Билл Лик: Австралиялық сатирик және суретші (1956-2017)

Кіріспе

Австралиялық карикатурист (1956–2017 жж.), крикетші және футболшы.

Десмонд Роберт "Билл" Лик (9 қаңтар 1956 – 10 наурыз 2017) – австралиялық редакциялық карикатурист, сатирик және портретші. Кондоболин және Сиднейдің Бикон-Хилл қалаларында өскен Лик 1970-ші жылдары Джулиан Эштон атындағы өнер мектебінде білім алды. Оның карикатуралары алғаш рет 1983 жылы «The Bulletin» журналында жарияланды. 1994 жылға дейін «The Sydney Morning Herald» газеті үшін салғаннан кейін, «News Limited» компаниясы оны «The Daily Telegraph Mirror» және кейіннен «The Australian» газеттеріне жұмысқа алды. Суретші және иллюстратор ретінде журналист Питер ФицСимонс Ликті «өте талантты, жігерлі және өнеріне берілген» деп бағалады. Лик бірнеше рет «Арчибальд» көрмесіне суреттерін ұсынды, 1994 жылы Малкольм Тернбуллдің портреті үшін «Халық таңдауы» сыйлығын, ал 1997 және 2000 жылдары Tex Perkins және сэр Лес Паттерсонның портреттері үшін «Пакинг-рум» сыйлығын екі рет жеңіп алды. 2005 жылы Ликтің «Жүрек қатерлі ісігі» романы жарық көрді, ал 2008 жылы ABC телеарнасы оның «Бет бояу» атты алты бөлімдік телесериалын көрсетті. «The Australian» газетіндегі Ликтің редакциялық карикатуралары бірнеше дау-дамайдың ортасында болды. Көптеген БАҚ назарына іліккен туындылары: 2006 жылы Батыс Папуадағы босқындар дауы кезінде салған карикатурасы, 2007 жылы Кевин Рудты Тинтин кейіпкері ретінде бейнелеген карикатуралар сериясы, 2015 жылы аштықтан зардап шеккен үнді халқының күн панельдарын жеуге тырысқандағы бейнесі, сондай-ақ 2016 жылы екі карикатура – біреуі салғысыз әке ретіндегі аборигеннің суреті, екіншісі – жаңбыр түсті нацистік форма киген, бір жынысты некеге қолдау көрсетушілердің бейнесі.

Ерте өмір және мансаптық бастамалары

Десмонд Роберт Лик 1956 жылдың 9 қаңтарында Аделаидада Дорин мен Рег Ликтің үш баласының екіншісі болып дүниеге келді. Ол туғаннан бастап 1967 жылға дейін Кондоболинде өсті, содан кейін отбасы Бикон-Хиллге көшіп келді. Ол Бикон-Хилл орта мектебінде және Форест орта мектебінде оқыды, мұғалімдерінің карикатураларын салғандықтан бірінші мектепті тастап, екіншісіне ауысуға мәжбүр болды. 1970 жылдардың басында Бикон-Хиллдің қандай болғанын еске түсіріп, Лик бұл жерді "интеллектуалды жағынан дамымаған, мәдени тұрғыдан жат және оқшауланған" деп сипаттады. Орта мектепті бітіргеннен кейін Лик 1974-1975 жылдары екі жыл Джулиан Эштон өнер мектебінде оқыды, бірақ оқуын аяқтамай қалды. Ол сонымен қатар пошташы болып жұмыс істеді. Сол жылы Зальцбургте Лек Астрид есімді әйелмен танысып, жақын арада үйленді. 1982 жылы Австралияға көшіп келгенге дейін олар Баварияда бірге тұрды. 1990 жылдардың басында олар ажырасып кетті.

