Кіріспе

Бұл танымал діни емес гуманистердің толық емес тізімі.

А

Кларк Адамс (1969–2007): Лас-Вегас және Оңтүстік Невада гуманистік қауымдастығының бұрынғы президенті және Америка гуманистік қауымдастығының өмірлік мүшесі. Стив Аллен: Халықаралық гуманизм академиясының гуманистік лауреаты, Секулярлық гуманизм кеңесінің төрағасы және Америка гуманистік қауымдастығынан ерекше қызмет көрсету сыйлығының иегері. Ральф Альфер: Америкалық космолог. Ол Альфер-Бете-Гамовтың «Үлкен жарылыстың ядролық синтезі» жөніндегі мақаласымен танымал. Найеф Аль Родан: Философ, нейробиолог және геостратег. «Тұрақты тарих және адамның қадір-қасиеті» мен «Эмоционалды аморальдық эгоизм және симбиотикалық реализм» кітаптарының авторы. Филип Уоррен Андерсон: Америкалық физик және физика саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Гуманистік манифестке қол қойған 21 Нобель сыйлығының лауреатының бірі. Джеймс Эндрюс: Америкалық математик, Флорида мемлекеттік университетінің математика профессоры, түйін теориясы, топология және топтар теориясы саласында мамандық алған. Ол «Африкалық американдықтар гуманизм үшін» (AAH) консультативтік кеңесінің мүшесі болды. Джон Анквилл: Англиядағы алғашқы гуманистік мектептің мұғалімі деп есептеледі. Исаак Азимов: 1984 жылы Америка гуманистік қауымдастығының «Жыл гуманисі», Азимов 1985 жылдан 1992 жылы қайтыс болғанға дейін ұйымның президенті қызметін атқарды, сондай-ақ Халықаралық гуманистік академияның гуманистік лауреаты болды. Ол осы қозғалыстың белсенді жақтасы болды. Майкл Атия: Британдық математик. Маргарет Этвуд: Канадалық жазушы. 1987 жылы Америка гуманистік қауымдастығы оны «Жыл гуманисі» деп атады және Халықаралық гуманистік академияның гуманистік лауреаты атанды. Райан Дж. Белл (1971 жылы туған): Оңтүстік Калифорния университетінің гуманистік капелланы. Джереми Бентам: Англиялық жазушы, заңгер, философ, заң және әлеуметтік реформатор. Ол Англо-американдық құқық философиясының жетекші теоретигі және әл-ауқатты дамытуға ықпал еткен саяси радикал болды. Ол утилитаризм мен жануарлар құқықтарын қорғау және паноптикон идеясымен танымал. Джон Беркоу: Британдық саясаткер. Мария Беренис Диас: Бразилияның прогрессивті судьясы және туған штаты Рио-Гранде-ду-Сулда судьялық тақтаға отырған алғашқы әйел. Маршалл Берман: Америкалық саясаттанушы және марксистік гуманист. Леонард Бернштейн: Америкалық композитор, дирижер, автор, музыкалық лекция оқытушысы және пианист. Ол Америка Құрама Штаттарында туып, білім алған және әлемдік деңгейде танылған алғашқы дирижерлердің бірі болды. Найе Беван: Уэльстің парламент депутаты және денсаулық сақтау министрі, Ұлыбританияда Ұлттық денсаулық сақтау жүйесін құрған. Нильс Бор: Атом құрылымын және кванттық механиканы түсінуге маңызды үлес қосқан Даниялық физик, ол үшін 1922 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын алды. Герман Бонди: Халықаралық гуманизм академиясының гуманистік лауреаты. Якоб Броновский: Польша-британдық ғалым және «Адамның өрлеуі» кітабының авторы. Лестер Р. Браун: Америкалық экологиялық сарапшы, Worldwatch институтының негізін қалаушы және Вашингтонда орналасқан коммерциялық емес зерттеу ұйымы Earth Policy Institute-тің негізін қалаушы және президенті. 1991 жылы Америка гуманистік қауымдастығы оны «Жыл гуманисі» деп атады. Рой В. Браун: Ұлыбританияда туған инженер, гуманист және адам құқықтарын қорғаушы; 2003–2006 жылдары Халықаралық гуманистік және этикалық одақтың президенті және Біріккен Ұлттар Ұйымындағы өкілі. Марио Бунге: Аргентиналық философ, ғылым философы және физик, негізінен Канадада жұмыс істеген.

