Кіріспе

Сөздерді байланыстырып алмасудан тұратын сөз ойыны. Сөз тіркесі (Word Association) – бір-бірімен байланысты сөздерді айтудан тұратын көп таралған ойын. Ойын "бір сөз арқылы ассоциациялық тізбекті қозғау" немесе "берілген сөзге жауап ретінде басқа сөздерді еркін ойлап табу, ойын, шығармашылық тәсіл немесе психиатриялық сараптама ретінде" мағынасын беретін сөздік тіркес – сөз байланысына негізделген.

Сипаттама

Бастапқы сөз таңдалғаннан кейін, әдетте кездейсоқ немесе ерік-толықтықпен, ойыншы онымен байланысты сөзді тауып, оны барлық ойыншыларға жариялайды, әдетте оны дауыстап айту арқылы немесе осы уақытқа дейін қолданылған сөздер тізіміндегі келесі элемент ретінде жазып алады. Келесі ойыншы бұл алдыңғы сөзбен дәл солай істеуі керек. Бұл кезекпен кез келген уақыт бойы жалғаса береді, бірақ көбінесе сөздер саны шектеледі, мысалы, ойын 400 сөзден кейін аяқталуы мүмкін. Әдетте ойыншылар келесі сөзді алдыңғы сөзді естігеннен кейін ойға келген алғашқы сөзді жазады. Дегенмен, кейде олар сөздер арасындағы шығармашылық байланысты табу үшін көбірек ойланады. Айырбас көбінесе жылдам және кейде болжаусыз болады (бірақ логикалық үлгілерді табу оңай). Кейде ойынның қызықты бөлігі – адамдардың сөздерді байланыстыру арқылы туындайтын күлкілі немесе таңғажайып ассоциациялардан болады. Ойын белсенді немесе пассивті түрде ойналуы мүмкін, оны аяқтауға кейде бірнеше апта уақыт қажет болуы мүмкін, тіпті бір ойыншымен де ойнауға болады. Мысал: Сода, Спрайт, Пері, Тинкербелл, Питер Пэн, Табақтар, Қызылша, Ас үй, Тоңазытқыш, Сусындар, Сода.

Психология

Сөздік байланыстар адамның бейсаналық ойларын аша алады деп есептеледі (өйткені бұл олардың қандай нәрселерді бірге байланыстыратынын көрсетеді), бірақ басқалар мұндай техниканың психологияда қаншалықты тиімді болатынына күмән келтіреді. Көбінесе ойынның мақсаты – бірінші және соңғы сөздерді салыстырып, олардың байланысты екенін немесе қаншалықты ерекшеленетінін, немесе қанша сөз қайталанғанын анықтау болып табылады. Сондай-ақ, ойыншылар сөз тізімін қарап, бастапқыдан соңына дейінгі байланыстардың жолын көреді. Сөздік байланыстарды маркетологтар компанияның өнімдерін жарнамалауда қолданылатын атаулар немесе сипаттамалар арқылы дұрыс хабарлама жеткізілуін қамтамасыз ету үшін пайдаланады. Мысалы, 1950 жылдары жұмыс істеген Джеймс Викари сыра зауыты үшін "lagered" деген сөзді сынап көрді. Оның тексерушілерінің үштен бірі бұл сөзді сырамен байланыстырса, тағы үштен бірі шаршау, бас айналу және басқа да жағдайлармен байланыстырды. Зерттеу нәтижесінде Викаридің тапсырыс берушісі бұл сөзді пайдаланбауға шешім қабылдады. Психологияның алғашқы жылдары көптеген дәрігерлер пациенттердің өздері бақылай алмайтын мінез-құлқыларын байқады. Адамның мінез-құлқына оның санасынан тыс күштер әсер ететіндей болды. Бұл бөлік функциясы бойынша бейсаналық болып, содан кейін «Бейсаналық» деп аталды. Карл Юнг адамдардың идеялар, сезімдер, тәжірибелер және ақпаратты байланыстар арқылы байланыстыратынын, идеялар мен тәжірибелердің бейсаналықта бір-бірімен байланысып немесе топтасатынын, осының адамның мінез-құлқына әсер ететінін айтты. Ол осы топтарды «Комплекстер» деп атады.