Эдвина Маунтбеттен: Британ аристократының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Британдық аристократ (1901–1960)

Эдвина Синтия Анет Маунтбеттен, Бирманың графинясы Маунтбеттен (Эшли; 28 қараша 1901 – 21 ақпан 1960), ағылшын мұрагері, әлеуметтік өмірге белсенді қатысушы, гуманитарлық көмек көрсетуші және (сол кездегі) контр-адмирал, Бірінші Бирма виконты Маунтбеттеннің әйелі ретінде Үндістанның соңғы вице-королевасы болды.

Отбасылық тарихы және ерте өмір

Эдвина Синтия Анет Эшли 1901 жылы туған, ол консервативті парламент мүшесі болған Уилфрид Эшлидің (кейін 1-ші Барон Маунт-Темпл) үлкен қызы. Оның кіші әпкесі Мэри Эшли (Леди Деламер) болды. Әкесінің әкесінің шешесі ретінде, ол реформашы 7-ші Шафтсбери графының шөбересі болды. Эдвинаның анасы Амалия Мэри Мод Кассель (1879–1911) – болашақ король Эдуард VII-нің досы және жеке қаржыгері, халықаралық магнат сэр Эрнест Кассельдің (1852–1921) жалғыз қызы. Кассель еврей тегінен шыққан, Пруссияның Кёльн қаласында дүниеге келген. Ол Еуропадағы ең бай және ең ықпалды адамдардың бірі болды. 1914 жылы Уилфрид Эшли Молли Форбс Семпиллге (контр-адмирал Артур Форбс Семпиллдің бұрынғы әйелі) қайта үйленгеннен кейін Эдвина Эшли интернатқа жіберілді, бірінші Истборндағы Линкс мектебіне, содан кейін Саффолк қаласындағы Альд Хаусқа, бірақ екеуінде де ол құлшыныспен оқыған оқушы болған жоқ. Эдвина сол кезде бақытсыздыққа толы болды, себебі өгей анасымен арақатынасы шиеленіскен болатын, сонымен қатар мектепте әжесінің бай, неміс және еврей екендігі үшін қорланды. Кейін ол мектептегі өмірін «шынайы тозақ» деп сипаттады. Оның әкесінің әкесі, сэр Эрнест, отбасылық қиындыққа шешім беріп, оны өзімен бірге тұруға шақырды, соңынан Лондондағы Брук Хаус резиденциясында үй иесі қызметін атқаруға мүмкіндік берді. Кейіннен оның басқа да сарайлары, Моултон Паддокс және Бранксом Дене, Кассель мұрасының бір бөлігіне айналды.

