Гайананың халықаралық қатынастары: БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіндегі рөлі, халықаралық соттағы өкілдігі және дамығып келе жатқан дипломатиялық әрекеттері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гайананың сыртқы қатынастарына шолу
Overview of the foreign relations of Guyana
1966 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Гайана халықаралық істерде, әсіресе үшінші әлем және бейтарап елдер арасында ықпалды рөлге ұмтылды. Ол БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде екі рет қызмет етті (1975–1976 және 1982–1983 жылдары). Бұрынғы вице-президент, вице-премьер және бас прокурор Мұхаммед Шахабуддин Халықаралық сотта 9 жыл қызмет етті (1987–1996 жылдары). 2023 жылдың маусым айында Гайана БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі болып сайланды. Ел 2024 жылдың қаңтарынан бастап екі жылға Кеңесте қызмет етеді. Гайананың көптеген елдермен дипломатиялық қарым-қатынасы бар, олар негізінен Сыртқы істер министрлігі арқылы жүзеге асырылады. Еуропалық Одақ (ЕО), Америкааралық даму банкі (АДБ), БҰҰ Даму бағдарламасы (БҰҰДБ), Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) және Америка мемлекеттері ұйымының (АМҰ) кеңселері Джорджтаунда орналасқан.
After independence in 1966, Guyana sought an influential role in international affairs, particularly among Third World and non aligned nations. It served twice on the UN Security Council (1975–76 and 1982–83). Former Vice President, Deputy Prime Minister, and Attorney General Mohamed Shahabuddeen served a 9 year term on the International Court of Justice (1987–96). In June 2023, Guyana was elected as a non permanent member to the UN Security Council. The country will serve on the Council for a period of two years, beginning in January 2024. Guyana has diplomatic relations with a wide range of nations, and these are managed primarily through its Ministry of Foreign Affairs. The European Union (EU), the Inter American Development Bank (IDB), the UN Development Programme (UNDP), the World Health Organization (WHO), and the Organization of American States (OAS) have offices in Georgetown.
Өңірлік қатынастар
Гайана өңірлік интеграция тұжырымдамасын нығайлы қолдайды. Ол Карибтік қоғамдастық пен ортақ нарықтың (CARICOM) құрылуында маңызды рөл атқарды, бірақ ұйымның ең төмен кірісті мүшесі ретінде, өңірлік іс-шараларда көшбасшылық таныту мүмкіндігі шектеулі. Гайана сыртқы саясатын CARICOM мүшелерінің пікір білдіруімен үйлестіруге тырысады, әсіресе БҰҰ, Америка мемлекеттері ұйымы және басқа халықаралық ұйымдардағы дауыс беруде.
Guyana strongly supports the concept of regional integration. It played an important role in the founding of the Caribbean Community and Common Market (CARICOM), but its status as the organization's poorest member limits its ability to exert leadership in regional activities. Guyana has sought to keep foreign policy in close alignment with the consensus of CARICOM members, especially in voting in the UN, OAS, and other international organizations.
Халықаралық даулар
Есекибо өзенінің батысындағы барлық аймақ бір кезде Венесуэла мен Бразилия арасында дау туғызған. 1899 жылы Каракастағы үкімет Венесуэлалық Гайана шекарасын мәжбүрлі түрде қабылдады, бірақ кейін 1962 жылы Эссекибоға деген талабын қайта жаңғыртты. Суринам Гайанамен дауды жалғастырып келеді, ол Жоғарғы Курантиннің шығысындағы аймаққа қатысты. Қазіргі уақытта екі көрші елдің Гайанамен ұзақ жылдардан бері аумақтық даулары бар. 19-шы ғасырдан бері Венесуэла Гуананың басым бөлігін немесе барлық Гуананың 62% -ын, Эссекибо өзенінің батысында орналасқан деп мәлімдейді. 1966 жылы Женевада өткен кездесуде екі ел БҰҰ Бас хатшысының өкілінен дауды бейбіт жолмен шешудің жолдары туралы ұсынымдар алуға келісті. Екі ел арасындағы дипломатиялық байланыстар және Бас хатшының өкілінің жұмысы жалғасуда. 2023 жылдың желтоқсанында президент Николас Мадуро халыққа референдум өткізуді ұсынды, нәтижесінде Венесуэла үкіметі Эссекибоға ресми түрде иелік етуді талап етті, бұл 2023 жылғы Гайана-Венесуэла дағдарысына әкелді. Көршілес Суринам да Гайананың Жаңа өзенінің шығысындағы аумақты, Гвиананың оңтүстік-шығысындағы көбінесе адам тұрмайтын жерді талап етеді. Гайана мен Суринам теңіз шекаралары бойынша да дауласып келеді. Бұл дау 2000 жылдың маусым айында Гайаналық концессия бойынша мұнай іздеуге тырысқан канадалық компанияның әрекетіне жауап ретінде қайта жанданды. Гайана өзінің барлық аумағына заңды құқығының дұрыс екенін санайды. Алайда Суринаммен болған дау Біріккен Ұлттар Ұйымының Теңіз құқығы жөніндегі конвенциясында қарастырылды және 2007 жылдың қыркүйегінде Гайананың пайдасына шешім шығарылды.
