Кіріспе

1885 жылы Ұлыбританияда балалардың жыныстық эксплуатациясына қатысты үлкен дау.

Элиза Армстронг ісі – Ұлыбританияда баланың жыныстық құлдықтың зұлматын ашу үшін проституцияға сатылуына байланысты үлкен дау. Бұл іс 1885 жылғы Қылмыстық заңға түзетулер енгізуге көмектесу мақсатына жеткенімен, В. Т. Стидке күтпеген салдарлар әкелді.

Өмірбаян

19 ғасырдың ортасынан бастап Жозефина Батлер және тағы басқалар сияқты ерте феминистер бастаған Әлеуметтік тазалық қозғалысы Викториялық қоғамда әйелдер мен балаларға қатысты қарауды жақсартуға күш салды. Қозғалыс жұқпалы аурулар туралы заңдардың екіұштылығы мен тиімсіздігіне байланысты қысыммен жойылғанда үлкен жетістікке қол жеткізді. Сонымен қатар, науқан әйелдердің жезөкшелікке түсуі және еркектердің әйелдерді қанауы мәселесіне де назар аударды. 1870-ші жылдардың соңына қарай, британдық әйелдердің (әйелдер мен балалардың) Континенттегі борделдерге алданып немесе зорлықпен әкеліп соғылуы мүмкін деген қорқыныш күшейді, әсіресе мұндай оқиғалар балалар мен әйелдердің келісімінсіз орын алып жатқандықтан. 1861 жылғы Адамға қарсы қылмыстар туралы заңға 1875 жылы енгізілген түзетулермен келісім беру жасы 13-ке көтерілді, бірақ қозғалыс оны кем дегенде 16 жасқа дейін көтеруді жалғастырды, алайда Парламент бұл өзгеріске келісуге ықыласты болмады. Дегенмен, 1881 жылы осы заңды өзгертуге бағытталған қылмыстық заңға түзетулер енгізу туралы заң жобасы ұсынылды. Ол екі жылдық таңдаулы комитет жүргізген зерттеуден кейін 1883 жылы Лордтар палатасынан оңай өтті, бірақ Халықтар палатасында екі рет тоқтап қалды. Содан кейін 1885 жылы ол үшінші рет ұсынылды, бірақ саяси дағдарыс пен сол жылы өтетін жалпы сайлауларға байланысты оны тоқтату қаупі туды.

В. Т. Стейд

Парламент 22 мамырда Уит аптасының мерекелік демалысына кетті, ал ертесі күні антивице-активист және Лондон қаласының Чемберлейні Бенджамин Скотт, «Палл Молл Газеті» редакторы В. Т. Стидтің қабылдауына барды. Стид – заманауи тергеу журналистикасының негізін қалаушы, сенсациялық жаңалықтарға бейім еді. Ол «Әлеуметтік тазалық» қозғалысын қолдады. Скотт Стидке жыныстық құмарлыққа ұшыраған балалар туралы айтты, ол халықтың қолдауын алу үшін жұмыс істеуге келісті. Стид балаларды жезөкшелікке салуды тергеу үшін «Арнайы және құпия тергеу комитетін» құрды, оған Жозефин Батлер, сондай-ақ британдық қыздарды континенттік жезөкшелік мақсатында сатуды тоқтату жөніндегі Лондон комитетінің (төрағасы Скотт болған) және «Құтқару армиясы» өкілдері кірді. Тергеу аясында «Палл Молл Газеті» қызметкері мен «Құтқару армиясынан» бір қыз екі әйел жезөкшелер ретінде танысып, жыныстық қызмет көрсетуге мәжбүрлеуден бұрын борделдерге кірді. Батлер ұлы Джорджимен бірге он күн Лондон көшелерінде жүрді, олар тиісінше бордель иесі және сатып алушы рөлінде болды; олар жоғары санаттағы борделдерде балаларды сатып алуға барлығы 100 фунт стерлинг жұмсады. Стид, өз кезегінде, бірінші қолдан ақпарат алу үшін Скотленд-Ярдтың бұрынғы қылмыстық тергеу директорымен сөйлесті; кейін ол желісін кеңейтіп, жұмыс істейтін және зейнеткерлік жастағы бордель иелері, жалбасшылар, сатып алушылар, жезөкшелер, құтқарушылар мен түрме шіркеушілерін қамтыды. Стид өзінің ойын дәлелдеу үшін оған тағы бір дәлел қажет деп ойлады: ол заңның алдында оны іске асыра алатынын көрсету үшін бір қызды сатып алуға шешім қабылдады.

