Кіріспе

Сауд хирургы және сүргіндегі диссидент (1957 жылы туған)

Саад Рашид Мұхаммед әл-Фақих (سعد راشد محمد الفقيه; 1957 жылдың 2 ақпанында туған), сондай-ақ Саад әл-Фақих деп белгілі, мұсылман саудиялық азамат және бұрынғы хирург, Арабиядағы Ислам реформасы қозғалысын басқарады және Лондонда тұрады. Ол 1991 жылғы «Талап хаты» мен келесі жылы «Кеңес жазбасын» дайындауда маңызды рөл атқарды. Екі құжатқа шейх Бин Баз, әл-Утаймин және Салман әл-Уда сияқты көптеген белгілі тұлғалар қол қойды, содан кейін олар сол кездегі патша Фахдқа ұсынылды. 1994 жылы Заңды құқықтарды қорғау комитеті құрылды және әл-Фақих оның Лондон кеңсесінің басшысы болып тағайындалды, ал тағы бір саудиялық диссидент Мұхаммед әл-Массари баспасөз хатшысы болды. Екеуі ажырасып, әл-Фақих 1996 жылы MIRA ұйымын құрды. Әл-Фақихтің ұйымы Сауд Арабиясының қазіргі әлеуметтік-саяси және діни саясатына қарсы. Ол діни реформаны жақтаса да, уахабшы деп аталуын қаламайды. Оның пікірінше, ислам биліктің бөлінуін, сөз бостандығын, ашықтықты және әйелдердің құқықтарын жақтайды, бұл оның айтуынша, қазіргі Сауд Арабиясының саясатына қайшы келеді. Сондай-ақ ол саудиялық үкімет діни заңдылығын жоғалтты деп мәлімдеген патшалыққа қарсы.

Ерте өмір

Саад әл-Фақих Оңтүстік Ирактың Аз Зубайр қаласында Наджди отбасында дүниеге келген. 1994 жылдың наурызына дейін Сауд Арабиясының Эр-Рияд қаласындағы Король Сауд университетінде хирургия профессоры болды. Ол елдің реформа қозғалысына қатысқаны үшін түрмеге қамалды. Түрмеден босатылғаннан кейін ол Сауд Арабиясының үкіметіне қарсы шығып, оны исламдық емес деп санаған, сол кездегі жетекші оппозициялық ұйым – Заңды құқықтарды қорғау комитетінің (CDLR) Лондон кеңсесінің директоры болды. Ол 1996 жылы CDLR-ден шығып, MIRA ұйымын құрды.

Терроризмді қолдау туралы айыптаулар

2004 жылдың желтоқсанында АҚШ Қаржы министрлігі әл-Фақихтің «Әл-Қаида» ұйымымен байланысы бар деп айыптады және ол 1998 жылдан бері осы топпен байланыста екенін мәлімдеді. Екі күннен кейін әл-Фақих пен МИРА есімдері БҰҰ 1267 комитетінің «Әл-Қаидаға» қатысы бар немесе онымен байланысты жеке тұлғалар мен ұйымдар тізіміне енгізілді. Қаржы министрлігінің мәлімдемесінде әл-Фақихтің Осама бен Ладенмен, Халид әл-Фаувазбен, Мустафа Сетмариам Насармен және Льюис Аттиатулла есімімен жазған немесе бұрын жазған «Әл-Қаида» идеологымен бұрынғы байланысы көрсетілген. Саад әл-Фақих билік өкілдері, атап айтқанда АҚШ үкіметі, оны жамандауға тырысады, себебі олар қазіргі Сауд Арабиясымен одақтас, ал ол оған қарсы және барлық айыптауларды жоққа шығарады. BBC Radio 5 Live радиосы 1996 жылы Саад әл-Фақихтің Осама бен Ладенге Exact M 22 спутниктік телефонын сатып алғаны туралы хабарлады. Бұл айыптау тіпті тергелмеген, сондай-ақ әлемдегі ешбір сот оны айыптаған жоқ. Әл-Фақих өзінің және МИРА-ның «толығымен бейбіт мақсаттарға берілгенін» растады. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі комитеті Омбудсменнің оны тізімнен шығару ұсынысын қабылдағаннан кейін ол БҰҰ санкциялары тізімінен алынып тасталды. Комитет төрағасы, Германияның тұрақты өкілі Питер Виттиг 2012 жылғы 3 шілдеде жасаған мәлімдемесінде «мұқият қарастырудан кейін» доктор әл-Фақих пен Мираның қызметтен босатылғанын хабарлады. «Комитет қарастыратын негізгі мәселе – жеке тұлғаның, топтың, кәсіпорның немесе ұйымның «Әл-Қаидамен» байланысы бар деген қорытынды жасау үшін жеткілікті және сенімді негіздер бар ма?» деп қосты ол. Ұлыбритания мен Германия доктор әл-Фақихтің тізімнен шығарылуын қолдады, ал АҚШ пен Сауд Арабиясы оған қарсы болды. Доктор әл-Фақих санкциялар тізімінен шығу үшін «қиын күрес» жүргізгенін айтты. «Соңғы сегіз жылда заң шегінде әрекет ететін бейкүнә, бейбіт белсенді Перс шығанағындағы тирандардың құрбаны болды, оларға супердержавалар қолдау көрсетті», - деді ол Reuters агенттігіне берген сұхбатында.