Неке және балалар

1920 жылы ол алғаш рет британдық патша отбасының туысы және Ресей императоршасы Александраның немере інісі Луи Маунтбеттенмен кездескен кезде Эдвина Эшли Лондон қоғамының белгілі бір мүшесі болды. Оның анасының әкесі 1921 жылы қайтыс болып, оған 2 миллион фунт стерлинг (қазіргі шақта £ миллионға тең) және оның Лондондағы сарайлық үйі Брук Хаусты қалдырды, ал оның болашақ күйеуінің теңізші жалақысы жылына 610 фунт стерлингті (қазіргі шақта £ тең) құрады. Кейіннен ол әкесі Лорд Маунт Темплден Гэмпширдегі Бродлендс имениесін мұра етті. Эшли мен Маунтбеттен 1922 жылдың 18 шілдесінде Вестминстердегі Сент Маргарет шіркеуінде үйленді. Тойға 8000-нан астам адам жиналды, олардың ішінде королева Мэри, королева Александра және Уэльс принці (болашақ король Эдуард VIII) сияқты патша отбасының мүшелері де болды. Бұл оқиға "жылдың тойы" деп аталды. Одан кейін Еуропа патшалық сарайлары мен Америкаға барып, Ниагара шарлауына саяхат жасады (өйткені "барлық жаңа үйленгендер сол жерге баратын"). Калифорниядағы бал айында жас жұбайлар Чарли Чаплиннің "Жақсы және достық" атты үнсіз фильміне түсті, бірақ ол кинотеатрларда көрсетілмеді. Маунтбеттендердің Патриция (14 ақпан 1924 – 13 маусым 2017) және Памела (19 сәуір 1929 жылы туған) есімді екі қызы болды. 1944 жылы Дрю Пирсон Эдвинаны "Англиядағы ең әдемі әйелдердің бірі" деп сипаттады. Ол некеде жүргенде көптеген махаббат оқиғаларына араласқанын жасырмады. Күйеуі оның жақындары туралы біліп, оларды қабылдады, тіпті кейбіреулерімен достық қарым-қатынас орнатып, оларды "отбасының бір бөлігі" етті. Оның қызы Памела Хикс мемуарларында анасын еркектерге құмар, ал анасының көптеген жақындарын бала кезінде "ешкілер" деп сипаттады. Памела мемуарларында Эдвинаны балаларына ана болудан гөрі қазіргі жақынымен әлемді аралауды ұнататын, сирек көрінетін ана ретінде суреттейді. Оның Үндістан премьер-министрі Джавахарлал Нерумен соғыстан кейінгі және одан кейінгі қарым-қатынасы кеңінен жарияланды. Эдвина мен оның қарындасы Милфорд Хейвеннің маркизасы (Лорд Милфорд Хейвеннің әйелі) өте жақын дос болды және олар жиі бірге қауіпті және қиын жерлерге саяхаттайтын батыл оқиғаларға қатысты.

By the time she first met Louis Mountbatten, a relative of the British royal family and a nephew of Empress Alexandra of Russia, in 1920, Edwina Ashley was a leading member of London society. Her maternal grandfather died in 1921, leaving her £2 million (equivalent to £ million in ), and his palatial London townhouse, Brook House, at a time when her future husband's naval salary was £610 a year (equivalent to £ in ). Later, she inherited the country seat of Broadlands, Hampshire, from her father, Lord Mount Temple. Ashley and Mountbatten married on 18 July 1922 at St Margaret's, Westminster. The wedding attracted more than 8,000 people, including members of the royal family such as Queen Mary, Queen Alexandra, and the Prince of Wales (the future King Edward VIII). It was dubbed "wedding of the year". There followed a honeymoon tour of European royal courts and America which included a visit to Niagara Falls (because "all honeymooners went there"). During their honeymoon in California, the newlyweds starred in a silent home movie by Charlie Chaplin called Nice And Friendly, which was not shown in cinemas. The Mountbattens had two daughters, Patricia (14 February 1924 – 13 June 2017) and Pamela (born 19 April 1929). Drew Pearson described Edwina in 1944 as "one of the most beautiful women in England". She was known to have had affairs throughout the marriage, doing little to hide them from her husband. He became aware of her lovers, accepted them and even developed friendships with some of them – making them "part of the family". Her daughter Pamela Hicks wrote a memoir in which she describes her mother as a man eater and her mother's many lovers as a succession of "uncles" throughout her childhood. In her memoir Pamela describes Edwina as a detached, rarely seen mother who preferred travelling the world with her current lover to mothering her children. Her affair with Jawaharlal Nehru, prime minister of India, both during and after their post war service has been widely documented. Edwina and her sister in law, the Marchioness of Milford Haven (wife of Lord Milford Haven), were extremely close friends and the two frequently went together on rather daring adventures, travelling rough in difficult and often dangerous parts of the world.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Маунтбеттен жаңа мақсатқа ие болды. 1941 жылы ол АҚШ-қа сапар шекті, онда Британдық Қызыл Крест және Сент-Джон жедел жәрдем бригадасына қаражат жинауға жасалған күш-жігері үшін алғыс айтты. 1942 жылы ол Сент-Джон жедел жәрдем бригадасының Бас инспекторы болып тағайындалды және ұзақ қызмет етті. 1945 жылы Оңтүстік-Шығыс Азиядағы соғыстан оралған тұтқындарды елдеріне қайтаруға көмектесті. 1943 жылы ол Британ империясы орденінің мүшесі (CBE) болып тағайындалды және 1946 жылы Корольдік Викториан орденінің Дам Командоры (DCVO) атағын алды. Ол сондай-ақ Америка Қызыл Крестінің медалімен марапатталды.

