Кіріспе
1988 жылы түсірілген Рене Лаллудың "Гандахар" фильмі – Жан Пьер Андревонның 1969 жылғы "Лес-Омм машин против Гандахар" ("Машина адамдарына қарсы Гандахар") романы негізінде жазылған, Рене Лаллу жазған және түсірген француз анимациялық ғылыми-фантастикалық фильм.
Gandahar is a 1987 French animated science fantasy film written and directed by René Laloux, based on Jean Pierre Andrevon's 1969 novel Les Hommes machines contre Gandahar (The Machine Men versus Gandahar).
Сюжет
Гандахардың бейбіт халқына кенеттен "Металл адамдар" деп аталатын автоматтар әскері шабуыл жасайды. Олар ауылдарды шарлап, құрбандарын ұрлап, оларды тасқа айналдырады. Соның нәтижесінде пайда болған мүсіндер жиналып, олардың базасына жеткізіледі. Елорда Жаспердегі Әйелдер Кеңесі Сильвенге тергеу жүргізуді тапсырады. Саяхаты барысында ол Гандхар ғалымдарының генетикалық тәжірибелерінен кездейсоқ пайда болған мутанттар – деформацияланғандармен кездеседі. Олар наразы болғанымен, Металл адамдардан да қорқады және Сильвенге көмектесуді ұсынады. Кейін Сильвен Гандахар әйелі Эйрелді құтқарады. Екеуі бірге Металл адамдардың базасын табады, онда мұздатылған гандахарлықтар үлкен портал арқылы өткізіліп, көрінетіндей Металл адамдарға айналады. Олар екеуі жақын жердегі қайыққа мініп, мұхиттың ортасына қарай беттейді, онда алып ми – Метаморфиспен кездеседі. Сильвен мен Эйреллді тұтқынға алып, Метаморфис қарсы алады. Ол Металл адамдардың өзін көшбасшы деп санайтынын, бірақ оларды өзі жаратпағанын және шабуылға бұйрық бермегенін айтады. Гандахардың құлауын қаламағанын және өзі мен Металл адамдар арасындағы байланысты анықтау үшін уақыт қажет екенін мәлімдейді. Ол Сильвен мен Эйрелді Жасперге қайтарады, онда Метаморфистің де деформацияланғандар сияқты Гандахар ғалымдарының тәжірибесі болғанын біледі. Ол тез өсіп, күрделі зорлық-зомбылық көрсетуіне байланысты теңізге тасталған. Сильвенге Метаморфисті арнайы шприцпен өлтіру бұйырылады. Сильвен Метаморфиске қайта оралады, ол өзінің кінәсіздігін сақтайды, бірақ Металл адамдардың Сильвен бұрын көрген портал арқылы болашақтан келгенін ашады. Ол Сильвенді мың жылдан кейін өлтіруге шақырады, себебі шприц қазір оған әсер етпейді. Күмәнданышпен қараған Сильвен келіседі, ал Метаморфис оны стазиске енгізеді. Мың жыл өткен соң Сильвен олар келіскендей оянады. Ол Металл адамдардың шынайы табиғатын түсіндіретін деформацияланғандармен кездеседі: Метаморфистің қарттығына байланысты оның жасушалары енді жаңаруға қабілетсіз, бұл оны Металл адамдарды жасауға және оларды Гандахарлықтарды тұтқындау үшін уақытқа кері қайтаруға итермеледі, осылайша олардың жасушаларын сіңіріп, өмір сүруді жалғастыра алады, соның салдарынан Гандахарлықтар қаза табады. Металл – Метаморфистің уақыт өте келе металлданған өлі жасушаларынан пайда болған. Деформацияланғандар болса, олар қажетсіз деп есептелгендіктен тасталып кеткен. Сильвен мен деформацияланғандар бірлесіп жұмыс істеуге келіседі. Деформацияланғандар Металл адамдармен күресіп, қалған Гандахарлықтарды құтқарады, ал Сильвен Метаморфиспен жеке күресуге барады. Деформацияланғандар Метаморфиске жаңа жасушалармен қамтамасыз ететін резервуарды жояды, осылайша Сильвенге шприцті Метаморфиске салуға мүмкіндік береді, ол оны өлтіреді. Сильвен, деформацияланғандар мен Гандахарлықтар портал арқылы өз уақытына қашып құтылады.
Өндіріс
Анимация түсті түрінде болды және 83 минутқа созылды. Продюсерлік жұмысын Солтүстік Кореяның SEK Animation студиясы жасады. Фильм ерекше пейзаждарымен, экзотикалық өсімдіктері мен жануарларымен, сондай-ақ есімдерін айтуге келмейтін тұрғындарымен көзге түседі. Дизайнды француз комикс суретшісі Каза жасаған.
Ағылшынша нұсқасы
Ағылшын тіліндегі нұсқаны Харви Вайнштейн режиссерлік етті және Мирамакс Фильмс арқылы Боб Вайнштейн өндірді, ал аударманы белгілі ғылыми-фантастика авторы Исаак Азимов қайта қарады. Ағылшынша атау – түпнұсқа атаудың емес, француз плакатындағы "Les Années lumière" ("Жарық жылдары") деген түпнұсқа слоганының аудармасы. Ағылшын нұсқасында Яредтің фильмнің түпнұсқасындағы саундтрегінің көп бөлігі жоқ. Ағылшын тіліндегі нұсқа үшін кейбір сахналарға жаңа музыка жазылды, бұл жаңа туындылар Джек Мейби, Боб Джуит және Джим Клейннің бірлескен еңбегімен жасалды. Бір көрініс жыныстық мазмұны үшін өңделді – Эйрел мен Сильвеннің ұядағы көрінісі. Кесілмеген нұсқада Сильвен көйлегін шешіп жатқаны көрсетілген, кейін ол мен Эйрел түнде ұяда жалаңаш жатқандары бейнеленген, олар бір-бірімен жақындық танысқаннан кейін.
Қолжетімділік
2007 жылдың қазан айында Eureka! компаниясы Gandahar фильмінің француз тілінде, ағылшын субтитрлерімен Еуропалық DVD нұсқасын шығарды, ол "Мастерс оф Кино" лейблі астында жарық көрді. Қазіргі уақытта 1-ші аймаққа арналған DVD шығару жоспарланбаған, бірақ 0-ші аймаққа арналған корей DVD-сі шығарылды. 2023 жылдың 28 қазанында The Gandahar Restoration Project деп аталатын жанкүйерлер тобы YouTube-та фильмнің ағылшын тіліндегі дубляжын жариялады. Жарияланыммен бірге келген мәліметтерге сәйкес, жаңа дубляж жоғары сапаға дейін жақсартылған түпнұсқа француз DVD-сінен алынған бейнематериалды пайдаланады. Фильмнің голливудтық нұсқасының ағылшын тіліндегі дыбыр жолы бейнематериалмен синхронды түрде дубляждалды, ал фильмнің музыкалық қоры француз және ағылшын нұсқаларынан музыканы қамтиды. Қайта жаңартылған нұсқа толықтай сақталған деп мәлімделіп тұрса да, авторлар француз тіліндегі 4 секундтық диалог ағылшын тіліндегі дубляжға үйлеспегендіктен, жарияланымнан алынып тасталғанын мойындайды. Авторлық құқық туралы талаптарға байланысты жүктелім жарияланғаннан кейін дереу жойылды.