Кіріспе

Үнді актрисасы (1954 жылы туған)

Бхануреха Ганесан (1954 жылдың 10 қазанында туған), көбінесе Реха деген сахналық атымен танымал, негізінен хинди фильмдерінде ойнайтын үнді актрисасы. Үнді киносының ең талантты актрисаларының бірі саналатын ол 180-нен астам фильмде түскен және бірнеше марапатқа ие болған, оның ішінде бір Ұлттық кино сыйлығы және төрт Filmfare сыйлығы бар. Ол маңызды және күрделі әйел рөлдерін ойнайды, бұл рөлдер әдебиеттен немесе өмірден алынған. Карьерасында белгілі бір төмендеулер болғанымен, Реха өзін көп рет жаңартып, мәртебесін сақтап қалу қабілетімен танымал. 2010 жылы Үндістан үкіметі оны Үндістанның төртінші жоғары азаматтық наградасы – Падма Шримен марапаттады. Актерлер Пушпавалли мен Джемини Ганесанның қызы Реха, бала актриса ретінде «Инти Гутту» (1958) және «Рангула Ратнам» (1966) телугу фильмдерімен мансабын бастады. Алғашқы басты рөлі «Operation Jackpot Nalli C. I. D 999» (1969) каннада фильмінде болды. «Саван Бхадон» (1970) хинди фильміндегі дебюті оны жас жұлдыз ретінде таныстырды. Бірақ, оның алғашқы фильмдерінің сәттілігіне қарамастан, ол көбінесе сыртқы келбеті мен салмағы үшін сынға ұшырады. Сынға ден қойып, ол өзінің сыртқы түріне және актерлік шеберлігін, сондай-ақ хинди тілін жетілдіруге көп күш жұмсады, нәтижесінде кеңінен танымал трансформация болды. 1978 жылы «Гхар» және «Мукаддар Ка Сикандар» фильмдеріндегі рөлдері үшін алғашқы танылу оның мансабының ең табысты кезеңінің басталуын білдірді, және ол 1980-ші жылдардың көп бөлігінде және 1990-шы жылдардың басында хинди киносының жетекші жұлдызы болды. «Кхубсурат» (1980) комедиясындағы рөлі үшін Реха алғашқы Filmfare сыйлығын «Үздік актриса» номинациясында жеңіп алды. Одан кейін «Басара» (1981), «Ек Хи Бхул» (1981), «Живан Дхаара» (1982) және «Агар Тум На Хоте» (1983) фильмдерінде ойнады. Көбінесе танымал хинди киносында жұмыс істегенімен, ол осы кезеңде неореалистік артхаус фильмдер қозғалысы – параллель киноға да қатысты. Бұл фильмдерге «Калиуг» (1981), «Виджета» (1982) және «Утсав» (1984) сияқты драмалар кірді, ал «Умрао Жан» (1981) фильміндегі классикалық куртизан рөлі үшін ол «Үздік актриса» номинациясында Ұлттық кино сыйлығын жеңіп алды. 1980-ші жылдардың ортасындағы қысқа уақыттық сәтсіздіктен кейін, ол әйелдерге бағытталған кек фильмдерінің жаңа трендіне бастаушылардың бірі болды, бұл «Хун Бхари Маанг» (1988) фильмімен басталды, ол үшін ол Filmfare сыйлығында «Үздік актриса» номинациясын жеңіп алды. Кейінгі онжылдықтарда Реханың жұмысы азайды. 1990-шы жылдардың басындағы рөлдері көбінесе жылы қабылданды. 1996 жылы ол «Хиладийон Ка Хилади» (1996) әрекет-триллеріндегі әдемі әйел рөлін сомдады, ол үшін «Үздік қосалқы актриса» номинациясында үшінші Filmfare сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ «Кама Сутра: A Tale of Love» (1996) және «Ааста: In the Prison of Spring» (1997) фильмдерінде де ойнады, бұл фильмдер сыншылар тарапынан мақтау алды, бірақ кейбір көрермендердің наразылығын тудырды. 2000-ші жылдарда ол «Зубейда» (2001) және «Ладжжа» (2001) драмаларындағы қосалқы рөлдері үшін мақтау алды және ана рөлдерін ойнай бастады, оның ішінде «Кои Мил Гая» (2003) ғылыми-фантастикалық фильміндегі және оның «Крриш» (2006) супергеройлық жалғасы фильмдеріндегі рөлдері бар, екеуі де коммерциялық сәттілікке жетті. Соңғысы оның ең табысты фильмі болды. Актерлік қызметінен басқа, Реха 2012 жылдан 2018 жылға дейін Раджья Сабханың депутаты болды. Оның жеке өмірі мен қоғамдық беделі жиі ақпарат құралдарында талқыланды. 1970-ші жылдардан бастап, Амитаб Баччанмен бірнеше сәтті фильмдерде түскені екеуінің арасындағы махаббат туралы көптеген болжамдарға әкелді, бұл «Силсила» (1981) фильмінде толыққанды көрініс тапты, ол ақпарат құралдарының болжамдарын көрсететін фильм болды. Оның Делидегі өнеркәсіпші және теледидар өндірушісі Мукеш Агарвалмен 1990 жылдың наурыз айындағы жалғыз некесі жеті айдан кейін оның өзіне қол жұмсауымен аяқталды. Реханың қоғамдық беделі көбінесе оның сексизмге байланысты болды. Ол сұхбат беруге және өмірі туралы әңгімелеуге құлықсыз, нәтижесінде ол оқшауланған деп есептелді.

