Джон Трантер: Австралиялық ақын және жазушының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Австралиялық жазушы (1943–2023)

Джон Эрнест Трантер (29 сәуір 1943 – 21 сәуір 2023) – австралиялық ақын, баспагер және редактор. Ол жиырмадан астам өлең кітабын жариялады; Ян Гарреттпен бірге ABC радиосының ұзақ жылдар бойы сүретілген «Кітаптар мен жазу» бағдарламасын жасады; және 1997 жылы «Jacket» интернеттік әдеби тоқсандық журналын құрып, 2010 жылға дейін оны жариялап, редакциялады, содан кейін Пенсильвания университетіне тапсырды. Австралия Кеңесі 1990 жылы оған шығармашылық стипендиясын берді; кейбір австралиялық ақындар оның жаңашылдық және тәжірибеші рөлін мойындайды.

Өмір

Трантер Жаңа Оңтүстік Уэльстің Кума қаласында дүниеге келді және ауылдық мектептерде оқыды, содан кейін 1970 жылы университетте үздіксіз оқымай, бакалавр дәрежесін алды. Ол негізінен баспа ісінде, оқыту және радио өндірісінде жұмыс істеді, сонымен қатар 1980-ші жылдардың ортасынан бастап АҚШ, Ұлыбритания және Еуропа елдерінде жиырмадан астам оқу сапары жасап, көп саяхаттады. Ол Австралиядағы Сидней, Мельбурн және Брисбен қалаларында, сондай-ақ Лондонда, Кембриджде, Сингапурда, Флоридада және Сан-Францискода тұрды. Өмірінің көп бөлігін Сиднейде өткізді, онда ол әйелі Линмен бірге Австралиялық әдеби менеджмент компаниясының директоры болды – бұл жетекші әдеби агенттік. Ол Линге үйленген, Кірстен және Леон есімді ересек балалары бар, ал 2009 жылы Волонгонг университетінде шығармашылық өнер магистрі дәрежесін аяқтады (жоғары бағамен мақталған). Трантер 2023 жылдың 21 сәуірінде 79 жасында дүние салды.

Әдеби мансап

1975 жылы Джон Трантер Австралия радио хабар тарату корпорациясы үшін алғашқы «Кітаптар мен жазу» атты радио бағдарламасын жасады, осы бағдарлама форматы отыз жылдан кейін де сақталды. 1987 және 1988 жылдары Джон Трантер ABC Radio National радиосының апталық екі сағаттық «Радио-Геликон» өнер бағдарламасын басқарды, ал 1990 жылдан 1993 жылға дейін Сиднейдегі «Бизнес/Өнер» апталығының поэзия редакторы болды. Трантер көптеген стипендиялар мен гранттар алды, түрлі институттарда қонақ ғалым болып жұмыс істеді – Австралия Ұлттық университетінің Өнер факультетіндегі қонақтан бастап, Флорида штатының Винтер-Парк қаласындағы Роллинс колледжінде және Англиядағы Кембридж университетінде резидент-жазушы болып қызмет етті. Ол жиырмадан астам поэзия жинағын жариялады, соның ішінде «Қалалық аңыздар: 210 өлең: Жаңа және таңдалған» (Куинсленд университеті, Сент-Люсия, 2006) және «Жұлдызды жарық: 150 өлең» (Куинсленд университеті, Сент-Люсия, 2010) кітаптары бар. Оның Куинсленд университеті баспасынан шыққан «Жұлдызды жарық: 150 өлең» кітабы 2011 жылы Квинсленд мемлекеттік әдеби сыйлығын және «Жыл кітабы» сыйлығын жеңіп алды. Ал «Қалалық аңыздар: 210 өлең: Жаңа және таңдалған» кітабы 2006 жылы Виктория штатының премьер-министрінің поэзия сыйлығын, 2007 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының премьер-министрінің әдеби сыйлығының Кеннет Слесоры атындағы жүлдесін, 2008 жылы Оңтүстік Австралия штатының премьер-министрінің сыйлығының Джон Брей атындағы поэзия жүлдесін және 2008 жылы Оңтүстік Австралия штатының премьер-министрінің ең үздік кітапқа берілетін жүлдесін (2006 және 2007 жылдар үшін) жеңіп алды. Оның «Берлиннің астында» кітабы (Куинсленд университеті баспасы) 1989 жылы Кеннет Слесоры атындағы поэзия жүлдесін (Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының әдеби сыйлығы) жеңіп алды, ал «Флоридада» кітабы 1993 жылы Мельбурн Age газетінің «Жыл кітабы» сыйлығын жеңіп алды. Соңғы жылдары жарық көрген басқа кітаптары: «Жаннақтың едені» (Harper Collins, 1992) – төрт өлеңдік повестьтен тұратын кітап, «Түн ортасындағы радио» (Polygon, Эдинбург, Ұлыбритания, 1998), «Жүрек ізбесі» (Salt, Кембридж, Ұлыбритания, 2001), «Әртүрлі қолдар» (Folio/Fremantle Arts Centre Press, Кембридж және Батыс Австралия, 1998) – жеті тәжірибелік компьютерлік көмекпен жазылған прозалық шығармалар жинағы, «Кайта түсірілген дауыстар» (Shoestring Press, Ноттингем, 2002) – басқа ақындардың оннан астам өлеңдерінің жаңаша түсіндірілуі, «Ай студиясы» және «Трио» (екеуі де Salt Publications, Ұлыбритания, 2003). Трантер 1991 жылы Филип Мидпен бірлесіп «Penguin Book of Modern Australian Poetry» жинағын құрастырып, редакциялады. Алдыңғы антологиялардың ішінде дау тудырған «Жаңа австралиялық поэзия» (Makar, Брисбен, 1979) және 1988 жылы Австралияның екі жүз жылдығына арналған поэзия сайысынан таңдалған тоқсан төрт өлеңнен тұратын «Қалайы ыдыс» (The Tin Wash Dish) кітабы бар, оны ABC Books баспасы жариялаған. 2004 жылы ол жетпістен астам австралиялық ақын туралы ақпараттық және библиографиялық мәліметтер, сондай-ақ өлеңдер, кітап шолулары мен сұхбаттар ұсынатын тегін прототиптік интернет-сайт құрды. 2005 жылы ол жобаны Сидней университетінің ағылшын тілі кафедрасы, Сидней университетінің кітапханасы және Copyright Agency Limited компаниясынан тұратын консорциумға тапсырды. 2006 жылы консорциум Австралия зерттеу кеңесінен жарты миллион доллар грант алды, бұл қаражатты Австралия поэзия кітапханасын зерттеу жобасы ретінде дамытуға, ал интернет-сайтын Сидней университетінің кітапханасы хостингіне беруге жұмсады. Жоба 2011 жылдың 25 мамырында Сиднейдегі Мемлекеттік үкімет үйінде таныстырылды, сол кезде ол 1800 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейінгі австралиялық ақындардың 42 000-нан астам өлеңін қамтыды. 2014 жылы Джон Трантер үш бас редактормен бірге «Poetics Research» журналын құрды: Сидней университетінің докторы Кейт Лилли, Дикин университетінің докторы Энн Виккери, Батыс Австралия университетінің профессоры Филип Мид және тағы отыздан астам (көбінесе халықаралық) редакторлар. Журналдың бірінші (тегін) саны 2014 жылдың қыркүйек айының соңында жарық көрді, ал жылына екі рет, наурыз және қыркүйек айларында шығу жоспарланған.