Жаңалықтар Шекті мансап

1994 жылы Лик «The Sydney Morning Herald» газетінен «The Daily Telegraph Mirror» газетінде жұмыс істеу үшін кетіп, «News Limited» газетіне өтті. Бұл сурет Жакартадағы «Rakyat Merdeka» газетінде бұрын жарияланған Австралия премьер-министрі мен сыртқы істер министрінің жыныстық қатынаста жүрген динголар ретінде бейнеленген карикатурасына жауап ретінде жасалған. Суретте премьер-министр: «Маған Папуа керек!! Алекс! Оны іске асыруға тырыс!» дейді. Сыртқы істер министрі Александр Даунер бұқаралық ақпарат құралдарына Ликтің карикатурасын әжуалы, қарапайым және потенциалды түрде нәсілшіл деп санағанын айтты. 2007 жылы «Tintin» мультфильмінің құқықтарын басқаратын бельгиялық компания Ликтің сол кездегі оппозиция жетекшісі Кевин Радды «Tintin» кейіпінде (Snowy-мен бірге) бейнелегені үшін авторлық құқыққа қатысты шағым түсірді. Шағым Лик мультфильмдерді сатудан түскен табыстан бас тартқаннан кейін реттелді. 2015 жылдың желтоқсанында «The Australian» газетінде жарияланған Ликтің карикатурасында аштықтан өлген үндістандық ауыл тұрғындары БҰҰ жеткізген күн панельдарын жеуге тырысып жатқандары бейнеленген. Бұл 2015 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттық өзгерістер жөніндегі конференциясына Ликтің пікірі болды. Маккуори университетінің әлеуметтану профессоры Аманда Уайз бұқаралық ақпарат құралдарына карикатураның нәсілшіл екенін айтты. Тим Уотстың ішіндегі әлеуметтік желідегі пікірлер Уайзбен келісіп, карикатураны айыптады. Австралияның баспасөз кеңесі карикатураға қатысты шағымды қарастырмады, «карикатура өз ойын жеткізу үшін асыра сілтеулер мен абсурдты пайдаланудың мысалы» екенін айтып, «БҰҰ-ның күн панельдарын ұсыну туралы шешімін әзілдеп, оны тиімдірек көмек есебінен жасады» деді. Австралияның баспасөз кеңесі 2016 жылдың қарашасында бұл жұмыстың практикалық стандарттарды бұзбағаны туралы шешім шығарды. 2016 жылдың тамызында, аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының балалар күніне орай, «The Australian» газетінде жарияланған Ликтің карикатурасында абориген полицейі жасөспірім жігітті ұстап, оның әкесіне ұлына жеке жауапкершілікті үйрету керектігін айтады. Әкесі қолында сыра банкасымен: «Иә, дұрыс, оның есімі кім екен?» деп жауап береді. Виктория штатындағы аборигендер балаларына қамқорлық агенттігінің басшысы Мюриэл Бэмблетт, сондай-ақ Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы аборигендер жер кеңесінің төрағасы Рой А Си және жергілікті халықтар істері жөніндегі министр Найджел Скаллион карикатураны нәсілшіл деп атады. Батыс Австралия полициясының комиссары Карл О'Каллахан мен ғалым Джереми Саммут 2016 жылғы Ликтің карикатурасын қорғап, оның кейбір қауымдар мен отбасыларды дұрыс бейнелейтінін айтты. Лик карикатураның нәсілшіл емес екенін айтып, егер ол суреттеген кейіпкерлер ақ болса, онда оны барлық ақ ата-аналарды жаман ата-аналар деп айыптамас еді. Карикатураның салдарынан өзін кемсіткенін айтқан әйелдің шағымы Австралияның Адам құқықтары жөніндегі комиссиясының Лик пен «The Australian» газетін тергеуіне себеп болды. Шағымнанған әйел Ликтің «News Limited» компаниясындағы жұмыс берушілерінен қорқыту мен мазақтауға ұшырағаннан кейін қайтарылып алынды. Сондықтан тергеу тоқтатылды. Бес жыл өткен соң, ғалым Энтони Диллон өзінің және әкесі, Австралияның алғашқы абориген полицейі полковник Диллонның сол кезде карикатураны нәсілшіл деп санамағанын және «абориген халқы арасындағы балаларды зорлық-зомбылыққа салу мен қараусыз қалдыру» әлі де кең таралғанын және Ликтің бұл мәселелерге қатты алаңдағанын айтты. 2016 жылдың 21 қыркүйегінде, еліміздегі бір жынысты некеге рұқсат беру туралы пікірталас кезінде «The Australian» газеті Ликтің клубты ұстап, қадам басатын взводты, көк түсті нацилік SS формасын киген, «Waffen SSM» деген жазуы бар карикатурасын жариялады, бұл үлкен дау тудырды. Комедияшы Бен МакЛи Ликтің карикатурасын сынап, оның зиянды және моральдық жағынан жағымсыз екенін жазды. Австралиялық яһудилер кеңесінің атқарушы директоры Питер Вертхайм карикатура тарихты кері бұрған деп мәлімдеді.