5 фунт қыз

Жозефин Батлер мен Құтқарылу Армиясының Брамвелл Бут көмегімен Стид Ребекка Джарретпен байланысқа түсті, ол реформацияланған жезөкше және Винчестердегі миссис Батлермен көмекші болып тұратын бордель жүргізушісі. Г-жа Батлер Ребекканың Стэдпен кездесуіне қарсы болмағанымен, ол Стэдтің мұны не үшін жасағанын білмеді. Стид Джаретке 13 жасар қызды ата-анасынан сатып алып, континентке тасымалдау мүмкін екенін көрсетуге көмектесуге көндірді. Ол өзінің бұрынғы бордель байланыстарына көмек сұрауға қарсы болғанына қарамастан, Джарет көмектесуге келісті. Ребекка Джаррет ескі серіктесімен, Нэнси Броутон есімді проксимен кездесті. Оның көмегімен Джаррет 13 жасар Элиза Армстронг туралы біледі, оның алкогольдік анасы Элизабет ақшаға мұқтаж. Ол Джарреттті Батыс Лондонның Лисон Гроув ауданында тұратын миссис Армстронгпен таныстыруды ұйымдастырды. Ребекка қыздың анасына қыздың қарт ер адамға қызмет ететінін айтса да, миссис Армстронг қызының жезөкшелікке сатылып жатқанын түсінгеніне сенді. Анасы қызын жалпы құны 300 мың теңгеге сатуға келіседі. Сол күні Джаррет Елизаны Луиза Морез есімді акушер-аборт дәрігеріне алып барады. Содан кейін Елизаны жезөкшеханаға алып барып, оны сатып алушы Стэдтің келуін күту үшін едәуір есірткімен емін-еркін емізіп тастады. Stead, еркіндік рөлін ойнауға құштарлық толықтай, ішімдік бүкіл бөтелке шампан, ол алкогольді болды, бірақ. Ол Елизаның бөлмесіне кіріп, оның ұйқыдан оянуын күтті. Еліза есін жиғанда, айқайлап жіберді. Стэд бөлмені тез тастап кетті, ол айқайлауды "оның жолынан өткенін" білдірді. Елиза тез арада Брамвелл Бутқа тапсырылды, ол оны Францияға алып кетті, онда ол құтқарылушы отбасының қамқорлығына алынды. Осы уақыт аралығында Стид өз әңгімесін жазды.