Ерте өмір және еңбек

Рекха 1954 жылы 10 қазанда Мадраста (қазіргі Ченнаи) Оңтүстік Үндістан актерлері Джемини Ганьесан мен Пушпаваллидің отбасында дүниеге келді. Ганесан бұған дейін Т. Р. "Бобжима" Аламалумен некеде болған және төрт баласы болған: Иллинойс штатында тұратын радиациялық онколог Ревати Сваминатан, гинеколог Камала Селварадж, "Таймс оф Индия" журналының журналисі Нараяни Ганесан және медицина докторы Джая Шредхар. Оның актриса Савитри Виджая Чамундешвари, фитнес маманы және Сатиш Кумардан тағы екі баласы болды. Бұл арада Пушпаваллидің заңгер И. В. Рангачаримен бұрынғы некеден екі баласы (Бабужи мен Рама) болды. Ганесан мен Пушпаваллидің тағы бір қызы Рада (1955 жылы туған) болды. Нагапрасад пен актриса Шуба оның туыстары, ал Ведантам Рагхавайя мен оның әйелі Сурьяпрабха оның ағасы мен әпкесі. Рекханың ана тілі телугу, бірақ ол "үйде ағылшын тілінде сөйлесетінбіз, телугуда сөйлесе алмайтынбыз" және ол ағылшын тілінде ойлайды. Сондай-ақ, ол тамил және хинди тілдерін еркін меңгерген. Рекха өзінің отбасылық тарихы туралы 1970 жылдардың ортасына дейін айтпаған. Балалық шағында әкесі Ганесанмен қарым-қатынасы нашар болды. Бірақ Ганьсан оны қызы деп мойындағысы келмейді. Ол екі баласын да Пушпаваллимен сирек кездестірді, кейіннен Мадрастағы кинематографист К. Пракашқа үйленді және ол заңды түрде атын К. Пушпаваллиге өзгертті. Ол тағы екі балаға, Дханалакшмиге (кейін актер Теж Сапруға үйленді) және биші Сешуге (1991 жылы 21 мамырда қайтыс болды) дүниеге келді. Сол кездегі анасының белсенді актерлік кестесіне байланысты, Рекха әжесінің үйінде тұратын. Семи Гаревалдың сұхбатында әкесі туралы сұрағанда, Рекха оның өмір сүргенін білмейтінін айтты. Алайда Пұшпавалли 1991 жылы қайтыс болғаннан кейін бес жыл өткен соң, қарым-қатынастары жақсара бастады. Ол 2005 жылы қайтыс болды. Телугу тіліндегі "Инти Гуту" драмасында кішкентай рөл ойнаған кезде Рекха бір жаста еді. Ведантам Рагхавайяның режиссерлігімен түсірілген фильм 1958 жылдың соңында жарық көріп, коммерциялық табысқа қол жеткізді. Ол үш жасында балабақшаға оқуға түсіп, жасөспірім шағында Мадрастағы Презентация монастырлық мектебіне оқуға түседі. Сондай-ақ, ол Нарайанимен, Ганесан мен Арамэлудің екінші қызымен, мектепте кездесті, ол соңғысы тоғыз немесе он жаста болған кезде. Ол балалық шағында семіздікке ұшырағанын мойындады. 1990 жылы "The Illustrated Weekly of India" журналына берген сұхбатында ол өзін "мектептегі ең семіз қыз" деп атады. Осы кезеңде ол би мен спортқа деген сүйіспеншілігін дамытты, бірақ салмағына байланысты оларға ешқашан қатыспады. Оның өмірбаянының авторы Ясер Усманның айтуынша, Рекханы Пушпавалли 1968 жылы отбасының қаржылық қиындықтарға тап болғанда актерлік мансабын бастауға шақырды, өйткені ол оларға көмектеседі деп сенді. 13-14 жасында мектепті тастап, актерлік карьерасын толыққанды бастады. "Болливуд: танымал хинди киносының нұсқаулығы" (2004) атты кітабында Реханың 13 жасында мектепті тастағанын жазған. 1986 жылы "Бомбей: Сити" журналына берген сұхбатында Рекха бұл оқиғаның 14 жасында болғанын айтады. Алайда, ол 2004 жылы актриса және тележүргізуші Сими Гаревалмен сұхбаттасқанда Гантидің мәлімдемесін қолдағаннан кейін өзіне қайшы келген сияқты. Ол өзінің кіші қарындасы Раданың өзіне қосылуына рұқсат бермеді, өйткені ол Раданың өз ісін аяқтауын қалаған. Раджа Наватхе режиссерлік еткен "Аньяна Сафар" фильмінде ол әкесі Африкаға жасырын қазына іздеуге мәжбүрлеген Сунитаның рөлін сомдады. Ол өз жұмысы үшін ақы алды. Сол кезде анасы ауырып қалғандықтан, Рекханы таянасы сол жылдың тамызында Mehboob студиясында басталған түсірілімге ертіп барды. Рекха мен еркек кейіпкер Бисважит Чаттерджидің өлу сахнасы айналасында дау туындады, бұл туралы ол өзінің табиғи реакциясын сақтағысы келгендіктен хабарланбады. Кейінгі жылдары Рекха өзін алданып, осы сахнаға түскеніне шағымданады. Фильм цензура мәселелеріне тап болды және 1979 жылға дейін шығарылмады, содан кейін оны "До Шикари" деп атады. Өбеу көрінісі 1970 жылдың сәуірінде "Life" журналының Азиялық санында басылып шықты. Бұл америкалық журналист Джеймс Шепардты Рехамен сұхбат алу үшін Үндістанға баруға итермеледі, ол оны мансабын арттыру және шағымдарын білдіру мүмкіндігі ретінде көрді. До Шикари кинотеатрында жақсы шықпады. 1969 жылы Бомбейге көшіп келгеннен кейін, Рекха продюсер және режиссер Мохан Сехгалмен "Саван Бадон" фильміне келісімшартқа отырды. Ол оны сүйіктісі (Навин Нишкол)мен некеге тұру үшін ата-анасының рұқсатын а...