Е

Роджер Эберт: американдық журналист, киносыншы және сценарийші. Умберто Эко: Халықаралық гуманизм академиясының гуманистік сыйлығының иегері. Барбара Эренрайх: американдық феминист, демократиялық социалист және саяси белсенді; 1998 жылы Америка гуманистік қауымдастығы оны «Жыл гуманисі» деп таныды.

F

Ричард Фейнман: американдық физик, кванттық механиканың жол интегралды формулировкасы, кванттық электродинамика теориясы және суперсуытылған сұйық гелийдің суперсұйықтығы физикасы, сондай-ақ бөлшектер физикасы саласындағы еңбектерімен (ол партон моделін ұсынды) танымал. Кванттық электродинамиканың дамуына қосқан үлесі үшін Фейнман, Джулиан Швингер және Син Итиро Томонага бірлесіп 1965 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын алды. Джозеф Флетчер: 1960 жылдары жағдаяттық этика теориясын қалыптастырған американдық профессор, биоэтика саласындағы пионер. Флетчер аборт, нәресте өлтіру, эвтаназия, евгеника және клондау мәселелерімен айналысқан жетекші ғалым болды; 1974 жылы Америка гуманистік қауымдастығы оны «Жылдың гуманисі» деп атады. Жозеф Фурье: Фурье қатарларын зерттеуді бастап, оларды жылу алмасу және діріл проблемаларына қолданғаны үшін танымал француз математигі және физигі. Фурье түрленуі және Фурье заңы да оның құрметіне аталған. Фурье сонымен қатар парниктік эффекттің ашылуына автор ретінде танылады. Леви Фрагелл: норвегиялық гуманист, Норвегия гуманистік қауымдастығының төрағасы және хатшысы, 1987–1990 жылдар аралығында Халықаралық гуманистік және этикалық одақтың (IHEU) президенті (троиканың бір мүшесі ретінде) және 1998–2003 жылдар аралығында жеке өзі. Зигмунд Фрейд: австриялық невролог, психоанализ ғылымын қалаған. Бетти Фридан: американдық жазушы, белсенді және феминист. АҚШ-тағы әйелдер қозғалысының жетекші тұлғасы, оның 1963 жылғы «Әйелдердің мистикасы» кітабы 20 ғасырда американдық феминизмнің «екінші толқынын» қозғады деп есептеледі. 1975 жылы Америка гуманистік қауымдастығы оны «Жылдың гуманисі» деп атады. Р. Бакминстер Фуллер: американдық жүйелік теоретик, сәулетші, инженер, автор, дизайнер, өнертапқыш және болашақтанушы; 1969 жылы Америка гуманистік қауымдастығы оны «Жылдың гуманисі» деп атады. Шелдон Глашow: Нобель сыйлығының лауреаты, американдық теориялық физик. Ол Бостон университетінің математика және физика профессоры, Гарвард университетінің физика профессоры, зейнеткер. III гуманистік манифестіне қол қойған белгілі тұлға. Дэвид Гросс: американдық бөлшектер физигі және жолдар теориясының маманы. Фрэнк Вилчек пен Дэвид Политцермен бірге асимптотикалық бостандықты ашқандары үшін 2004 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығын алды; Гуманистік манифестке қол қойған 21 Нобель сыйлығының иегерлерінің бірі. Гопаражу Рамачандра Рао: оң атеизмді ұсынды; Үндістаннан шыққан атеист ойшыл және әлеуметтік реформатор.

