Кіріспе
Гонконг үкіметінің тұрғын үй бағдарламалары
Гонконгтағы қоғамдық тұрғын үй – бұл Гонконг үкіметінің төмен кірісті азаматтарға қолжетімді бағада тұрғын үй ұсынатын жаппай тұрғын үй бағдарламаларының жиынтығы. Бұл Гонконгтағы тұрғын үй секторының маңызды бөлігін құрайды, қазіргі уақытта халықтың шамамен жартысы түрлі формадағы қоғамдық тұрғын үйде тұрады. Қоғамдық тұрғын үй саясаты 1954 жылы Шек Кип Мейде болған өрттен кейін басталды, ол мыңдаған шатырлы үйлерді қиратты және үкіметті кедейлер үшін үй салуға итермеледі. Қоғамдық тұрғын үйді негізінен Гонконгтың Тұрғын Үй Басқармасы (Hong Kong Housing Authority) және Гонконгтың Тұрғын Үй Қоғамы (Hong Kong Housing Society) салады. Пәтерлердің жалдау ақысы мен бағасы жекеменшік тұрғын үйге қарағанда айтарлықтай төмен, үкімет тарапынан үлкен субсидиялар беріледі. Кірістердің бір бөлігі тұрғын үйлердегі немесе олардың жанындағы автотұрақтар мен дүкендерден алынатын жалдау ақысы және төлемдер арқылы өтелуге тиіс. Көптеген қоғамдық тұрғын үйлер Жаңа аумақтардың жаңа қалаларында салынған, бірақ қалалық кеңеюдің нәтижесінде кейбір ескі үйлер орталық қалалық аймақтарда қалды. Олар Гонконгтың барлық аудандарында кездеседі, Ван Чай ауданынан басқа. Қоғамдық тұрғын үйлердің басым көпшілігі биік ғимараттарда орналасқан, ал жаңадан салынып жатқан үйлер әдетте 40 қабаттан жоғары болады. Соңғы жылдары үкімет азаматтардың қажеттіліктерін қанағаттандырудан гөрі экономикалық пайдаға көбірек мән беріп келеді. Бұл жеке тұрғын үйге қолжетімділігі жоқ көптеген азаматтардың бөлінген пәтерлерде және жатақханаларда тұруына себеп болды. 2020 жылдың қыркүйек айының соңына қарай PRH үшін 156 400-ге жуық жалпы өтініш және Квота мен Ұпайлар жүйесі бойынша 103 600-ге жуық ересек емес бір адамдық өтініш тіркелді.
Күту тізімі
1998 жылы Тун Чхе Хва басқаратын үкімет 2005 жылға қарай орташа күту мерзімін 3 жылға дейін төмендетуге уәде берді. Жалпы өтініш берушілердің орташа күту мерзімі 5,6 жылды құрады. 2021 жылдың шілде айына дейін орташа күту мерзімі 5,8 жылға ұлғайды, бұл 20 жылдан астам уақыттың ішіндегі ең ұзақ мерзім. Күту тізімінде 253 000-нан астам өтінішкер бар. Көлік және тұрғын үй министрі Фрэнк Чан күту мерзімін едәуір қысқартуға 20 жылға дейін уақыт қажет болуы мүмкін екенін мәлімдеді.
Тарих
1920-1930 жылдары көптеген материктік қытайлар Гонконгқа ағылып келді, нәтижесінде тұрғын үй тапшылығы туындады. Осылайша, 1935 жылғы Тұрғын үй комитетінің есебінде отарлық үкімет бұл мәселені шешу үшін халыққа арзан бағада тұрғын үй салуды ұсынды. Алайда, Гонконг сол кезде экономикалық төмендеуге тап болғандықтан, ұсыныстар іске асырылмады. 1953 жылдың 25 желтоқсанында Шек Кип Мейде болған ірі өрт материктік Қытайдан келген босқындардың уақытша тұрғын үйлерін қиратып, 50 мыңнан астам адамды баспанасыз қалдырды. Өрттен кейін және иммигранттар санының өсуіне байланысты, губернатор Александр Грантэм иммигранттарға арналған "көп қабатты үйлер" идеясын енгізу үшін қоғамдық тұрғын үй бағдарламасын бастады, осылайша жалпыхалықтық тұрғын үй құрылысын бастап, төмен кірісті азаматтарға қолжетімді баспана ұсынды. Мысалы, Фор әкім Грантэмнің 1949 жылдан бастап субсидияланған тұрғын үйді енгізуге тырысқанын, бірақ Заң шығару кеңесінің қытай мүшелерінен қарсылық көріп, іске аспағанын айтады. 1954 жылы пайдалануға берілген Шек Кип Мей иелігі осы саясаттың алғашқы нақты көрінісі болды. Осы қоныс аудару блогы H әрпі пішіндес жобамен салынды. Сол кездегі тұрғын үйлер көбінесе шағын бөлмелерден ғана тұрды. Бастапқы жоспарда әрбір ересек адамға бір орын, ал 12 жасқа дейінгі әрбір балаға жартысы қарастырылған. Бірақ, қолжетімді тұрғын үйдің өте тапшылығына байланысты, көбінесе бірнеше отбасы бір пәтерде тұрды. Жағдайлар мен санитарлық талаптар қарапайым және ортақ болды, мысалы, жуынатын бөлмелер мен кір жуатын орындар "H" пішінінің жоғарғы бөлігінде орналасқан, екі жақтағы тұрғын үйлермен байланысты. Шек Кип Мей иелігіндегі ғимараттарды бұзу 2007 жылдан басталды және қазір кеңінен қайта жаңартылуда. 