Мехико Тәуелсіздік Соғысының Медина шайқасы

Кіріспе

Мексиканың тәуелсіздік соғысы шайқасы, 1813 жылы Техаста болған шайқас

Медина шайқасы 1813 жылғы 18 тамызда Сан-Антонио-де-Бексардан (қазіргі АҚШ-тың Техас штатындағы Сан-Антонио қаласының орталығы) оңтүстікке қарай шамамен 20 шақырым жерде, Мексикадағы испан билігіне қарсы Мексиканың тәуелсіздік соғысы аясында болды. Генерал Хосе Хоакин де Арредондо басқарған испан әскерлері, Гутьеррес-Маги экспедициясына қатысқан теханолық мексикалық және теханолық-америкалық революционерлерден құралған республикалық күштерді (өздерін Солтүстік Республика Армиясы деп атаған) жеңді. Бұл шайқасқа генерал Хосе Альварес де Толедо и Дубуа басшылық етті. Бұл Техас тарихындағы ең қанды шайқас болды.

Өмірбаян

Бернардо Гутьеррес де Лара Техасты Испаниядан азат етуге күш салды. Полковник Гутьеррес Вашингтонға барып, өз жоспарларына біршама қолдау тапты. 1812 жылы, бұрынғы лейтенант және Нейтральді аймақ пен испандық Техастың шекарасын күзеткен АҚШ әскерлеріне қолбасшылық еткен Август Маги полковник, қызметтен кетіп, Гутьеррес-Маги экспедициясына көмектесу үшін Солтүстік Республика армиясын құрды. Армияда полковник Магидің, шотланд-ирланд тегін жатқан адамның енгізгені саналатын, толық зәңгіл түсті ту желбіреді. Накогдочес 1812 жылдың 12 тамызында аз қарсылықпен алынды, ал 1812 жылдың 7 қарашасында Солтүстік Республика армиясы қазіргі Голиад қаласына кірді, онда олар Президио Ла-Баияны басып алды. Испан армиясы көп ұзамай оларға қарсы тұрып, төрт айлық қоршауды бастады. Алайда, Ла-Баияда болғанда полковник Маги қайтыс болды (1813 жылдың 6 ақпаны). Көптеген шайқастар мен ауыр шығындардан кейін испандықтар қоршауды көтеріп, Сан-Антонио-де-Бексарға қайтып келді. 1813 жылдың 25 наурызында Солтүстік Республика армиясы күш алғаннан кейін Ла-Баиядан Бексарға аттанды. Полковник Сэмюэл Кемпер (Рубен Кемпердің ағасы) Магидің орнын басып, лейтенант-полковник Рубен Росс екінші бастық болып сайланды.