1970-жылдардағы мансаптық ауытқулар (1971-1977)

Кейін Рекхаға бірнеше ұсыныстар түсті, бірақ олардың ешқайсысы маңызды болған жоқ, себебі оның рөлдері көбінесе көркем бейнелі ғана болды. Ол он жылдық ішінде өте жемісті болды, жылына орта есеппен он фильмде ойнады, олардың көпшілігі саудалық сәттілікке жету үшін жасалған фильмдер болып есептелді және оның мансабын рөлдері мен танылу тұрғысынан ілгерілетуге көмектеспеді. Ол сол кезде «Раампур Ка Лакшман» (1972), «Кахани Кисмат Ки» (1973) және «Пран Джей Пар Вачан На Джей» (1974) сияқты бірнеше коммерциялық тұрғыдан табысты фильмдерде ойнады, бірақ оның актерлік шеберлігі үшін жоғары бағаланбады. Автор Тежасвини Гантидің сөзін келтірсек, «индустрия оның жетістігіне таң қалды, өйткені оның қара терісі, тоқ келген дене бітімі және жарқыраған киімдері киноиндустриясы мен қоғамда қалыптасқан сұлулық стандарттарына қайшы келді». Рандир Капурдың «Дхарам Карам» фильмі бұзақы туралы драма еді, ал «Линк» журналы Рекханың рөлі оның ең қайғылы рөлі екенін атап өтті. «Дхарматма» мафиялық фильмі оның сол жылғы жалғыз қаржылық табысы болды. Фироз Ханның режиссерлік жұмысы және басты рөлде ойнаған фильмінде ол Ханның балалық шағының сүйіктісі Ану рөлінде ойнады. Рекха сол кездегі қабылдау оны сыртқы түрін өзгертуге және рөлдерді таңдауда жақсартуға ынталандырғанын еске алады: «Менің қара теріім мен Оңтүстік Үндістандық ерекшеліктерім болғандықтан үнді фильмдерінің «құрлы қаздары» деп атады. Сол кездегі жетекші актрисалармен мені салыстырып, оларға тең емес екенімді айтқанда қатты ренжідім. Мен тек қана өз қабілетімнің арқасында үлкен жетістікке жеткім келеді». 1970 жылдардың ортасы оның физикалық трансформациясының басталуын білдірді. Ол макияжға, киімге көңіл бөлді, үш ай бойы актерлік шеберлігін жетілдірді және хинди тілін жетілдіру үшін жұмыс істеді. Салмақтан құтылу үшін ол дұрыс тамақтанды, тұрақты және тәртіпті өмір салған және йогамен шұғылданды, кейін дене шынықтыруды насихаттау үшін альбомдар жазды. Халид Мохамедтің сөзінше, «Көрермендер оның экрандық бейнесінің және актерлік стилінің күрт өзгеруіне таң қалды». Рекха фильмдердегі рөлдерін көбірек ойластырып таңдай бастады. Бұл актермен бірге ойнаған алғашқы рөлі болды. Сол жылы ол Винод Ханна мен Надирамен бірге «Ап Ки Хатир» комедиялық драмасында ойнады. Кедей қыз рөлі үшін ол бірнеше киножурналистер қауымдастығынан сыйлықтар алды. The Hindu газетіндегі ретроспективті шолуда спорт журналисі және киносыншысы Виджай Локапалли Рекханың рөлі оған қиындық тудырғанын болжады және Ханнамен арасындағы үйлесімділігін бағалады; Link журналының сыншысы оның әлеуметтік тақырыптарын жоғары бағалады. Film World журналы оны «Иммаан Дхарам» фильміндегі жұмысы үшін «Үздік актриса» сыйлығымен марапаттады. Онда ол ұры Мохан Кумар Саксенаға (Шаши Капур) ғашық болған тамил жұмысшысы Дурга рөлін ойнайды. Cine Blitz журналы Рекханың актерлік талантын дәлелдегені үшін мақтады.

Бұрылыс, жұлдыздық және параллель кино (1978-1984)