H

Дэниел Хэндлер (1970 жылы туған): Лемони Сникет атты псевдониммен әйгілі американдық жазушы. Хэндлер өзін атеист және зайырлы гуманист деп атайды. Сэм Харрис (1967 жылы туған): американдық жазушы, философ және нейробиолог. Хьюберт Харрисон: Батыс Үндістаннан шыққан американдық жазушы, шешен, педагог, сыншы және радикалды социалистік саяси белсенді, Нью-Йорк қаласының Гарлем ауданында қызмет еткен. Актив А. Филипп Рэндольф оны «Гарлем радикализмінің әкесі» деп сипаттады, ал тарихшы Джоэл Август Роджерс – «өз заманының ең көрнекті афроамерикандық зиялысы» деп атады. «Американдық атеистер» ұйымының өкілі Джон Г. Джексон оны «Қара Сократ» деп сипаттады. Герберт А. Хауптман: американдық математик және химия саласы бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Гуманистік манифестке қол қойған 21 Нобель сыйлығының лауреатының бірі. Стивен Хокинг: Теориялық физик, космолог және автор, 1979–2009 жылдары Кембридж университетінің математика профессоры, Кембридж университетінің Теориялық космология орталығының ғылыми жетекшісі. Билл Хейден (1933 жылы туған): Австралияның генерал-губернаторы (1989–1996). Сэм Хедс: британдық энтомолог, палеонтолог және зайырлы гуманист. Кэтрин Хепберн: 1985 жылы Америка гуманистік қауымдастығының гуманистік өнер сыйлығымен марапатталды. Дадли Р. Гершбах: американдық химик және химия саласы бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Гуманистік манифестке қол қойған 21 Нобель сыйлығының лауреатының бірі. Кристофер Хиченс (1949–2011): ағылшын-американдық жазушы және журналист. Первез Худбой: Пәкістандық ядролық физик, эссеші және қорғаныс сарапшысы. III гуманистік манифестіне қол қойған белгілі тұлға. Джулиан Хаксли: Өзін «ғылыми гуманист» деп сипаттаған, Халықаралық гуманистік және этикалық одақтың құрылтай жиналысын басқарған. 1962 жылы Америка гуманистік қауымдастығы оны «Жыл гуманисі» деп таныды. Мартин Хагглунд: швед философы және модернистік әдебиет зерттеушісі. Ол өзінің экзистенциалдық, зайырлы гуманизм теориясын Жак Деррида, Георг Вильгельм Фридрих Гегель, Мартин Хайдеггер және басқалардың еңбектерін оқығаннан кейін «Бұл өмір: зайырлы сенім және рухани еркіндік» атты кітабында жариялады.

Ж

Альберт Жаккар: француз генетигі және эссеші. Пенн Джиллетт: американдық иллюзионист, комедияшы, музыкант және көп сатылған автор, Пенн мен Теллер дуетіндегі әріптесі Теллермен бірге жұмысымен, сондай-ақ атеизмді, ғылыми күмәндануды, либертариандық көзқарастарды және еркін нарықтық капитализмді қолдауымен танымал.

К

Джек Кеворкян: 1994 жылы Америкалық гуманистік қауымдастығы оған Гуманистік батыр сыйлығын табыс етті. Гарри Крото: 1996 жылы Роберт Керл және Ричард Смоллимен бірге химия саласындағы Нобель сыйлығын бөлісіп алған ағылшын химигі. Крото 2004 жылдан бастап Флорида мемлекеттік университетінде химия профессоры қызметін атқарады. Ол Гуманистік манифестке қол қойған 21 Нобель лауреатының бірі. 1974 жылы Америкалық гуманистік қауымдастығы оны Гуманистік серіктес деп атады және 2007 жылы Гуманистік өмірлік жетістіктері үшін сыйлықпен марапаттады.