Қазіргі Бабылдың қызға арналған құрмет

1885 жылғы 4 шілдеде, сенбі күні, «Палл Молл Газетте» газетінде «ашық ескерту» жарияланды: «Қыңыр, ұстамсыз және ойдағыдай тазалық пен әдемілікке толы, жалған жұмақта өмір сүруді қалайтындар, Лондон тозағында азап шегушілердің қорқынышты шындығын өзімшілдікпен елемейтіндер, дүйсенбі күні мен одан кейінгі үш күндегі «Палл Молл Газетте» газетін оқымағандары жөн». 6 шілдеде халықтың қызығушылығы оянып, Stead «Қазіргі Бабылдың құрбандығы» атты туындысының алғашқы бөлімдерін жариялады. Алғашқы бөлімі алты бетке созылып, Stead көзге түсетін тақырыптармен әдепсіздікке шабуыл жасады: «Күңдіктердің зорлануы», «Бордель иесінің мойындауы», «Қыздар қалай сатып алынып, құртылды». Ол ересектердің өзара келісіммен жасаған іс-әрекеттері жеке адамгершілік мәселесі екенін, құқық қорғау органының ісі емес екенін айтты, бірақ Лондонда заңнамалық тыйымды қажет ететін көптеген мәселелер бар екенін, заңның араласуы керек бес негізгі салаға тоқталып өтті: «Балаларды сату, сатып алу және зорлау. Күңдіктерді іздеу. Әйелдерді алдап, құрту. Қыздарды халықаралық құл саудасы. Жәбір-зомбылық, қатыгездік және табиғатқа қайшы келетін қылмыстар». «Құрбандық» тақырыбы – балалардың жезөкшелікке тартылуы, жас ағылшын қыздарын ұрлау, сатып алу және Континенттік «ләззат сарайларына» сату. Stead оқырмандарын Лондонның лабиринт тәрізді көшелеріне (грек мифологиясын еске түсіре отырып) алып, оның қараңғы жағын көрсетті, ет саудасын әшкереледі, сонымен қатар осы зұлматқа көз жұмып, оған жол берген шенеуніктердің жемқорлығын ашты. Stead өзінің мақалаларында Лондонның жезөкшелерінің аз ғана бөлігінің жағдайын сипаттағанын мойындады, көпшілігінің «ұйымдастырылған зорлау арқылы осында келмегенін» айтты және оның назары балаларға – «тұрақты түрде сатып алынатын, түрлі уәделермен өлімге әкелетін бөлмеге тартылатын немесе одан шығуға рұқсат етілмейтін, әйел өмірінен артық бағалайтын нәрсені жоғалтқанша» құрбандарга бағытталды. Ол үш күнге Колдбат Филдс түрмесіне, содан кейін қалған мерзіміне Холлоуэй түрмесіне бірінші санаттағы тұтқын ретінде жіберілді.

Салдары

Көптеген топтар Стидтің түрмеге қамалуына наразылық білдірді, және түрмеде оған жақсы қарады. "Мен ешқашан осыдан жағымдырақ демалыс көрмедім, осынша шармды тынығу уақытын өткергенім жоқ", - деді ол кейін. Холлоуэйде "бірінші санаттағы құқық бұзушы" ретінде ол от жағылған жеке бөлмеде болды, және оған күтім жасау үшін бірқатар тұтқын қызметші ретінде тағайындалды. Оның әйелі мен балаларына Рождествода кіруге рұқсат берілді. Морез түрмеде қайтыс болды. Жарет одан кейін алты ай бойы ауыр еңбекпен өмір сүрді. Түрмеде ол "Полл Молл Газетте" редакторы болып жұмысын жалғастырды, ал оның Рождестволық аялдамасы оның шейіттігін көрсетті. Стид босатылғаннан кейін көп ұзамай түрмедегі тәжірибесі туралы үш пеннилік памфлет жазды. Ол түрме бастығынан түрме формасын сақтап қалуға рұқсат сұрады, бірақ ол жазасын көбінесе қарапайым азаматтық киімде өткізді. Бастық келісті, содан кейін әр 10 қарашада, оның сотталған күні, Стид өзінің түрме формасын киіп, адамдарға өзінің "жеңісін" еске түсіретін болды. Соттан кейін, Poland деген тегі бар прокурор, "The Times" газетінде жарнама арқылы Армстронг отбасы үшін ашық тілек жинауды бастады. Жиналған ақша Елизаның Ванстедтегі жас қыздарды қорғау үйіне баруына және қызметші болу үшін оқудан өтуіне жұмсалды. Өмірінің кейінгі жылдары ол Солтүстік-Шығыс Англияда тұрды, екі рет үйленді, бірінші некесінен алты бала, екінші некесінен төрт бала дүниеге келді. 1906 жылға дейін ол Стидпен достық хат алмасып жүрді. Ол 1938 жылы 66 жасында қайтыс болды. Стид "Титаник" кемесінің суға батуы кезінде қаза тапты.