Шайқас

Сол кезде Лараның Республикалық армиясында шамамен 1400 техас болды, құрамында теханостар, американдықтар, еуромексикалықтар (криоллолар), бұрынғы испандық роялистік сарбаздар, оларға үндістердің көмекші күші және кем дегенде бір қара құл болды. Генерал Толедо басқарған армия Медина өзенінің солтүстік жағасында, қазіргі Техас штатының Леминг қаласының жанында орналасқан Арредондоның 1800 роялистік әскерінен шамамен алты шақырым солтүстікке қарай орналасқан еді. Шайқас төрт сағатқа созылды. Толедоның жоспары Бексар-Ларедо жолындағы тар жол арқылы өтетін роялистік әскерлерге шабуыл жасауды көздеді. Сол сияқты, Арредондо Толедо әскерлерінің орнын анықтау үшін таңертең атты әскермен барлау тобын жіберді. Олар кездейсоқ түрде республикашылдардың тұзағына түсіп, қысқаша атыс-жарыстан кейін шегінді. Республикашыл сарбаздар оларды қуа жете бастады және үлкен шаң көтеріп, жылдамдықпен өтетін атты әскерді негізгі күш деп жаңылыстырды. Толедо өз әскерін алға жылжудан тоқтатуға тырысты. Олардың қуалауы кезінде құмды жердің кедергісінен жылдамдықтары төмендеді, соққан зеңбіректер құмға батып қалды. Испан шебіне жеткенде олар шаршап, шөлдеп қалды. Дегенмен, олар испан артиллериясының бір бөлігін жеңіп, испан атты әскері кері қайтарғанда, қанаттан шабуыл жасауға тырысты. Арредондо үшін жағдай нақты емес еді, ол әскерлеріне шегінуге бұйрық беруге дайын еді, бірақ республикашыл әскерлер де шаршағандықтан шегінуге тырысып жатқаны туралы хабар алды. Сондықтан ол қарсы шабуылға көшті. Республикашылар тәртіпсіздікпен қашып кетті. Толедо және оның бірнеше серіктері Луизианаға бет алды. Кейбір жауынгерлер Сан-Антониода отбасыларын жинау үшін тоқтады. Испан армиясы қашып бара жатқан сарбаздардың көпшілігін өлтіріп, қысымды күшейтті. Қалғандарының көпшілігі тұтқындалды және болашақ Техас Тәуелсіздік соғысының алғы күрсіні ретінде жазаланды. Республикашыл жақтағы 1400 сарбаздың 100-ден азы ғана аман қалды, ал роялистер 55 адамды жоғалтты. Республикашыл әскерлердің денелері шіріп, 1822 жылға дейін, жаңадан құрылған Мексика Біріккен Штаттарының Коахуила-и-Техас штатының бірінші губернаторы Хосе Феликс Треспаласиос олардың сүйектерін жинап, шайқас алаңында өскен емен ағашының астына құрметпен жерлеуге бұйрық бергенше жерленбеді. Гутьеррес Махиге қатысушылардың кейбіреуі американдық революционерлердің ұлдары болды немесе 1812 жылғы соғыста Эндрю Джексонмен бірге шайқасты, ал аман қалғандардың кейбіреуі екінші Техас революциясы (1835-36) кезінде қайтадан соғысқан. Техастың негізін қалаушы әкесі Хосе Антонио Наварро және Хосе Франсиско Руис, екеуі де 1836 жылғы Техас Тәуелсіздік Декларациясына қол қойған, 1812 жылғы 13 Махи, Гутьеррес және Толедо қарсылық қозғалыстарына қатысып, кейін Техас революциясында көшбасшылар болды. Өлгендердің бірі Питер Сайдс Америка революциясының қатысушысы болды. Сайдс (алғашқы аты Сейтц) Луизиана штатының Батон-Руж қаласындағы үйінен Махи және басқа революционерлермен бірге шыққанда 62 жаста еді. Солтүстік Каролинада неміс тегінен шыққан Сейтц алғашқы милицияда Нэшбороуда және Кентукки штатының Логан округінде шайқасты, содан кейін 1799 жылы отбасымен бірге Батон-Ружға көшіп келді. Америка революциясының қыздары және Техас Республикасының қыздары Сайдстың құрметіне шайқас орнына ескерткіш орнатты. Солтүстік Республика армиясының 1300-ге жуық өлгендерінің есімдері тарихтан жоғалып кетті. Бұл жерде жас лейтенант Антонио Лопес де Санта-Аннаның қатысуы қызықты. Бұл оның өмірінің соңына дейін соғыс жүргізу әдісіне үлкен әсер етті, ең танымал мысалы - Техас революциясы кезінде Аламо және Голиадтағы оқиғалар.