Рекханың өміріндегі шешімді қадам 1978 жылы «Гар» әлеуметтік драмасында зорлау құрбанының рөлін сомдаған кезде болды. Ол жаңадан үйленген әйел Аартиді ойнайды. Фильмде оның кейіпкері күйеуінің (Винод Мехра) көмегімен зорлаудан кейін бастан өткен ауыр жағдайды көрсетеді. Бұл фильм оның алғашқы маңызды жетістігі саналды, оның ойыны сыншылар мен көрермендер тарапынан жоғары бағаланды. Динеш Рахежа: «Гар ересек Рекханың келгенін жариялады. Оның қуанышпен толы архетиптік бейнесі өте шынайы сомдаумен ауыстырылды». Фильм оң пікірлерге ие болды, ал Рекханың Зохрабай есімді тәуеф рөліндегі шағын рөлі «Filmfare» сыйлығына «Үздік қосалқы актриса» номинациясын әкелді. «Трибуна» газетінің М. Л. Даван оның «жанғыш қарқындылығын» атап өтті. «До Анжане» фильмінен кейін оның әріптесі Амитаб Баччанмен махаббатқа түскені туралы әңгімелер тарады. Келесі екі жыл одан да сәтті болды. 1980 жылы Рекха Хришикеш Мукерджидің «Кхабсурат» комедиясында ойнады. Ол осы рөл үшін арнайы жазылған Манжу Дайалды сомдады. Ол жас әйел ретінде жаңадан үйленген қарындасына барып, үлкен отбасына қуаныш сыйлауға тырысады, бірақ үйдің анасы оған қарсы шығады. Рекха өзінің кейіпкерінің шалқар мінезімен оңай танысқанын айтып, оны «өзімнің бір бөлігім» деп атады. «Кхубсурат» және Рекханың ойнаған рөлі сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, фильм қаржылық табысқа жетті. Т. Рама Раоның «Маң бар сажана» және «Юдай» фильмдері, сондай-ақ Саван Кумар Тактың «Сажан ки сахели» фильмдері сол жылы оған қосымша назар аударды. Амитаб Баччанмен болған қарым-қатынасы туралы болжамдар Яш Чопраның «Силсила» романтикалық драмасында бірге ойнаған кезде аяқталды. Бұл фильм олардың бірлескен жұмыстарының ең даулысы болды, себебі ол баспасөз таратып жүрген аңыздарды көрсетті: Рекха Баччанның сүйіктісін ойнады, ал Баччанның әйелі Жая Баччан оның әйелі рөлінде болды. Фильм 1980-1981 жылдары құпия түрде түсірілді, Чопра түсірілім алаңына бұқаралық ақпарат құралдарының келуіне рұқсат бермеді. Көптеген журналистер «Силсиланы» «кастингтік шеберлік» деп бағалады, бұл Рекха мен Баччанның соңғы бірлескен жұмысы болды. Фильм 1981 жылдың шілдесінде көрсетілді, бірақ сынға ұшырап, коммерциялық сәтсіздікке тап болды. Чопра мұны актерлік құрамға байланысты деп санайды, көрермендердің назары сюжетке емес, болжамдарға аударылған. India Today газетінің Сунил Сетхи Рекханың «Амитаб Баччанның шаршатарлық шовинизм сияқты жасанды» екенін айтты. Екеуі де кассалық табысқа жетті. Ол «Дживан Дхаара» (1982) үшін тағы бір «Filmfare» сыйлығына «Үздік әйел» номинациясын алды, онда ол отбасын асыраудың жалғыз тірегі болған жас, үйленбеген әйел рөлін ойнады. Осы кезеңде Рекха өзінің шегін кеңейтуге дайын болды және неореалистік үнді киносының қозғалысы болған параллель кинода жұмыс істей бастады. Осы фильмдерге «Калиуг» (1981), «Умрао Жан» (1981), «Виджета» (1982), «Утсав» (1984) және «Ижазәт» (1987) кіреді. Мырза Хади Русваның 1905 жылғы «Умрао Жан Ада» урду романының бейімделуі болған «Умрао Жан» фильмінде Рекха 1840 жылдары Лакхнаудан шыққан алтын жүректі ақын және куртизан рөлін ойнады. Фильмнің өндірісіне көп қаржы жұмсалды, ол Умраоның бала кезінен бастап, жезөкшеханаға сатылып, жылдар өткен соң махаббат пен басқа да қиындықтар арасында бақыт іздеген танымал куртизанға айналу тарихын көрсетеді. Рөлге дайындалу үшін, актерлік карьерасының басында хинди тілінде сөйлей алмаған Рекха урду тілінің нюанстарын үйренуге кірісті. Рекханың ойнаған рөлі көпшілік тарапынан мақтауға ие болды және бүгінгі күнге дейін оның ең жақсы жұмыстарының бірі саналады. «The Illustrated Weekly of India» журналының Балу Бхаратан оның «зерттелмеген актерлік күші» туралы жазды. Ол «Үздік әйел актер» номинациясында Ұлттық кино сыйлығын алды және тағы бір «Filmfare» сыйлығына ұсынылды, ал «Filmfare» кейін бұл рөлді Болливуд тарихындағы ең танымал рөлдердің бірі деп санайды. Кейін ол бұл фильмнің өміріндегі шешімді қадам болғанын айтты. Сыншы және жазушы Виджай Наир оның өнерін «заманауи Драупадидің шеберлікпен түсіндірілуі» деп сипаттады. Маду Трехан оны «ақыл-парасаты, күш-қуаты бар және жас қайын інісіне деген құштарлығын» «қатесіз» ойнағаны үшін мақтады. 1982 жылы шыққан «Виджета» фильмінде Нейлима күйеулік проблемалармен күресіп, болашақ жоспарлары туралы шешім қабылдамаған жасөспірім ұлын қолдауға тырысады, ол ақырында Үндістанның әуе күштеріне қосылуға шешім қабылдайды. Ол бұл рөлді өзінің сүйікті рөлі деп атайды. Фильм өзінің сезімталдығы мен Рекханың интимдік көріністері үшін кеңінен талқыланды, ол бұл мүмкіндікті сол кездегі жаңа актерлермен бәсекелесудің жолы ретінде қарастырды. «Утсав» фильмінің сценарийі мен режиссурасы көрермендер мен киносыншыларды екіге бөліп жіберді, бірақ оның жұмысы мен костюмдері жақсы қабылданып, мақтауға ие болды. «Asiaweek» журналында Рекханың «жасыл-жасыл зергерлік бұйымдар ғана кигені» жазылған. 2003 жылы Майтхили Рао: «Рекха — ежелгі үнді немесе 19 ғасырдың Мұсылман Лакхнауы болсын, куртизан рөліне әрқашан бірінші таңдау» деп жазды. Гульзардың «Ижазәт» драмасында Рекха мен Насируддин Шах ұзақ жылдардан кейін теміржол станциясында кездейсоқ кездесетін ажырасқан жұбайлардың рөлін ойнайды, олар бірге тұрған кездегі өмірін еске алады және олардың ажырасуына әкелген келіспеушіліктерді еске түсіреді.

