Кіріспе

Шотланд соғыс тілшісі Арчибальд Форбс (17 сәуір 1838 – 30 наурыз 1900) – шотланд соғыс тілшісі болған.

Жас шағы мен отбасы

Ол Бохарм, Банфширдегі дін қызметкері және 1852 жылы Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы болған Very Rev Lewis William Forbes DD (1794–1854) пен оның екінші әйелі, Киннинвидің Арчибальд Янг Леслидің қызы Елизавета Леслидің ұлы болды. Ол 1838 жылы Морейширде дүниеге келді. 1854 жылдан 1857 жылға дейін Абердин университетінде оқығаннан кейін Эдинбургке барып, әйгілі тілші (Сэр) Уильям Говард Расселдің лекцияларын тыңдаған соң Корольдік драгун әскеріне қатысты. Әскери қызметте жүргенде ол Morning Star газетіне жаза бастады және Cornhill Magazine журналына әскери тақырыптар бойынша бірнеше мақалаларын жариялауға қол жеткізді.

Ерте мансап

1867 жылы әскерден шығарылғаннан кейін ол "Лондон шотландшысы" (1867–1871) атты апталық журналды аз ғана сыртқы көмекпен бастап, жүргізді. Франко-пруссия соғысын жабу үшін Daily News газетіне жұмысқа орналасқанда оған соғыс тілшісі болу мүмкіндігі туды. Пруссия армиясына Кёльн қаласының жанынан қосылып, олардың Францияға қарай жорығына қатысып, Спихерен, Гравелот және Седан шайқастарында болды, содан кейін Metz қаласын қоршауға алған күштерге қосылды. Бұрынғы шайқас далаларынан келген хабарларда телеграф салыстырмалы түрде аз қолданылған. Форбс операциялар орнынан толық мәліметтерді жіберудегі өзінің немқұрайлылығына өкінеді. Бірақ 1870 жылдың күзінде бәсекелестік күшейіп, ұзақ соғыс телеграммасы қарқынды дамыды, және бұл нәтижеге Форбс ең көп үлес қосты. Ол күзгі науқанның көптеген оқиғаларын көрді және 1871 жылдың 1 наурызында пруссиялықтармен бірге Парижге кірді (олармен ол жақсы қарым-қатынас орнатты). Осы оқиғада ол ынтасы бар француз жұрты тарапынан неміс тыңшысы деп айыпталып, париждік су тасқа жуық батып кетуге айналды. Пруссияның Парижге кіруі туралы есебімен ол Англияға бірінші болып жетті. Екі айдан кейін ол Парижге қайтып, коммунаның қасіреттеріне бейжайлықпен қарады, осы қасиетімен ол танымал болды.

Кейінгі жұмыстар

1873 жылы ол Вена көрмесінде Daily News газетін өкілдік етті; кейін Испанияда Карлисттермен және олардың қарсыластарымен қақтығыстарға қатысты; ал 1875 жылы Уэльс принцімен бірге Үндістанға сапар жасады. 1876 жылы ол Сербия жорығында Михаил Грегорович Черняев пен орыс еріктілерімен бірге болды. 1877 жылы Ресейдің Түркияға басып кіруін көрді және 23 тамызда Горник Студенде Александр II-ге Шипка өткелінен маңызды жаңалықтар жеткізген елші ретінде таныстырылды. Осы кезде император оған Плевна түбіндегі орыс әскеріне көрсеткен қызметтері үшін Әйгілі Станислав орденін табыс етті. 1878 жылы Кипрге жасаған қысқа сапарында британдықтардың оккупациясына куә болды. Содан кейін Мольткенің Франко-прус соғысының нұсқасы («А. Форбс» өңдеуімен, 1893) және 189 жылғы Ұлы соғыс жарық көрді, бұл соғысқа қатысты шебер жазылған болжам болды, онда Форбс адмирал Филипп Говард Колумб, полковник (сэр) Фредерик Морис және басқа да сарапшылармен және арнайы тілшілермен бірлесіп жұмыс істеді. 1895 жылы Форбстың «Соғыс және бейбітшілік естеліктері мен зерттеулері» атты автобиографиялық очерктерінің ең жақсы томы жарық көрді. Онда ол «Мен таныған әскерлер» қатарында Хелмут фон Мольтке кіші, Улисс С. Грант, Шерман, Роберт Непьер, Михаил Скобелев, Осман-паша, сэр Редверс Буллер және Вулсли мен Робертс лордтарын атады. Оның болжам жасауға дайындығы, бағалаудан кем емес, пікір қалыптастыруда асығыстыққа ұшырауы мүмкін, бұл оның кәсібінен ажырамас; бірақ оның әңгімелерінің арасында, мысалы, генерал Скобелевтің әкесін (жалақысыз адам) киімсіз формада болғаны үшін қамауға алғаны туралы әңгімесі бар. 1896 жылы Форбс 19 ғасыр шайқастарының екі көрнекті, бірақ дұрыс емес құрастырылған кварто томын жасады және сол жылы «Қара күзетшілер» туралы тарихи жазбасын жариялады. 1898 жылы ол Бланшар Жерольдтың өміріне негізделген Наполеон III-нің өмірінің (портреттерімен) беттік нұсқасын баспаға тапсырды. Форбстың осыған ұқсас биографиялары император Вильгельм II (1889), Гавелок (1890) және Колин Кэмпбелл, Лорд Клайд (1895, «Іс-қимыл адамы» сериясы) болды. Қауіпті оқиғаларға толы өмірден кейін Форбс 1900 жылдың 30 наурызында Регент паркіне жақын Кларенс террасасында бейбіт қайтыс болды және ол Абердинге жақын Алленвейл зиратында жерленді. Ол жесір қалды, Луиза, Монтгомери С. Мейгстің қызы. Форбстың фотосуреті оның «Соғыс және бейбітшілік естеліктері мен зерттеулері» (1895) еңбегінің алдында орналасқан. 1902 жылдың мамыр айында Санкт-Пол соборының криптасында медальон портреті бар тақташаны фельдмаршал виконт Вулсли ашты. Сэр Хьюберт фон Херкомердің Форбстың портреті Гамбург Кунстхалле коллекциясында сақталады.