1961 жылы "арзан тұрғын үй" бағдарламасы 18 елді мекенде 62 380 пәтер салу арқылы енгізілді (айлық отбасылық табысы 600 Гонконг долларынан аспайтын 363 000 адамды орналастыруға қабілетті), ал үй шаруашылығының табысы 900 мен 1500 доллар аралығындағыларға тұрғын үй беріледі. Тұрғын үй басқармасы тұрмыстық тұрғын үй мәселесімен айналысатын мекемелердің жұмысын үйлестіру үшін құрылды. Ол тұрғын үйдің сұранысы мен ұсынысын жыл сайын бағалауды, сондай-ақ адам басына шаққандағы ең төменгі стандартты еден аумағын арттыруды ұсынды. 1973 жылы Гонконг үкіметі Гонконгтағы әрбір адамды тұрақты, жеке тұрғын үймен қамтамасыз ету үшін тұрғын үйді мемлекеттік қамтамасыз етудің он жылдық жоспарын жариялады. Мақсаты – 1,8 миллион адамды "қанағаттандырарлық баспанамен" қамтамасыз ету еді. 1975 жылы үкімет Oi Man Estate-ті ресми түрде ашты. Блоктар екі шаршы блоктан тұратын екі мұнаралы жүйемен салынған. Әр қабатта он алты үлкен-кішілі пәтер болды, әр пәтерде жеке ас үйі мен дәретханасы бар. Тұрғын үй кешені "қала ішіндегі кішкентай қала" тұжырымы бойынша салынған. 46 мың адамды қоныстандыра алатын 6200 пәтерлі үй, базарлар мен шаштараздан бастап банктерге дейінгі коммерциялық нысандармен толыққан, өзін-өзі қамтамасыз ететін ортаны ұсынды. Бұл жаңашылдық, өйткені коммерциялық ғимараттар жергілікті тұрғындарға қызмет көрсетеді, ал жалға алу ақысы ашық конкурста анықталады. Банктер, мейрамханалар және басқа да ірі ғимараттар бес жылдық келісімшарт бойынша жалға беріледі, олар ай сайынғы жалға берілетін пәтерге бәсекелеседі, ал кішігірім ғимараттар үшін жалға алушылар белгіленген айлық төлемдер негізінде сыйлық төлеу бойынша бәсекелеседі. Бұрынғы тұрғын үй кешендерінен айырмашылығы, онда базарлық орындар мен дайын тағам сататын орындар қарастырылған. Көшедегі сатушыларға төзімділік танытпайды. 1980 жылы үкімет "Үй иелігі" бағдарламасы аясында мемлекеттік тұрғын үй құрылысының алғашқы кезегін іске қосты, осылайша төмен кірісті отбасыларға алғаш рет өз үйлеріне ие болуға мүмкіндік берді. 1987 жылы 140 мың адамды қоныстандыру үшін 240 гектар балық шаруашылығы және сулы-батпақты жерлерді мелиорациялап, жаңа қала салу жоспарланды. Тин Шуй Вай толығымен жаңа құрылыс болғандықтан, Гонконгтағы басқа қалалық құрылыстармен салыстырғанда кең жаяу жүргіншілер жолдары мен үлкен ашық алаңдармен жоспарланды. 1988 жылғы қылмыс туралы сауалнама Гонконгтың қоғамдық тұрғын үйлер аймақтарындағы қылмыс деңгейі жеке тұрғын үйлер аймақтарына қарағанда төмен екенін көрсетті.
In 1973, the Government of Hong Kong announced a ten year plan for the public provision of housing, to provide everyone in Hong Kong with permanent, self contained housing with a target of housing. The objective was to provide 1.8 million people with "satisfactory accommodation". In 1975, the Government officially opened the Oi Man Estate. The blocks were built in twin tower layout with two square blocks interlocked together. There were sixteen large and small units on each floor of the block, and each flat with its own kitchen and toilet inside. The housing estate was also built on a concept of "a little town within a city". The estate of 6,200 flats, constructed on a site of and capable of housing 46,000 people, offered a self contained environment complete with commercial amenities ranging from markets and barber shops to banks. This represented an innovation in that the commercial premises would serve the local estate, while paying a rent determined by public tender. Banks, restaurants, and other large premises would be let out on a five year contract, competing on a monthly rental offered, while tenants for smaller premises would compete on premium paid based on fixed monthly rentals. Unlike the generations of housing estates which preceded it, there would be designated market stalls and cooked food stalls. Street vendors would be no longer be tolerated. In 1980, the government launched the first batch of public housing in the Home Ownership Scheme, thereby allowing low income families to own their homes for the first time. A new town to be constructed on 240 hectares of reclaimed fishponds and wetland was conceived in 1987 to house 140,000 people. Since Tin Shui Wai was entirely a virgin development, it was conceived with wider walkways and larger open areas when compared to other urban developments in Hong Kong. A 1988 crime survey reported that crime rates were lower in the public housing estates of Hong Kong than in private housing areas.