All of the area west of the Essequibo River has at one point been under dispute, namely by Venezuela and Brazil. In 1899, the government in Caracas reluctantly accepted the Venezuelan Guyanese border but later revived its claim to the Essequibo in 1962. Suriname has an ongoing dispute with Guyana and this pertains to the area east of the Upper Courantyne. Currently, two neighbours have longstanding territorial disputes with Guyana. Since the 19th century, Venezuela has claimed the majority or all of Guyana situated west of the Essequibo River – 62% of Guyana's territory. At a meeting in Geneva in 1966, the two countries agreed to receive recommendations from a representative of the UN Secretary General on ways to settle the dispute peacefully. Diplomatic contacts between the two countries and the Secretary General's representative continue. In December 2023 president Nicolás Maduro called for a public referendum which resulted in the government of Venezuela officially claiming ownership of the Essequibo, claim that resulted in the 2023 Guyana–Venezuela crisis. Neighbouring Suriname also claims the territory east of Guyana's New River, a largely uninhabited area of some in southeast Guyana. Guyana and Suriname also disputed their offshore maritime boundaries. This dispute flared up in June 2000 in response to an effort by a Canadian company to drill for oil under a Guyanese concession. Guyana regards its legal title to all of its territory as sound. However, the dispute with Suriname was arbitrated by the United Nations Convention on Law of the Sea and a ruling in favor of Guyana was announced in September 2007.
Қылмыс
1993 жылы Гайана 1988 жылғы есірткі заттардың заңсыз айналысы туралы Вена конвенциясын ратификациялады және есірткіге қарсы күрес жөніндегі АҚШ құқық қорғау органдарымен ынтымақтастық етеді. Гайана Халықаралық қылмыстық соттың мүшесі болып табылады және АҚШ әскери қызметшілерін қорғауға қатысты екіжақты иммунитет келісіміне ие (98-бапта белгіленгендей). Гайана Оңтүстік Америкадан, әсіресе Венесуэладан Еуропа мен АҚШ-қа есірткі тасымалдау транзиттік пункті және марихуана өндіруші ел ретінде қарастырылады.
In 1993, Guyana ratified the 1988 Vienna Convention on illicit traffic in narcotic drugs and cooperates with US law enforcement agencies on counter narcotics efforts. Guyana is also a member of the International Criminal Court with a Bilateral Immunity Agreement of protection for the US military (as covered under Article 98). Guyana has been considered a transshipment point for narcotics from South America, primarily Venezuela, to Europe and the United States and producer of cannabis.
Азия
Елдер арасындағы ресми қарым-қатынастар басталды. Екіжақты қарым-қатынастар жақсы және экономикалық жағынан дамып келеді. 2022 жылы Гайанадан Қытайға экспорт 1 миллиард долларға жетті. Қазіргі уақытта қытайлық мемлекеттік компаниялар Гайанадағы ең үлкен көпірді салуда, ол Демерара өзенін кесіп өтеді. Гуйана – Үндістан қарым-қатынастары туралы қараңыз.
Country Formal Relations BeganNotesBilateral relations are good and progress on the economic side. In 2022 exports from Guyana to China reached sum $1 billion dollars. Currently Chinese state owned companies are working to construct the largest bridge in Guyana which will span the Demerara River. See Guyana–India relations
Гуйана 1966 жылдың мамыр айында тәуелсіздік алғаннан бері Үндістанмен достық қарым-қатынаста. Екі ел арасындағы даму тәжірибесін бөлісудегі ынтымақтастық негізінен Үндістанның техникалық және экономикалық ынтымақтастық (ITEC) бағдарламасы арқылы жүзеге асырылады, оның аясында әр жыл сайын әртүрлі курстарға қырық стипендия беріледі. Бұдан өзге, белгілі бір салаларда қажет болған жағдайда Үндістаннан мамандар уақыт-уақыт Гайанаға жіберіледі. Гайаналықтар үшін Үндістанмен танысу және Үндістанда хинди тілін үйрену үшін ұзақ мерзімді курстарға қатысуға тағы да бірнеше стипендиялар қолжетімді. Үндістан Гайанаға өзара келісім бойынша белгіленген салаларда, оның ішінде ауыл шаруашылығы және ақпараттық технология салаларында несиелік мүмкіндіктер ұсынды. Үндістан компаниялары биоотын, энергияны, минералдарды және фармацевтиканы да қызығушылықпен қарастыруда. Сауда айналымы төмен деңгейде қалып отыр, бірақ оң динамика байқалады. Джорджтаундағы Үндістан мәдени орталығы 1972 жылы Үндістан мен Гайана және олардың халықтары арасындағы мәдени қарым-қатынасты нығайту және өзара түсіністікті арттыру мақсатында құрылды. Орталықта йога және би (катхак) сабақтары тұрақты түрде өткізіледі. Орталықта жақсы жабдықталған зал бар, онда мәдени шаралар үнемі ұйымдастырылады. ICC оқытушылары мен студенттері жыл бойы жергілікті қоғамдық шараларға қатысады. Орталықта тарих, әдебиет, өнер, мәдениет, мифология және көрнекті ғалымдар мен авторлардың еңбектері туралы кітаптар мен басылымдар бар кітапхана бар. Үндістан мен Гайана арасындағы маңызды мәдени байланыс – крикет. Үндістан премьер-лигасының пайда болуымен көптеген гайаналық ойыншылар Үндістанда ойнауға келісімшарт жасады.