Үндістанның вице-королегі

Эдвина Маунтбеттен – Үндістанның соңғы вице-королевасы болды, ол Британдық Радждың соңғы айларында және бөлістен кейінгі алғашқы айларда (1947 жылдың ақпанынан 1948 жылдың маусымына дейін) Луис Маунтбеттен Үндістанның соңғы вице-королі қызмет еткен кезде қызмет етті. Содан кейін, 1947 жылдың маусымында Үндістан мен Пәкістанның бөлінуінен кейін, ол Үндістанның генерал-губернаторы болды, бірақ Пәкістан доминионы емес. Осы кезде Эдвина Маунтбеттен мен Үндістанның жаңа премьер-министрі Нехру арасындағы қарым-қатынас басталды. Романтиканың толыққанды болғаны белгісіз, алайда олардың өзара сыйластығы айқын болды және көптеген болжамдарға орын берді. 2012 жылы Эдвинаның қызы, леди Памела Хикс, анасы мен Джавахарлал Неру арасындағы романсты мойындады және бұл туралы «Empire қызы: Маунтбеттеннің өмірі» кітабында айтты. Жеке хаттар мен күнделіктерге қол жеткізген тарихшы Филип Зиглер бұл қарым-қатынастың Эдвина Маунтбеттеннің өліміне дейін жалғасқанын тұжырымдады: терең махаббат, романтика, сенім, жомарттық, идеализм, тіпті рухани жақындық. Егер физикалық жақтары болған болса, екі тарап үшін де оның маңызы шамалы болған сықтанды. Маунтбеттеннің реакциясы қуанышпен қабылданды. Ол Нехруды жақсы көріп, оған құрметтенді, Премьер-министрдің генерал-губернатордың резиденциясында осындай тартымдылық табуы оған тиімді болды, Эдвинаның көңілінің көбінесе жақсы болуына қуанды: одақтың артықшылықтары айқын болды. 1947 жылдың 28 қазанынан бастап Эдвина Маунтбеттен күйеуі графтық атаққа ие болғаннан кейін Бурма графесі Маунтбеттен атанды. Үндістанның бөлінуіне байланысты туған зорлық-зомбылықтан кейін леди Маунтбеттеннің басты міндеті – қажетті үлкен көмек көрсету шараларын ұйымдастыру болды, ол үшін ол көп мақтауға ие болды. Үндістанда вице-король болғаннан кейін, оның қоғамдық қызметіне Сент-Джон жедел жәрдем бригадасындағы қызметі кірді. Ол 1949 жылы Пекхэм экспериментінің басқарушысы болды.

Өлім

Леди Маунтбеттен 1960 жылғы 21 ақпанда Джесселтон қаласында (қазіргі Кота-Кинабалу), Солтүстік Борнеода (қазіргі Сабах) Сент-Джон жедел жәрдем бригадасының тексеру сапарында 58 жасында ұйқыда, себебі белгісіз жағдайда қайтыс болды. Өзінің өтініші бойынша, ол 1960 жылғы 25 ақпанда Портсмут жағалауында HMS Wakeful кемесінен теңізге жерленді; Кентерберий архиепискобы Джеффри Фишер рәсімді өткізді. Осы жаңалықты естігеннен кейін, Королева Ана Елизавета: "Жаным Эдвина, ол әрқашан көзге түсуді ұнатты" деді. Үндістанның премьер-министрі Джавахарлал Неру қалада тұрған INS Trishul фрегатын Wakeful кемесіне сүйемелдеп, гүл шоғын тастауға бұйрық берді. Оның өсиеті 1960 жылғы 21 наурызда Лондонда расталды, оның мүлкі 589,655 фунт стерлингке (қазіргі күнгі £) бағаланды.