In 1975 John Tranter co designed the first Books & Writing radio program for the Australian Broadcasting Corporation, a program format which was still going strong thirty years later. During 1987 and 1988 John Tranter was in charge of the ABC Radio National weekly two hour arts program Radio Helicon, and from 1990 to 1993 he was the poetry editor of the Sydney based business/ arts weekly The Bulletin. Tranter received many fellowships and other grants, and had been a visiting scholar at various institutions, from visiting fellow in the Faculty of Arts at the Australian National University to writer in residence at Rollins College in Winter Park, Florida and at Cambridge University in England. He published over twenty volumes of poetry, including Urban Myths: 210 Poems: New and Selected (University of Queensland Press, St Lucia, 2006) and Starlight: 150 Poems (University of Queensland Press, St Lucia, 2010). His Starlight: 150 Poems, published by the University of Queensland Press, won the Queensland State Literary Award for poetry and the Age Book of the Year award for poetry in 2011, and Urban Myths: 210 Poems: New and Selected, published by the University of Queensland Press, won the Victorian Premier's Prize for poetry in 2006, the New South Wales Premier's Literary Awards Kenneth Slessor Prize in 2007, the South Australian Premier's Awards John Bray prize for poetry in 2008 and the South Australian Premier's Awards Premier's Prize for the best book overall (2006 and 2007) in 2008. His Under Berlin, published by the University of Queensland Press, won the Kenneth Slessor Prize for Poetry (the New South Wales State Literary Award for Poetry) in 1989, and At The Florida won the Melbourne Age 'Book of the Year' award for poetry in 1993. Other recent books are The Floor of Heaven (Harper Collins, 1992), a book length sequence of four verse narratives, the poetry collections Late Night Radio (Polygon, Edinburgh, UK, 1998), Heart Print (Salt, Cambridge, UK, 2001), Different Hands (Folio/ Fremantle Arts Centre Press, Cambridge and Western Australia, 1998), a collection of seven experimental computer assisted prose pieces, Borrowed Voices (Shoestring Press, Nottingham, 2002), a dozen reinterpretations of poems by other poets, Studio Moon and Trio (both Salt Publications, UK, 2003). Tranter compiled and edited The Penguin Book of Modern Australian Poetry with Philip Mead in 1991. Earlier anthologies include the controversial The New Australian Poetry (Makar, Brisbane, 1979), and a selection of ninety four poems from the Australian bicentennial poetry competition in 1988, published by ABC Books as The Tin Wash Dish. In 2004 he built a free prototype internet site that presented biographical and bibliographical information about over seventy Australian poets as well as poems, book reviews and interviews. In 2005 he handed the project over to a consortium consisting of the University of Sydney English Department, the University of Sydney Library and the Copyright Agency Limited. In 2006 the consortium was granted half a million dollars by the Australian Research Council to further extend the work as a research project as the Australian Poetry Library with an internet site hosted by the University of Sydney Library. The project was launched at State Government House, Sydney, on 25 May 2011, by which time it featured over 42,000 poems by Australian poets from 1800 to the present. In 2014 John Tranter founded the Journal of Poetics Research with three other Managing Editors: Dr Kate Lilley, University of Sydney; Dr Ann Vickery, Deakin University; and Professor Philip Mead, University of Western Australia; and some thirty other (mostly international) editors. The first (free) issue was published at the end of September 2014, and two issues per year, in March and September, were planned at that time.