дамытуға өте қолайлы. Әрбір бөлімшенің алдындағы кең, ашық дәліздер көрмелер мен уақытша шаралар үшін пайдаланылады; сондай-ақ, бірлескен жұмыс кеңістігі және шетелдік дизайнерлерге арналған бөлмелер де болады. PMQ-ның кәсіпкерлікке бағытталғандығы Гонконгтың жас дизайнерлері үшін табысқа жетудің ең жақсы мүмкіндігі болып табылады, себебі көптеген жергілікті компаниялардың иерархиялық құрылымы жаңалықтарды тудыруға кедерілді етеді.

Гонконг ғылыми паркі

Бұл жоғары технологияларды және инновациялық идеялар алмасуын дамытуға бағытталған жоба. Даму – Гонконгтың жоғары технологиялық инновациялардың аймақтық орталығы ретіндегі өсуімен үйлесетін маңызды инфрақұрылымдық жоба. Гонконг ғылыми паркі Толо шығанағында орналасқан және үш кезеңнен тұрады. Бірінші кезең үш аймаққа бөлінген: Орталық, Корпоративтік және Кампус. Орталық аймақ орталықта орналасқан және оған қоғамдық және демалыс алаптары, кездесулер мен конференциялар залдары, көрме залдары, дүкендер, тамақтану орындары, сондай-ақ шағын компанияларға арналған кеңселер кіреді. Корпоративтік аймақ жағалау бойында орналасқан және тек өздеріне тиесілі ғимаратта жұмыс істегісі келетін ірі корпоративтік компанияларға арналған. Кампус аймағы Толо тас жолының жанында орналасқан және орташа көлемді компанияларды көппәтерлі ғимараттарда орналастыруға арналған.