Relations between India and Guyana ever since the independence of Guyana in May 1966 have been cordial. The cooperation between the two countries in sharing developmental experience is mainly routed through Indian Technical & Economic Cooperation (ITEC) under which forty scholarships are granted every year in various courses. Besides, some experts are also deputed to Guyana from time to time on request in specified areas of activity. Several other scholarships are also available to Guyanese to pursue long term courses, to get acquainted with India and to learn Hindi language in India. India has offered credit facilities to Guyana for use in mutually accepted designated fields, agriculture and information technology, being two of these. Indian companies have also expressed interest in bio fuel, energy, minerals and pharmaceuticals. Total trade turn over remains low, though the trend is positive. Indian Cultural Centre in Georgetown was established in 1972 with the objective of strengthening cultural relations and mutual understanding between India and Guyana and their peoples. The Centre runs regular classes in Yoga and Dance (Kathak). The centre has a well equipped Auditorium where cultural events are organised on a regular basis. The teachers and students of ICC participate in events by the local community on various occasions round the year. The centre has a library with books/publications on history, literature, art, culture, mythology and works of eminent scholars and authors. An important cultural connection between India and Guyana is cricket. With the advent of the Indian Premier League, many Guyanese players were contracted to play in India.
Еуропа
Елдермен ресми қарым-қатынастардың басталуыЕкі ел 2003 жылдың 25 ақпанында дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Хорватия Гайанада Нью-Йорктегі тұрақты өкілдігі арқылы өкілдік етеді.11 мамыр 2011Екі ел 2011 жылдың 11 мамырында дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Кипр Гайанада Бразилиядағы елшілігі арқылы өкілдік етеді. Екі ел де Ұлттар Достастығының толық мүшелері.16 қараша 1979Екі ел 1979 жылдың 16 қарашасында дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Гайана Данияда Брюссельдегі елшілігі арқылы өкілдік етеді.1979Екі ел 1979 жылдың 2 сәуірінде дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Францияның Гайанада құрметті консулдығы бар. Екі ел бірнеше екіжақты келісімдерге қол қойды.1966Қараңыз: Германия-Гайана қарым-қатынастарыЕкі ел 1966 жылы дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Германия Гайанада Тринидад және Тобагодағы Порт-оф-Спейндегі елшілігі арқылы өкілдік етеді.23 сәуір 2012Екі ел 2012 жылдың 23 сәуірінде дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Екі елдің Сыртқы істер органдары арасында саяси, құқықтық, мәдени, сауда және экономикалық қарым-қатынастар бойынша екіжақты консультациялар жалғасуда. Академиялық алмасулар саласындағы ынтымақтастық сәтті жүзеге асырылуда. Грекия бұрын Гайанаға дамуға көмек көрсеткен. Сербия Гайанада Вашингтондағы елшілігі арқылы өкілдік етеді. Гайананың Лондонда жоғары комиссариаты бар. Ұлыбританияның Джорджтаунда жоғары комиссариаты бар.
Country Formal Relations BeganNotes25 February 2003Both countries established diplomatic relations on 25 February 2003. Croatia is represented in Guyana through its Permanent Mission in New York City.11 May 2011Both countries established diplomatic relation on 11 May 2011. Cyprus is represented in Guyana by its embassy in Brasília, Brazil. Both countries are full members of Commonwealth of Nations.16 November 1979Both countries established diplomatic relations on 16 November 1979. Guyana is represented in Denmark, through its embassy in Brussels.1979Both countries established diplomatic relations on 2 April 1979. France has an honorary consulate in Guyana. Both countries have passed a number of bilateral treaties.1966See: Germany–Guyana relations
Both countries established diplomatic relations in 1966. Germany is represented in Guyana through its embassy in Port of Spain, Trinidad and Tobago.23 April 2012Both countries established diplomatic relations on 23 April 2012. Bilateral political consultations between the Foreign Agencies cooperation is ongoing between both countries in political, legal, cultural, trade and economic relations. Cooperation concerning the academic exchanges is successfully implemented. Greece has provided Guyana with development aid in the past. Serbia is represented in Guyana through its embassy in Washington, D. C. Guyana has a high commission in London. United Kingdom has a high commission in Georgetown.
Океания
Елдің ресми қарым-қатынастары басталдыАвстралия Гвианада Тринидад және Тобагодағы Порт-оф-Спейндегі елшілігі арқылы өкілдік етеді. Екі ел де Ұлттар Достастығының мүшесі.
Country Formal Relations BeganNotesAustralia is represented in Guyana through its embassy in Port of Spain, Trinidad and Tobago. Both countries are members of the Commonwealth of Nations.