Жеткізу мақсаты
Үкімет жыл сайын ұзақ мерзімді тұрғын үй стратегиясын бекітеді, ол келесі 10 жылға арналған тұрғын үйлерді жоспарлайды. 2014 жылы мемлекеттік және субсидияланған пәтерлерге қарағанда жеке тұрғын үйлердің үлесі 60% және 40% деп белгіленді. 2018 жылы бұл көрсеткіш 70% мемлекеттік және 30% жекеменшікке өзгертілді. Бұл жылдық 43 000 тұрғын үй құрылысын қамтиды, онда 70% мемлекеттік және 30% жеке үлесі сақталады. 2021 жылдың шілдесінде Sun Hung Kai Properties компаниясының бас директоры Адам Квок Кай Фай 10 жылдық мақсаттарға есеп беру механизмі жоқ екенін айтты және шенеуніктердің 10 жылдық мақсаттарға жету барысын қадағалайтын комиссия құруын, ал мақсаттар орындалмаған жағдайда мемлекеттік шенеунік жауапкершілікке тартылуын ұсынды.
Түрлері
Гонконгтағы мемлекеттік тұрғын үй кешендері әртүрлі мемлекеттік субсидия бағдарламалары бойынша жалға берілуі немесе сатылуы мүмкін және әдетте бірқатар шектеулер мен талаптарға жатады. Олар көлемі жағынан да әртүрлі, салынған және басқарылатын жауапкершілік Гонконгтың Тұрғын үй басқармасы мен Гонконгтың Тұрғын үй қоғамында болады. 2006 жылғы халық санауына сәйкес, "Сэндвич-класс" тұрғын үйлері төменгі орта және орта табысты, "сэндвич-класс" деп аталатын азаматтарға сатылымға шығарылды. Олар "Үй-иелігі" бағдарламасы бойынша арзан тұрғын үйге ие бола алмаған, бірақ жекеменшік тұрғын үйді алуға да қаржылық мүмкіндіктері жетпеген. Гонконгтың Тұрғын үй қоғамы басқаратын "Сэндвич-класс" тұрғын үйлерінің сапасы мен нарықтағы орны мемлекеттік тұрғын үй кешендерінен айтарлықтай жоғары, ал кейбір жағдайларда орта тапқа арналған жекеменшік құрылыстармен салыстыруға болады. Бұл пәтерлер нарықтық құннан сәл төмен бағамен сатылды және бес жылдық қайта сату шектеуімен келді. "Сэндвич-класс" тұрғын үйлерін салу 2000 жылы тұрғын үй нарығындағы өзгерістерге байланысты тоқтатылды. Уақытша тұрғын үй – қоғамдық тұрғын үй кезегінде күтіп отырған немесе қоғамдық тұрғын үйге бірден құқығы жоқ адамдарға арналған уақытша жалға берілетін қоғамдық тұрғын үй. Уақытша тұрғын үйлер көбінесе апат, өрт, қайта құру сияқты жағдайларға байланысты үйсіз қалған азаматтарды қабылдайды. Кейбір тұрғын үйлер мемлекеттік тұрғын үй кешендерінің ескі блогында орналасса, ал енді бірі алдын ала дайындалған құрылыс элементтерін пайдаланады. "Жасыл форма" бойынша субсидияланған үй-иелігі пилоттық жобасы (GSH) пәтерлері тек "жасыл форма" өтініш берушілеріне арналған, ал құрылыс үшін жер мемлекеттік жалға берілетін тұрғын үй кешендері ішінде таңдалады. Бұл жоба бойынша пәтерлердің бағасы "Үй-иелігі" бағдарламасы бойынша пәтерлерден төмен болады.
Sandwich Class Housing Scheme estates were built for sale to lower middle and middle income residents, known as the sandwich class, who did not qualify for low income public housing in the Home Ownership Scheme but still had trouble affording private housing. Managed by the Hong Kong Housing Society, the quality and market positioning of Sandwich Class Housing were significantly higher than public housing estates and comparable to some middle class private developments. These units were sold at levels that were slightly below market value and came with a five year resale restriction. Construction of Sandwich Class Housing Scheme estates ended in 2000 due to changes in the housing market. Interim Housing is temporary public rental housing for those who are awaiting placement into public housing estates or are not immediately eligible for flats in public housing estates. Interim Housing often accommodates residents who have been displaced by disaster, fire, redevelopment or other reasons. Some of the housing reuse old blocks in public housing estates while others use pre fabricated building components. Green Form Subsidised Home Ownership Pilot Scheme (GSH) flats are exclusively catered for Green Form applicants, where the site for development is identified among the public rental housing estates. The prices for the flats under the scheme are set below those of Home Ownership Scheme flats.