Қайта қалпына келтіру және қайта өрлеу (1985-1989 жж.)

Паралель кинодан басқа, Рекха басқа да маңызды, тіпті қауіп-қатерлі рөлдерді ойнады; ол кейіпкер әйелдерге бағытталған кек алу фильмдерінде басты рөлдерді ойнаған алғашқы актрисалардың бірі болды, оның алғашқысы 1988 жылы «Хун Бхари Маанг» болды. Ол фильмдегі рөлі үшін екінші «Фильмфэр» сыйлығын жеңіп алды. Рекха «Хун Бхари Маанг» фильмін «Мен толыққанды түсініп, басынан аяғына дейін назар салған бірінші және жалғыз фильм» деп сипаттады. Бір сыншы оның фильмдегі рөлі туралы былай деп жазды: «Арти рөліндегі Рекха мінсіз, бұл оның ең үздік рөлі! Алғашқы жартысында ұялшақ және аса тартымды емес Арти ретінде ол өте жақсы, ал пластикалық операциядан кейін модель және әдемі, құпиялы әйел ретінде де өте жақсы. Кейбір көріністерде біз өте жоғары деңгейдегі актрисаны тамашалап отырмыз». The Tribune газетінің М. Л. Даван 1988 жылғы атақты хинди фильмдерін баяндап жатып, «Хун Бхари Маанг» Рекха үшін «феникс құсы сияқты қайта тіріліп, өзінің батылдығымен көрермендерді таң қалдырған жемісті еңбек» болды деп атап өтті. Encyclopædia Britannica-ның хинди киносының энциклопедиясы оның рөлін хинди киносының есте қаларлық әйел кейіпкерлерінің бірі деп тізімдеді, бұл рөл «әдетте кешірімді келетін әйел туралы көзқарасты өзгертіп, оны кек алушы періштеге айналдырды» деп көрсетілді. Screen журналының ұқсас тізімінде бұл рөл «хинди кино қаһармандарының мақтанышын тудырған он есте қаларлық рөлдің» бірі ретінде енгізілді. Кейінгі сұхбаттарында Рекха бұл рөл үшін «Фильмфэр» сыйлығын алудың күтпеген оқиға болғанын және шағын үзіліс жасап, жас жұлдыздардың артынан қалып қойғаннан кейін оған сенімділік пен нақтылық сыйлағанын айтты. «Бұл фильмдегі барлық мақтаулар мені шабыттандырып, мен әлі де қажет екенімді түсінуге көмектесті. Мен өзімді барынша жақсы көрсетуге одан да ынталы болдым және сол сәтте менің міндетім, менің туғаннан берген дарыным – қойылым арқылы адамдардың өмірінде өзгеріс жасау екенін білдім».

Карьераның ауытқуы мен қысқа мерзімді қайта жандануы (1990-1999)