There were approximately 1,400 Texians in Lara's Republican Army at the time, composed of Tejanos, Americans, Euro Mexicans (Criollos), former Spanish Royalist soldiers aided by an auxiliary force of Indians, and at least one black slave. The army, being led by General Toledo, had camped on the north bank of the Medina River, about six miles north of Arredondo's 1,800 Royalist troops that were encamped near present day Leming, Texas. The battle lasted for four hours. Toledo's plan called for an ambush on the Royalist troops as they marched through a defile on the Bexar–Laredo road. Similarly, Arredondo had sent out a scouting party with some cavalry in the morning to try to determine the location of Toledo's troops. Quite accidentally, they happened upon the Republican ambush and retreated after a brief exchange of fire. The Republican soldiers gave chase and apparently mistook the cavalry, which kicked up large clouds of dust, for the main army. It is believed that Toledo tried in vain to stop his troops from advancing. In their pursuit, they were slowed down by the sandy terrain; the guns that dragged with them became deeply mired. When they had reached the Spanish lines, they were tired and thirsty. However, they managed to rout some Spanish artillery units and were attempting a flanking maneuver when they were repulsed by Spanish cavalry units. The situation had been less than clear for Arredondo, who was prepared to order his troops to fall back when he seems to have been informed by a defector that the Republican troops were also attempting to disengage because of exhaustion. He then ordered an advance instead. The Republicans fled in disorder. Toledo, and a few of his associates headed straight for Louisiana. Some of the combatants stopped in San Antonio just long enough to gather their families. The Spanish army continued to press, killing many of the fleeing soldiers. Most of the remainder were captured and, in a portent of the future Texas War of Independence, were summarily executed. Fewer than 100 out of 1,400 soldiers on the Republican side survived, and the Royalists lost only 55 men. The remains of the Republican troops were left to rot and were not buried until 1822 when José Félix Trespalacios, the first governor of Coahuila y Tejas under the newly established United Mexican States, ordered a detachment of soldiers to gather their bones and bury them honorably under an oak tree that grew on the battlefield. Some of the Gutiérrez Magee participants either were sons of American revolutionaries or had fought with Andrew Jackson in the War of 1812, and of the few who survived, some fought again during the second Texas Revolution (1835–36). José Antonio Navarro, a founding father of Texas, and José Francisco Ruiz, both future signers of the 1836 Texas Declaration of Independence, took part in the 1812 13 Magee, Gutiérrez and Toledo resistance movements and later served as leaders in the Texas Revolution. One of the dead, Peter Sides, was a veteran of the American Revolution. Sides (originally Seitz) was about 62 when he marched off from his home in Baton Rouge, Louisiana with Magee and the other revolutionaries. A native of North Carolina of German ancestry, Seitz was a career soldier who fought in the first militia at Nashborough and in Logan County, Kentucky before he and his family relocated to Baton Rouge in 1799. Markers from the Daughters of the American Revolution and the Daughters of the Republic of Texas have been placed on the battle site in Sides's honor. Nearly all of the names of the other 1,300 or so dead from the Republic Army of the North have been lost to history. Of a very interesting note is a young lieutenant, Antonio López de Santa Anna, who fought in the bloody battle and followed his superiors' orders of taking no prisoners. That heavily influenced how he would fight wars for the rest of his life, most infamously during the Texas Revolution at the Alamo and Goliad.

Жауынгерлік белгілер

Медина шайқасының орны археологиялық тұрғыдан анықталған жоқ. Бұл шайқасқа қатысты үш тарихи белгі орнатылған: Бірінші белгі 1936 жылы Техас штаты Техас жүз жылдығына орай Бексар округіндегі 281 АҚШ тас жолының және 2537 Фермерлік-базарлық жолының оңтүстік-шығыс бұрышына қойылды. Екінші белгі 2005 жылы Техас штаты Аттаскоса округінде (29.1087005 N, 98.5386008 W) Олд Эпплвайт жолы мен Брюс жолының қиылысында орнатылды. Үшінші белгі Роберт П. Маршалл 2013 жылы Брюс жолымен қиылыстың оңтүстігіндегі Олд Плезантон жолына қойылды. Бұл белгі оның жеке зерттеулеріне негізделген және штат тарапынан мойындалмаған.