Leak resigned from The Sydney Morning Herald to take up a role at The Daily Telegraph Mirror, a News Limited newspaper, in 1994. The drawing was in retaliation to a cartoon in the Jakarta daily Rakyat Merdeka from the previous week, which had depicted the Australian prime minister and foreign minister as dingoes engaged in sexual intercourse, with the prime minister saying "I want Papua!! Alex! Try to make it happen!" The foreign minister, Alexander Downer, told media that he felt Leak's cartoon was crude, offensive and potentially racist. In 2007, a Belgian company that controlled the rights to the cartoon character Tintin, issued Leak a copyright complaint for portraying the then leader of the opposition, Kevin Rudd, as Tintin (accompanied by Snowy). The complaint was resolved when Leak agreed not to profit from sales of the cartoons. A Leak cartoon published in The Australian in December 2015 depicted starving Indian villagers trying to eat solar panels delivered by the UN, a comment by Leak on the 2015 United Nations Climate Change Conference. The academic Amanda Wise, an associate professor of sociology at Macquarie University, told media that it was her view that the cartoon was racist. Social media commentary, including by Tim Watts, agreed with Wise and condemned the cartoon. The Australian Press Council dismissed a complaint about the cartoon, saying that "the cartoon is an example of drawing on exaggeration and absurdity to make its point" "by ridiculing [the UN's] decision to provide solar panels at the expense of more appropriate aid". The Australian Press Council delivered a ruling on the work in November 2016 that it did not breach standards of practice. In August 2016, on Aboriginal and Torres Strait Islander Children's Day, a Leak cartoon in The Australian depicted an Aboriginal policeman holding a teenage male and telling the youth's father that he needed to teach his son about personal responsibility. The father, with a can of beer in hand, replies "Yeah, righto, What's his name then?" Muriel Bamblett, head of the Victorian Aboriginal Child Care Agency, as well as Roy Ah See, chair of the NSW Aboriginal Land Council, and Nigel Scullion, the minister for Indigenous affairs, all labeled the cartoon racist. Western Australian Police Commissioner Karl O'Callaghan and academic Jeremy Sammut defended Leak's 2016 cartoon, saying it was an appropriate portrayal of some communities and families. Leak said the cartoon was not racist, reflecting that if the characters he had drawn were white, he would not have been accused of racially stereotyping all white parents as bad parents. A complaint by a woman who said she had been discriminated against as a result of the cartoon triggered an investigation into Leak and The Australian by the Australian Human Rights Commission. The complaint was later withdrawn after the woman behind the complaint was subjected to alleged intimidation and harassment from Leak's employers at News Limited. The investigation was thus terminated. Five years later, academic Anthony Dillon wrote that he and his father Col Dillon, Australia's first Aboriginal police officer, did not regard the cartoon racist at the time, and pointed out that "child abuse and neglect in the Aboriginal population" were still prevalent and that Leak was deeply concerned about those issues. On 21 September 2016, during a nationwide debate about legalising same sex marriage (SSM), The Australian published a Leak cartoon depicting a club carrying, goose stepping platoon, wearing rainbow coloured NAZI SS uniforms, captioned "Waffen SSM", which provoked significant controversy. Comedian Ben McLeay criticized Leak's cartoon, writing that it was harmful and morally repugnant. Peter Wertheim, Executive Council of Australian Jewry executive director, said that the cartoon was an inversion of history.

Арчибальдпен байланысы

1984 жылы Лик алғаш рет Арчибальд сыйлығына, Жаңа Оңтүстік Уэльс көркемсурет галереясы ұйымдастыратын жылдық портреттер конкурсына қатысты. Сол жылы ол енді ешқашан қатыспаймын деп уәде берді, бірақ 1989 жылы пікірін өзгертті, Дон Брэдманның портретімен қатысып, сол жылы 24 финалисттің қатарына ілікті. Ол 1994 жылы Малкольм Тернбуллдың, 1995 жылы Грэм Ричардсонның, 1997 жылы Текс Перкинстің, 1998 жылы Гоф Уитламның, 2000 жылы сэр Лес Паттерсонның және 2001 жылы Роберт Хьюздың портреттерін ұсынды. Ол екі рет Packing Room Prize сыйлығын жеңіп алды (Текс Перкинс және сэр Лес Паттерсонның портреттері үшін), сондай-ақ Малкольм Тернбуллдың портреті үшін People's Choice Award сыйлығына ие болды. Ол People's Choice Award жеңімпаздары Эстер Эрлих (2000) және Джо Палаитис (1995) үшін де модель болды. Арчибальд сыйлығымен ұзақ жылғы байланысы туралы News Limited журналисі Роджер Кумбс 2008 жылы Лик туралы: "жақсы сарапшылар оны Арчибальд сыйлығын ешқашан жеңбеген ең талантты суретші деп есептейді" деп жазды.

Денсаулық

2008 жылдың 18 қазанында Лик африкалық сұр тотықтар мен банг-банг какадуларын тамақтандыруға тырысқанда балкондан құлап, ауыр бас жарақаттарын алды. Оған миға операция жасалды, содан кейін оның жағдайы қиын болды. Оның әйелі Ло Монг Лау, үлкен ұлы Йоханнес, анасы мен қарындасы онымен бірге Корольдік Солтүстік Жағалау ауруханасында болып, оның жанында болды. Бастапқыда жағдай нашар болғанмен, ол жазылып кетті.

Face Painting, 2008 жылғы телесериал

2008 жылы қарашада ABC телеарнасында қайтыс болған адамдардың портреттерін салған Ликтің "Бет суреу" телесериалы эфирге шықты.