1990 жылдары Рекханың сәттілігі төмендеді. Оның көптеген фильмдері сәтті болмады, ал көптеген рөлдері сыншылар тарапынан сыналып, айыпталды. Дегенмен, сыншылар оның буынның көптеген актрисаларынан, мысалы, Хема Малини мен Раакхиден айырмашылығын атап өтті. Олар аналар мен тәтелер сияқты кейіпкерлік рөлдерді ойнауға көшкенімен, Рекха жас жұлдыздардың даңққа ие болған кезінде де басты рөлдерді ойнап тұрды. "Индиан экспресс" газеті оны былай сипаттады: "Жылқыға мініп, қылыш қолданып, "гүл" (phool) атағына лайық болып, "көмір" (angaarey) болып өзгеруге қабілетті". "Фоль Бане Ангарай" және "Хун Бхари Маанг" фильмдеріне көрермендердің жақсы қабылдауы бірнеше режиссерлерді Рекхаға ұқсас ұсыныстар жасауға итермеледі. Ол осындай рөлдерді – "құтырып алушы періштелер" деп аталатын – бірнеше келесі жобаларында ойнады, бірақ бұл рөлдер бұрынғыдай үлкен әсер етпеді. Олардың ішінде "Инсаф Ки Деви" (1992), содан кейін "Аб Инсаф Хога" (1995) және "Удаан" (1997) фильмдері бар, олардың барлығы сәтсіздікке ұшырады. Одан кейін ол Шакти Самантаның "Гитанджали" фильмінде Джитэндрамен бірге егіз әпкелердің рөлін ойнады, ал кассада сәтсіз болған "Мадам X" фильмінде басты рөлді ойнады, онда ол полициямен жұмыс істеп, әйел гангстердің рөлін сомдады. Онжылдықтың ортасында Рекха өзінің құлдырауын тоқтатуға қол жеткізді, бірнеше даулы фильмдерге келісім берді, соның ішінде "Кама Сутра: Махаббат туралы әңгіме" және "Хиладийон Ка Хилади" (1996). "Кама Сутра" – Мира Наирдің режиссерлік еткен шетелдік туынды. Бұл эротикалық драма болды, және көптеген адамдар оның фильмдегі Кама Сутра оқытушысы рөлі оның мансабына зиян келтіреді деп ойлады. Ол сынға ешқандай мән бермеді. Variety журналының редакторы Тодд Маккарти оны осы рөлде "тамаша бейнеленген" деп сипаттады. Умеш Мехраның "Хиладийон Ка Хилади" фильмі үлкен қаржылық табысқа ие болды, сол жылғы ең табысты үнді фильмдерінің біріне айналды. Бұл фильмде Рекха алғаш рет жағымсыз кейіпкерді сомдады – Мадам Майя, АҚШ-та заңсыз күрес матчтарының құпия бизнесін басқаратын қатыгез әйел, фильм барысында Аксхай Кумардан әлдеқайда жас жігіттің махаббатына ие болады. Оның ойнаған рөлі үшін бірнеше марапаттарға ие болды, соның ішінде "Фильмфэр" сыйлығының "Ең үздік қосалқы актриса" және "Жұлдызды экран" сыйлығының "Ең үздік жағымсыз кейіпкер" номинациялары. Оның өнерін жанкүйерлер мен сыншылардың оң пікірлеріне қарамастан, ол бірнеше рет фильмде өзінің бейнесін ұнатпағанын, оның жұмысы жеке стандарттарына сай келмейтінін айтты. Сол кездегі тағы бір даулы фильм – Басу Бхаттачарьяның мансабындағы соңғы туындысы болған "Ааста: Көктем түрмесінде" (1997), онда ол айғақтап жұмыс істейтін үй шаруасының әйелі рөлін ойнады. Ол тағы да пресса мен көрермендердің бір бөлігінен рөлінің сипаты және фильмдегі ашық махаббат көріністері үшін сынға ұшырады. Кейін ол былай деді: "Менің рөлім туралы көп әңгіме болды. Мен ешқандай рөлді ойнауға қарсы емеспін. Мен кез келген рөлді ойнай алатын деңгейге жеттім. Бұл ананың, қарындастың, жағымсыз немесе жақсы, сенсациялық немесе кез келген рөл болуы мүмкін". Оның өнері оң пікірлерге ие болды және "Жұлдызды экран" сыйлығына үміткер болды, India Today оның жұмысын "жылдар ішіндегі ең үздік өнер" деп атады. Одан кейін ол "Қила" (1998) және "Ана" (1999) фильмдерінде ойнады.

Қасиетті рөлдерді мойындау (20002006)

2000 жылдары Рекха салыстырмалы түрде аз фильмдерде ойнады. Ол онжылдықты Т. Рама Раоның «Буланди» фильмімен бастады. Екіншісі – Халид Мұхаммедтің «Зубейда» фильмі, онда Каризма Капур және Манож Ваджпаи патшаның бірінші әйелі Махарани Мандира Деви рөлін ойнады. 2001 жылы Рекха Раджкумар Сантошидің феминистік драмасы «Ладжа» фильмінде ойнады. Бұл фильм екі жыл бұрын Баванипурда зорланған әйелдің оқиғасына негізделген. Фильмде қашып кеткен әйелдің (Маниша Койрала) саяхаты көрсетіледі, ал оның оқиғасы үш бөлімнен тұрады. Әр бөлімде ол тоқтаған әйелдің тарихы айтылады. Рекха фильмде қысымға ұшыраған далит әйелі және топтық зорлаудың құрбаны болған әлеуметтік белсенді Ремдулари рөлін ойнады. Фильм туралы сөйлегенде Рекха: «Мен – Ладжамын, Ладжа – мен» деді. Ойнаған рөлі үшін жоғары бағаланған ол «Filmfare Award» және «Халықаралық Үнді кино академиясының сыйлығы» (IIFA) сияқты бірнеше номинацияға ие болды. Таран Адарш: «Бұл Реханың соңғы уақыттағы ең жақсы ойнаған рөлдерінің бірі» деп жазды. Ракеш Рошанның ғылыми-фантастикалық фильмі «Кой Мил Гая» фильмінде Рекха Хритик Рошан ойнаған дамуы бұзылған жас жігіттің жалғыз анасы Сония Мехра рөлін ойнады. Фильм қаржылық және сын тұрғысынан табысқа ие болды және жылдың ең танымал фильмі болды, соның ішінде «үздік фильм» үшін «Filmfare Award» сыйлығын жеңіп алды. Рекха Қалид Мохамедтің «қатаң түрде тыныш» деп сипаттаған рөлі үшін «Filmfare» сыйлығына «үздік екінші пландағы әйел» номинациясын алды. 2005 жылы Рекха Прадип Саркардың «Паринета» фильмінде «Кайсы пахели Зиндагани» әніне байланысты бір эпизодта түсті. «Башке рехна ре баба» (2005) фильмінде Рекха өзінің немере қызымен бірге еркектерді алдап мүліктерінен айыратын алаяқ әйел рөлін ойнады. Фильм сыншылар тарапынан сәтсіздікке ұшырады. Mid Day: «Реханың осы фильмге келісуі таңғаларлық», – деп жазды. 2006 жылы «Кудион ка хай замана» фильмінің түсірілімі басталды. Инду Мирани: «Рекха ешқашан басқа фильмге түспейді» деп жазды. 2007 жылы Daily News and Analysis журналындағы мақаласында Дипа Гахлот Рекхаға кеңес берді: «Фильмдерді мұқият таңдаңыз, тағы бір «Бах Ке Рехна Ре Баба» және «Кудион Ка Хай Замана» сияқты фильмдер дива мәртебесіне қауіп төндіреді». 2006 жылы ол Ракеш Рошанның «Кой Мил Гая» фильмінің жалғасы «Криш» фильмінде Сония Мехра рөлін қайта ойнады. Бұл супергеройлық фильмде оқиға 20 жылға озып кетеді және Сонияның немересі Кришнаның (қайтадан Хритик Рошан ойнайды) тарихына назар аударады. Ол анасының қайтысынан кейін жетегінде өсірген және үстімізден келетін күштерге ие болады. «Криш» сол жылдың ең көп касса жинаған екінші фильмі болды және оның алдыңғы фильмі сияқты блокбастер деп танылды. Фильм сыншылардан оң пікірлер алды, ал Рекханың жұмысы оған «үздік екінші пландағы әйел» номинациясын әкелді. Variety журналының Ронни Шейб оның «бала тәрбиесімен айналысатын әже» рөлін тереңдеп көрсеткенін атап өтті.

