Кіріспе

La 1 (La Uno, The One) – Испанияның ұлттық мемлекеттік телеарнасы, Televisión Española (TVE) теледидар бөлімшесіне тиесілі және оны басқаратын ашық эфирдегі телеарна. Бұл корпорацияның жетекші телеарнасы болып табылады және Telediario жаңалықтары, кешкі бағдарламалар, кино және ойын-сауық, сондай-ақ маңызды жаңалықтар, спорт және ерекше оқиғалар сияқты бағытталған және жалпылама бағдарламаларды көрсетумен белгілі.

Тарих

Ол 1956 жылғы 28 қазанда Испаниядағы алғашқы тұрақты теледидар қызметі ретінде іске қосылды. 1966 жылғы 15 қарашаға дейін, TVE екінші арнаны іске қосқанға дейін ол жалғыз болды. TVE елде теледидар таратуда монополияға ие болғандықтан, 1983 жылғы 16 ақпанда алғашқы аймақтық қоғамдық телеарна іске қосылғанға дейін, Баск елінде Euskal Telebista хабар таратуды бастағанға дейін, олар жалғыз телеарна болды. Коммерциялық теледидар 1990 жылғы 25 қаңтарда Antena 3 бүкіл ел бойынша хабар таратуды бастаған кезде іске қосылды. Телеарна бастапқыда 1966 жылы екінші арнасы іске қосылғанға дейін "Televisión Española" деп аталды. Содан бері ол 2008 жылы қазіргі "La 1" (La uno) атауын қабылдағанға дейін "Primera Cadena", "Primer Programa", "TVE 1", "TVE1" немесе "La Primera" сияқты басқа да атауларды алды. Оның бас кеңсесі және негізгі өндіріс орталығы – Прадо-дель-Рей, Позуэло-де-Аларкон қаласында орналасқан. Оның бағдарламаларының басым бөлігі испан тілінде және Испанияның барлық аймақтарында бірдей болғанымен, TVE-нің әрбір автономиялық округте аумақтық орталықтары бар және олардың әрқайсысында жергілікті бағдарламаларды, мысалы, жергілікті жаңалықтарды тиісті мемлекеттік тілдерде шығарады және таратады. 2010 жылғы 1 қаңтардан бастап TVE барлық арналарында коммерциялық жарнама таратуды тоқтатты, тек өзін-өзі таныстыруға, мемлекеттік науқандарға және демеушілікке рұқсат берілді. 2010 жылғы 3 сәуірде аналогтық хабар тарату тоқтатылғандықтан, ол содан бері тек цифрлық эфирлік теледидар (DTT) арқылы тегін қолжетімді. La 1 және Teledeporte 2013 жылғы 31 желтоқсанда DDT HDTV ажыратымдылығында бір мезгілде хабар таратуды бастады, бастапқыда 720p, кейіннен 1080i форматында. 2024 жылғы 11 ақпанда стандартты ажыратымдылықтағы хабар тарату тоқтатылып, бүкіл ел бойынша 4K ажыратымдылығындағы UHDTV бір мезгілде тарату іске қосылды.

Сын-пікірлер мен даулар

Испаниядағы қоғамдық қызмет және пионерлік телеарна мәртебесіне байланысты La 1 арнасы бағдарламасына қатысты түрлі мәселелер үшін көп рет сынға ұшырады. TVE ұсынысы шеңберінде бірінші арна жеке теледидарлармен тікелей бәсекелесетін жалпылама бағдарлама ұсынады, ал балама немесе қоғамдық қызмет көрсету кеңістігін La 2 арнасына қалдырады. Бұл практика 2010 жылы жарнама тоқтатылғаннан кейін де жалғасты. 2005 жылы Теледидар көрермендері мен радио тыңдаушылар қауымдастығы (ATR) La 1 арнасының «Телевизия мазмұны және балаларға қатысты өзін-өзі реттеу кодексін» ең көп, барлығы 169 рет бұзғанын мәлімдеді. Арна басшылығы өз кезегінде, көптеген шағымдар «субъективті өлшемдерге» негізделгенін хабарлады. 2014 жылдан бері Испанияда телекестелер тақырыбында пікірталас жүріп жатыр: экран уақытын бөлісу мақсатымен, алдыңғы қатардағы уақыт соңғы жылдары кешкі сағат 22:30-ға дейін ықшамдалды және көптеген бағдарламалар таңға қарай аяқталды. Сол жылы TVE Денсаулық сақтау, әлеуметтік қызметтер және теңдік министрлігімен «теледидарды денсаулыққа пайдалы пайдалану» туралы келісімге келді, бұл бағдарламалардың эфирге шығу уақытын ертерек жылдыруды және оларды 00:00-ден бұрын аяқтауды білдірді. Алайда, La 1 арнасы алдыңғы қатардағы уақытындағы міндеттемелерін орындаған жоқ, ал MasterChef Celebrity финалы сияқты кейбір бағдарламалар тіпті таңғы сағат екіде аяқталды.

Ақпараттық қызметтер

Ең көп дау тудыратын мәселелердің бірі – ақпараттық қызметтердің жұмысы. Қалған бөлімдерге жауапты RTVE президентінің тағайындалуы тарихи тұрғыдан депутаттар палатасының абсолютті көпшілігіне байланысты, келісімге қатысу қажет емес. Осы себепті, бүкіл топтың ішіндегі ең көп көрерменге ие «Telediario» бағдарламасының редакциялық саясаты Франко диктатурасы кезінде де, қазіргі демократиялық Испанияда да биліктегі үкіметтің пайдасына иілген деп саналады. Адольфо Суарес, Фелипе Гонсалес және Хосе Мария Азнар үкіметтерінің кезінде дезинформацияға қатысты шағымдар болды, соңғысы 2002 жылғы жалпы ереуіл туралы хабарлауда «кәсіби одақ құқықтарын бұзу» фактісі үшін Ұлттық соттан сот үкімі алды. Хосе Луис Родригес Сапатеро үкіметі 2006 жылы ақпараттық қызметтерге көбірек тәуелсіздік беру мақсатымен RTVE президентін сайлау жүйесін өзгертіп, Конгрестің үштен екісінің келісіміне қол жеткізді. Алайда, Мариано Рахой үкіметі 2012 жылы радиостанциядағы билік вакуумын шешу үшін бұрынғы жүйені қайта жаңартып алды. Осыдан бері TVE Жаңалықтар кеңесі (TVE қызметкерлерінен құралған) хабар тарату және апталық бағдарламада 70-тен астам құқық бұзушылық туралы хабарлады, олардың барлығы ағымдағы оқиғалармен байланысты: Халық партиясына қатысты жемқорлықтың әртүрлі жағдайлары, Барсенас ісі, Каталониядағы тәуелсіздік процесіне бағытталған назар немесе жаңалықтардың эфирдегі орналасуы. Сонымен қатар, кейбір журналистер ең құпия ақпаратты сеніп тапсыратын «параллель редакция» құрылып жатқанын айыптады. 2017 жылдың қыркүйегінде Cortes Generales RTVE-де бұрынғы келісім жүйесін қайта жаңартып, президенттік сайлауға ашық конкурс өткізуді көздейтін жаңа сайлау жүйесін бекітті. Жаңа жүйе 2021 жылдың ақпанында, үш жыл бойы уақытша басқарушының міндетін атқарғаннан кейін қолданысқа енгізілді.