М

Кирсти Макколл: ағылшын әнші-күйші. Пол МакКреди: америкалық авиациялық инженер. Ол "AeroVironment" компаниясының негізін қалаушы және Кремер сыйлығын жеңіп алған адаммен жүретін ұшақтың дизайнері болды. Сет МакФарлейн: "Отбасылық жігіт" және "Америкалық әке" сериалдарының авторы, актер, комедиан және әнші. 2011 жылы Гарвард университетінің "Жыл гуманисі" атанды. Билл Махер: американдық стендап комедианты, тележүргізуші, саяси комментатор, жазушы және актер. Эдди Марсан: ағылшын актері. Эван Макгрегор: британдық актер. Эшли Монтагу: еврей тегінен таралған британдық-американдық антрополог және гуманист, нәсіл және гендер сияқты тақырыптарды, сондай-ақ олардың саясат пен дамумен байланысын танымал етті. 1995 жылы Америка гуманистік қауымдастығы оны "Жыл гуманисі" деп атады. Тим Минчин: комедияшы, пианист, композитор, актер, оның шығармалары көбінесе дін, натурализм және ақыл-ой тақырыптарына арналған. Марио Молина: мексикалық химик және химия саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты; Гуманистік манифестке қол қойған 21 Нобель сыйлығының лауреатының бірі. Эрвин Неер: неміс биофизигі және медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Гуманистік манифестке қол қойған 21 Нобель сыйлығының лауреатының бірі.

P

Эллиот Пейдж: канадалық актер. Линус Полинг: американдық химик, биохимик, бейбітшілік жолындағы белсенді, автор және педагог; 1961 жылы Америка гуманистік қауымдастығы оны «Жылдың гуманисі» деп атады. Илья Пригожин: бельгиялық физикалық химик және химия саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты; Гуманистік манифестке қол қойған 21 Нобель сыйлығы лауреатының бірі.

С

Карл Саган: 1981 жылы Америка гуманистік қауымдастығының «Жыл гуманисі», Халықаралық гуманистік академияның гуманистік лауреаты. Джонас Салк: Америкалық медициналық зерттеуші және вирусолог, ең алдымен қауіпсіз және тиімді полиомиелит вакцинасын ашқан және жасағандығымен танымал. 1976 жылы Америка гуманистік қауымдастығы «Жыл гуманисі» атанды. Уильям Ф. Шульц: 1994 жылдың наурызынан 2006 жылға дейін Amnesty International АҚШ бөлімшесінің атқарушы директоры. Ол 1985 жылдан 1993 жылға дейін Unitarian Universalist Association президенті болып қызмет етті. 2000 жылы Америка гуманистік қауымдастығының «Жыл гуманисі» атанды. Род Серлинг: «Сумерек аймағы» фильмінің авторы және баяндаушысы. Майкл Шермер: Америкалық ғылым жазушысы, ғылым тарихшысы, The Skeptics Society-нің негізін қалаушы және оның Skeptic журналының бас редакторы. Джон Генри Сильва: Секулярлық принциптер мен құндылықтар туралы неогуманистік мәлімдемеге қол қойған. Марк Синден: ағылшын театр продюсері және актер. Humanists UK және Ұлттық зайырлы қоғамның қолдаушысы. Питер Сингер: Халықаралық гуманистік академияның гуманистік лауреаты. Пол Синха: кәсіби викторина жүргізуші және комедияшы, Ұлыбритания гуманистерінің қамқоршысы. Стеллан Скарсгард: швед актері. Б. Ф. Скиннер: американдық мінез-құлықшы, автор, өнертапқыш, әлеуметтік философ және ақын; 1972 жылы Америка гуманистік қауымдастығы «Жыл гуманисі» деп атады. Бенджамин Спок: 1946 жылы «Балаларға және балаларға күтім» кітабының авторы, американдық педиатр. Педиатриялық жұмысынан басқа, Спок 1960 жылдары және 1970 жылдардың басында Жаңа солшылдық және Вьетнам соғысына қарсы қозғалыстардың белсендісі болды; 1968 жылы Америка гуманистік қауымдастығы оны «Жыл гуманисі» деп атады. Патрик Стюарт: британдық актер. Ұлыбритания гуманистерінің қамқоршысы. Джон Сулстон: британдық биолог. Ол 2002 жылы Сидней Бреннер және Х. Роберт Хорвицпен бірге физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының бірлескен иегері; Гуманистік манифестке қол қойған 21 Нобель сыйлығының иегерлерінің бірі. Генри Тауб: Канадада туған американдық химик және химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты; Гуманистік манифестке қол қойған 21 Нобель сыйлығының лауреаттарының бірі. Валентин Турчин: Кеңес және американдық кибернетик және компьютерлік ғалым. Ол Refal бағдарламалау тілін, метажүйелік ауысулар теориясын және суперкомпиляция түсінігін жасады. Осылайша, ол жасанды интеллектінің ізашары және жаһандық ми идеясының негізін қалаушылардың бірі ретінде қарастырылуы мүмкін. «Діни емес гуманистік декларацияға» қол қойғандардың бірі. Тед Тернер: Америка кәсіпкері. 1990 жылы Америка гуманистік қауымдастығы «Жыл гуманисі» атанды. Марк Твен: Америкалық жазушы және юморист. Ол ең көп танылған романдары – «Том Сойердің баяулы» және оның жалғасы «Хаклберри Финннің баяулы». Нил ДеГрасс Тайсон: Америкалық астрофизик және ғылымды насихаттаушы. 2009 жылы Америка гуманистік қауымдастығы Исаак Азимов ғылым сыйлығымен марапаттады. Никола Тесла: Сербиялық-америкалық электр және механикалық инженер / өнертапқыш, қазіргі заманғы ауыспалы ток (AC) электрмен жабдықтау жүйесін жобалауға қосқан үлесімен танымал.