Кейбір жұмыстар; үзіліс (2007 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2007 жылы ол Гутхам Гоузедің "Ятра" фильмінде тағы да бір куртизан рөлін сомдады. Мансабының басында осындай рөлдерді ойнағандағы алғашқы табысынан өзгеше, бұл жолы фильм сәтті болмады. 2010 жылы Рекха Үндістан үкіметінің төртінші ең жоғары азаматтық наградасы – "Падма Шри" орденімен марапатталды. 2010 жылы Рекха Хема Малини мен Риши Капурмен бірге "Садиян" фильмінде түсті. Бұл фильмде Шатрухан Синнаның ұлы Лув Синна актерлік дебютін жасады. Алайда фильм прокатта үлкен табысқа жете алмады. 2014 жылы Рекха Абишек Капурдың "Фитур" фильмі жобасында жұмыс істеді, бірақ белгісіз себептермен фильмнен бас тартып, кейін оның орнына Табу шақырылды. 2014 жылы ол Дивали мерекесінде (24 қазан) көрсетілген "Супер Нани" фильмінде де ойнады. "Супер Нани" – отбасылық драма, онда әже (Рекха) балалары мен күйеуі Рандир Капурдан құрмет таппайды. Немересі Шарман Жоши оны өзгеруге көндіреді. Әже өзін керемет модель ретінде көрсетіп, жаңа бейнеге енбеседі. 2015 жылы ол Р. Балкидің "Шамитабх" фильмінде өзінің өзін сомдады.

Жеке өмірі мен экраннан тыс жұмысы

1990 жылы Рекха Делидегі кәсіпкер Мукеш Аггарвалға үйленді. Аггарвал өзінің күшімен жеткен кәсіпкер және «Hotline» ыдыс-аяқ брендінің иесі болды. Оның депрессиямен ұзақ уақыт күрескеніне сенімді, ал Рекханың өмірбаяшыларының мәліметінше, ол оның психикалық денсаулығы туралы некеден кейін ғана білген. Ол Рекханың «құмар жанкүйері» деп сипаттаған ортақ досы және әйелдер киімдерін тігуші Бина Рамани арқылы танысты. Олардың некесі 1990 жылдың 4 наурызында болды, ал бірнеше айдан кейін – ол Лондонда болғанда – ол бұрынғы бірнеше әрекеттерден кейін, «Ешкімді кінәламаңыздар» деген хат қалдырып, өзіне-өзі қол жұмсады. Ол кезде баспасөз оны қатты сынға алды, сол кезді бір журналист «өміріндегі ең қиын кезең» деп атады. Бхавана Сомая осы кезеңде «актрисаға қарсы күшті толқын болды – бірі оны колдовщик десе, енді бірі кісі өлтіруші деді» деп айтты, бірақ көп ұзамай «Рекха тағы да бір кемшіліксіз шықты!» деп қосты. Ол 1973 жылы актер Винод Мехрамен үйленген деген қауесет тарады, бірақ 2004 жылы Сими Гаревалмен телеинтервьюда Мехрамен үйленгенін жоққа шығарды, оны «жақсы тілектес» деп атады. Қазір Рекха Мумбайдағы Бандрадағы үйінде тұрады. Ол сондай-ақ, «До Анжаане» және кейін «Силсила» фильмдерінде бірге ойнағаннан кейін үйленген Амитабх Баччанмен қарым-қатынаста болған деген әңгімелер де көп айтылды. Сыншылар Рекханың хинди тілін және актерлік шеберлігін жетілдіру үшін көп еңбек еткенін атап өтті, ал БАҚ өкілдері оның 1970 жылдардың басында «семіз» қаздан «қуға» қалай айналғанын жиі талқылады. Рекханың осы өзгерісіне йога, дұрыс тамақтану және тұрақты, тәртіпті өмір салты көмектескен. 1983 жылы оның диетасы мен йога жаттығулары «Рекханың санасы мен денесінің ғибадатханасы» атты кітапта жарияланды. Рекханың баласы жоқ. Ол өзін жұмыртқа жейтін адам деп мойындайды. 2012 жылы Рекха Үндістан Парламентінің жоғарғы палатасы – Раджя Сабхаға Парламент мүшесі болып тағайындалды. Ол өнер саласындағы еңбегі үшін (Үндістан Конституциясының 80-бабына сәйкес, Президентке белгілі бір салалардағы сарапшылығы үшін 12 мүше тағайындауға құқық береді) Премьер-министр Манмохан Сингхтің ұсынысы бойынша Президент Притхиба Патил тағайындады. Оның өкілеттігі 2012 жылдың 27 сәуірінде басталып, 2018 жылдың дәл сол күні аяқталды. Ол Тұтынушылар істері, азық-түлік және қоғамдық тарату комитетінің жұмысына қатысты, бірақ басқа тағайындалған мүшелер сияқты, оның алты жылдық өкілеттігі төмен қатысуы және палатада белсенділік танытпауына байланысты сынға ұшырады.

