Кіріспе

1826–1877 жылдары өмір сүрген ағылшын журналисі және жазушысы, астероид.

Уолтер Бэгехот (ағылш. Walter Bagehot; 3 ақпан 1826 – 24 наурыз 1877) – ағылшын журналисі, кәсіпкер және эссе жазушы, ол үкімет, экономика, әдебиет және ұлттар туралы кеңінен жазған. Ол 1855 жылы «National Review» журналын құруға бірлесіп қатысқандығымен және «Англия конституциясы» мен «Ломбард-стрит: Ақша нарығының сипаттамасы» (1873) атты еңбектерімен белгілі.

Өмір

Багехот 1826 жылдың 3 ақпанында Англияның Сомерсет графтығындағы Лэнгпорт қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Томас Уотсон Багехот Стюки банкінің бас директоры және вице-президенті болған. Ол Лондон университетінің колледжінде (UCL) математиканы оқыды және 1848 жылы моральдық философия саласында магистр дәрежесін алды. Багехот Линкольн мейрамханасының адвокаты болып қабылданды, бірақ 1852 жылы әкесінің кеме жүйтіп, банктік бизнесіне қосылуды артық көрді. 1858 жылы Багехот Элизабет (Элиза) Уилсонға (1832–1921) үйленді, оның әкесі Джеймс Уилсон «Экономист» журналын құрған және оның иесі болған. Жұбайлар Багехот 51 жасында қайтыс болғанға дейін бақытты өмір сүрді, бірақ балалары болмады. Олардың махаббат хаттарының жинағы 1933 жылы жарияланды.

Журналистика

1855 жылы Багеот досы Ричард Холт Хаттонмен бірге National Review журналын құрды. 1861 жылы ол "Экономист" журналының бас редакторы болды. Редакторлық қызмет еткен 16 жыл ішінде Багеот "Экономист" журналының саяси жаңалықтарды жариялауын кеңейтіп, саясаткерлер арасындағы оның беделін арттырды. Ол британдық элитасы тарапынан кеңінен қабылданып, 1875 жылы Афинеумға сайланды.

Шығармалары

1867 жылы Багехот «Англия конституциясы» атты еңбегін жазды, онда ол өркениеттердің қалай сақталып қалатынын зерттейді. Ол өркениеттердің бастапқы кезеңдерінде қазіргі либерализмнің құндылықтарына қайшы келетінін, себебі олар конформизм мен әскери жетістіктерге негізделгенін, бірақ қауіпсіздікке қол жеткеннен кейін, олардың үлкен әртүрлілік пен еркіндікке мүмкіндік беретін жүйелерге айналуы мүмкін екенін айтады. Оның пікірі «жетілген адам» мен «жабайы адам» арасындағы айырмашылығына негізделген. Ол бұл айырмашылықты жеке тұлғаның «нервтік ұйымының» ұрпақтан-ұрпаққа жетілдірілуінің нәтижесі деп есептеді. Ол осы айырмашылықты моральдық жетістік деп санады, осы арқылы «жетілген» элита өз еркінің күшімен «жабайы адамдардан» «мұрагерлік тәліммен» моральдық жағынан өзгешелене алды. Ол сондай-ақ осы ұстанымды псевдоғылыми нәсілшілдіктің бір түрін дамыту үшін пайдаланды, оған сәйкес, аралас нәсілді адамдарда адам табиғатының негізі болып табылатын «мұрагерлік сенім» немесе «қалыптасқан дәстүрлі сезімдер» болмады. Ол өз пікірлерін Джон Любок пен Эдвард Тайлордың еңбектеріне сілтеме жасау арқылы эмпирикалық тұрғыдан дәлелдеуге тырысты, бірақ олардың ешқайсысы да адам эволюциясы туралы жазбаларында мәдени мұрагерлікке қарсы тұрып, туа біткен мұрагерлік айырмашылықтар туралы аргументтерді қабылдамады. Тайлор, әсіресе, Багехоттың физикалық мұрагерлік маңыздылығы туралы көзқарасын немесе қазіргі заманғы «жабайы» сананың «қорқынышты суреттермен өрнектелгенін» және төменгі инстинкттердің осы суреттерде сақталғанын, ал жетілген еуропалық адам үшін осы инстинкттердің мұрагерлік ерік арқылы тегістелгенін қабылдамады. Оның қаржы саласындағы байқаулары орталық банктердің өкілдерімен жиі цитаталанады, әсіресе 2007 жылы басталған жаһандық қаржы дағдарысынан кейін. Атап айтқанда, «Багехоттың қағидасы» ерекше танымал болды: қаржы жүйесінің дағдарыс кезінде орталық банктер төлем қабілетті сақтау мекемелеріне еркін несие беруі керек, бірақ тек сенімді кепілдікпен және қарыз алушылардың шынайы қажеттілігі болмаған жағдайда оларды тоқтатуға жеткілікті пайыздық ставкамен.

Мұра

Багехо 1867 жылы ауырған пневмониясынан толыққан толық айықпады, ал 1877 жылы суық тиюдің салдарынан қайтыс болды. Оның әдеби, саяси және экономикалық эсселерінің жинақтары оның өлімінен кейін жарық көрді. Олардың тақырыптары Шекспир мен Дизраэлиден күміс бағасына дейін алуан түрлі болды. Жыл сайын Британдық саяси зерттеулер қауымдастығы үкімет және мемлекеттік басқару саласындағы ең үздік диссертацияға арналған Уолтер Бэггот сыйлығын тағайындайды. Любош Кохутек ашқан 2901 Багехот астероиді оның құрметіне аталған. The Economist журналы әр апта сайын "Багехот" деген атаумен қазіргі оқиғаларға шолу жариялайды. Бұл баған оның құрметіне аталған және "Вальтер Багехот дәстүрінде британдық өмір мен саясатты талдау" деп сипатталады. 2022 жылғы қаңтар айынан бастап, бұл бағанды басылымның саяси редакторы Дункан Робинсон жазады.