V

Гор Видал: американдық жазушы, драматург, эссеші, сценарист және саяси белсенді. Видал 2009 жылдың сәуірінен 2012 жылы қайтыс болғанға дейін Америка гуманистік қауымдастығының құрметті президенті болды, ал 1984 жылы ұйымның Гуманистік өнер сыйлығымен марапатталды. Курт Воннегут: американдық жазушы және сатирик. Воннегут 1992 жылдан 2007 жылы қайтыс болғанға дейін Америка гуманистік қауымдастығының құрметті президенті болды және 1992 жылы «Жыл гуманисі» атанды. Ол Халықаралық гуманистік академияның гуманистік лауреаты болды. Джеймс Д. Уотсон: ДНК құрылымын ашқан ғалымдардың бірі, Халықаралық гуманистік академияның гуманистік лауреаты. Уолт Уитман: американдық ақын, эссеші және журналист. Гуманист ретінде ол трансцендентализм мен реализм арасындағы кезеңнің бір бөлігі болды, екі көзқарасты да туындыларына енгізді. Уитман американдық әдебиет классикасындағы ең ықпалды ақындардың бірі, көбінесе еркін өлеңнің атасы деп есептеледі. Э. О. Уилсон: Халықаралық гуманистік академияның гуманистік лауреаты. Шервин Т. Вайн: раввин және Гуманистік иудаизм қоғамын құрған адам. 2003 жылы Америка гуманистік қауымдастығы оны «Жыл гуманисі» деп таныды. Стив Возняк: американдық ойлап табушы. 2011 жылы Америка гуманистік қауымдастығынан Исаак Азимов атындағы ғылым сыйлығын алды.

Y

Том Йорк: ағылшын музыканты және ән жазушы, Radiohead рок-тобының жетекші вокалисі және басты ән авторы.

Z

Фрэнк Заппа: Америка композиторы, әнші-әндер авторы, электр гитарашы, дискі жасаушы және кинорежиссер. 30 жылдан астам карьерасы бойы Заппа рок, джаз, оркестрлік және конкретті музыка туындыларын жазды.