Сурет және суретшілік

Рекханың киноиндустриядағы мәртебесі жылдар бойындағы өзгерісі, экрандағы бейнесі және орындаған рөлдері тұрғысынан талқыланды. Мукеш Хосланың “The Tribune” газетіне жазған мақаласында оның “Saawan Bhadon” фильміндегі күлкілі ауыл қызынан елдің ең танымал актрисаларының біріне айналуына қызығушылық танытты. “Hindustan Times” оның физикалық өзгерісі мен салмақ жоғалтуын “кино және мүмкін, өмірдегі ең таңғажайып трансформациялардың бірі” деп сипаттап, “Рекха семіз, қарапайым қызбен салыстырғанда, сұлу және жұмбаққа толы әйелге айналды” деген пікір білдірді. Критик Омар Курешидің айтуынша, “Үндістанда ‘дива’ деген термин Рекха үшін қолданылды”. Критик Халид Мохамед оның техникалық шеберлігін жоғары бағалап: “Ол қалай және қаншалықты беру керектігін біледі. Оның режиссер болуға барлық мүмкіндігі бар. Оның бақылауында белгілі бір осалдық бар. Ол актерлік кезінде зерттейді”. Оның екі фильмінде режиссер болған Шьям Бенегал оны “режиссердің актрисасы” деп есептейді. “The Tribune” газетінің М. Л. Даван “Ghar” және “Khubsoorat” фильмдерінен кейін Рекханың актриса ретінде дамуының “[ ] Umrao Jaan” фильмінде жетегіне жеткенін жазды. Ол трагикалық куртизан рөлінде өте сапалы ойын көрсетіп, ерекше дауыс ырғағы мен көңілсіздікке толы мінезді қабылдады. Рекха көңілді әрі нәзік қимылдармен көп нәрсені жеткізді”. 2010 жылы “Filmfare” журналы оның “Khubsoorat” (1980) және “Umrao Jaan” (1981) фильмдеріндегі екі ойнаған рөлін “80 ұлы ойнаған рөлдердің” тізіміне енгізді. Соңғы фильмдегі жұмысы “Forbes India” журналының “Индия киносының 25 ең ұлы актерлік жұмысы” тізіміне қосылды. 2011 жылы “Rediff” оны барлық уақыттағы ең ұлы үнді актрисаларының тоғызыншысы деп атады, сонымен қатар: “Рекханың ұзақ өмір сүруіне немесе өзін қайта жаңарту қабілетіне таң қалмау мүмкін емес. Актриса ер адамның жұмысын қабылдап, оны керемет орындады, барлық үздік актерлермен тең тартысып, олардан гөрі есте қалды”. 2023 жылы Раджив Масанд оны “India Today” журналының ұқсас тізіміне енгізді. Кәсіби мансабындағы жетістіктеріне қарамастан, Рекханың қоғамдық бейнесі бұқаралық ақпарат құралдарында оның жеке өмірі мен қарым-қатынастары туралы әңгімелермен байланысты. Жариялылықтан қашып жүретіндігімен белгілі Рекха құпиялы және оңаша өмір сүретіндігімен танылды, бұл оны бұқаралық ақпарат құралдарында Грета Гарбомен салыстыруға себеп болды. Рекха сирек сұхбат береді және көбінесе кештер мен шаралардан қашып жүреді. Бірде оның құпия бейнесі туралы сұрағанда, ол осы бейнеге сай өмір сүруге тырысқан жоқ екенін бірнеше рет мәлімдеді, бұл бейне баспасөздің туындысы екенін айтты: “Қандай құпия? Осы бейнені жасаған – бұқаралық ақпарат құралдары. Мен жаратылысымнан ұялшақпын, өзімшілмін және өте жеке адаммын”. 2003 жылы Рекханы барып көрген киножурналист Анупама Чопраның айтуынша, таблоидтар оны “жақсылықты еркектер мен жалғыздықтан азап шеккен, оңаша әйел” ретінде көрсеткен, бірақ шындығында Рекха “мүлде басқаша”, оны “әңгімелеуге және қызығушылық танытуға, қуантуға және күшті, көңілді және заңсыз оптимистікке” толы деп сипаттады. 1999 жылы журналист, кейін жазушы болған Мохан Дип оның алғашқы өмірбаянын “Eurekha! : The Intimate Life Story of Rekha” (1999) деген атпен жариялады. 2016 жылы журналист Ясир Усман “Rekha: The Untold Story” атты тағы бір өмірбаянын шығарды.