Кіріспе

Британ премьер-министрінің әйелі

Мэри Энн Дизраэли, 1-ші Биконсфилд виконтессасы (11 қараша 1792 – 15 желтоқсан 1872) – британдық аристократ және қоғамдық тұлға, британдық мемлекет қайраткері Бенджамин Дизраэлидің әйелі болған.

Өмірбаян

Девондағы Эксетердің жанындағы Брамфорд Спик ауылында туған, командир Джон Вайни Эванс пен оның туысы Элеонора Скроп Вайнидің (кейін миссис Элеонора Яте) жалғыз қызы. 1815 жылы Бристольдегі Клифтон қаласында Мэри Бенджамин Дизраэлидің әріптесі, Уиндэм Льюиске (1780–1838) үйленді. 1839 жылдың тамызында, Льюис қайтыс болғаннан кейін, ол Дизраэлиге Лондондағы Ганновер скверіндегі Сент-Джордж шіркеуінде тұрмысқа шықты. Оның байлығы оған Букингемширдегі Хьюгенден есімді поместье сатып алуға және ағылшын джентльмендерінің тіршілік салтын ұстануға мүмкіндік берді. Дизраэлидің елге қосқан үлесін мойындап, Виктория патшайымы оның алғашқы министрлігі аяқталғаннан кейін оны абыройландыруды қалады. Бірақ ол Парламентте қалуды қалағандықтан, оның әйелі оның орнына атақ алды және 1868 жылдың 30 қарашасында Букингем графтығындағы Биконсфилд виконттицасы болып жарияланды. (Мэри қайтыс болғаннан кейін Дизраэли Биконсфилд графы атағын қабылдады.) Виктория дәуірінің консервативті адамдары Мэридің шексіз сөйлеуіне жиі наразылық білдіретін, бірақ оны Дизраэлидің қасында қорламауға тез үйренді. Тіпті Виктория патшайымының өзі де Мэри Энннің бір әйелдің сарғайған беті туралы айтқан сөзіне жауап ретінде: «Егер сіз менің Дизиімді ваннада көрсеңіз!» деп айтқанда күлімдегені айтылады. Бірде үйдегі кеште, сол кездегі ұлы сарбаз Лорд Хардинг Дизраэлидің жанындағы бөлмеде болғанда, Мэри Энн таңғы астан кейін өзінің өткен түнде ең ұлы сарбаз (Хардинг) мен ең ұлы шешен (Дизраэли) арасында ұйықтағанын мәлімдеді. Леди Хардинг әдемі күлімдемеді. Дизраэли Мэри Льюиспен алғаш кездескенде оған қызығушылық танытпаған, бірақ ол оның сыртқы бейнесінен көрінетіндей ақылды екенін түсінді. Ол оған өзінің кітаптарын редакциялауда көмектесті және 30 жыл бойы оның күтіміне қарады. Бірде ол жұрт алдында әзілдеп, оның ақшасы үшін үйленген болса да, оны махаббат үшін қайтадан үйленетінін айтты. Өмірінің соңғы жылдары ол сөйлеуі мен сыртқы келбеті жағынан ерекшеленіп кетті, бірақ күйеуінің оған деген адалдығы мен сезімі ешқашан әлсіреген жоқ. Ол күйеуінен он екі жас үлкен болған, бірақ олардың махаббаты ол қайтыс болған күнге дейін жалғасты. 1872 жылдың көктемінде Мэри ауыр сырқаттанды, ал мамыр айында оның асқазан қатерлі ісігінен қайтыс болатыны белгілі болды. Ол күйеуімен бірге Отандық округтер арқылы жазғы саяхатқа шығуға жеткілікті күш жинады. Қараша айында ол жақын достары үшін шағын кешкі ас ұйымдастырды, бірақ денсаулығы нашарлап, 15 желтоқсанда сексен жасында қайтыс болды. «Ол жеңе алмайтын ешбір қиындық болған жоқ, және ол кездесе алмайтын ешбір уайым болған жоқ. Ол мен білген ең қуанышты және батыл әйел еді», - деп жазды күйеуі оның өлімінен кейін. Оның үлкен қарсыласы Уильям Гладстон, Мэриді жақсы көрген, оған көңіл айту хаты жолдады. Өзін ұнатпайтын адамның осындай жанашырлығына риза болған Дизраэли: «Неке – өзара түсініктікке негізделген ең үлкен бақыт», - деп жауап берді. Ол Дизраэлимен бірге Хьюгендендегі Сент-Михаил және барлық періштелер шіркеуінің мазараттарында, Букингемширдегі Хьюгенен қаласында, Дизраэли отбасының үйіне, Хьюгенен поместьесіне жақын жерде жерленген. Қазіргі уақытта үй Ұлттық қордың қамқорлығында және Дизраэлилер тұрған кездегідей сақталған. Ол туристерге арналған тарту орталығы ретінде ашық.

Мәдени суреттер

Джордж Арлис 1911 жылғы «Дизраэли» пьесасындағы (Арлис тапсырыс берген) кейіпкерді сомдағандығымен, 1917 жылғы қайта қойылымында және 1921 және 1929 жылдарғы киноадаптацияларында танымал болды. Барлық төрт туындыда да Арлистің әйелі Флоренс Арлисс Мэри рөлінде ойнады. 1941 жылғы Джон Гилгудтың Дизраэли рөлінде ойнаған «Премьер-министр» британдық тарихи фильмінде Мэри рөлін Диана Уайнард сомдады. «Жеңілмейтін мырза Дизраэли» (1963) фильмінде оның рөлін Грир Гарсон ойнады. Тревор Говард оның күйеуінің рөлін сомдады. 1978 жылғы ATV-нің төрт бөлімді мини-сериалы «Дизраэли: Романтик портреті», авторы Дэвид Батлер, онда Мэри Пич Дизраэли рөліндегі Иан МакШейнге қарсы ойнады. Мини-сериал 1980 жылы АҚШ-та PBS-тің «Шедеврлер театрында» көрсетілді және «Эмми» сыйлығының «Үздік шектеулі сериал» номинациясына ие болды.